Research Article

Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz

Volume: 40 Number: 1 January 1, 2026
TR EN

Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz

Abstract

Dünya Belirsizlik Endeksi (WUI), ülkelerdeki ekonomik, politik ve sosyal belirsizlikleri ölçmeyi amaçlayan kapsamlı bir göstergedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri kapsayan bu endeks, küresel düzeyde belirsizliğin zaman içindeki değişimini izlemek açısından önemli bir araçtır. Bu çalışmada, ABD ekonomisi ve temel küresel göstergelerin, WUI üzerinde olası etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, ABD’ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar, petrol fiyatları ve S&P500 borsa endeksi değişkenlerinin 1990-2024 yılları arası çeyreklik veri analizde kullanılmıştır. Değişkenlerinin durağanlık düzeyleri KPSS ve Fourier KPSS testleriyle belirlenmiştir. Ardından Tsong vd. (2016) tarafından geliştirilen Fourier-Shin eşbütünleşme testine boostrap yaklaşımı kullanılarak aralarındaki uzun dönem ilişki araştırılmıştır. Eşbütünleşme ilişkisinin varlığının belirlenmesinin ardından FMOLS (tam modifiye en küçük kareler) tahmincisi kullanılarak, modelin uzun dönem parametreleri tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular, ABD’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların küresel belirsizliği artırdığını, petrol fiyatlarının ve S&P500 endeksindeki artışın ise belirsizliği azaltıcı etkisi olduğunu göstermektedir.

Keywords

Dünya belirsizlik endeksi, Durağanlık, Fourier eşbütünleşme, Bootstrap

Thanks

We extend our sincere thanks to Assoc. Prof. Dr. Aycan Hepsağ for their valuable contributions and technical support in preparing the application code for this study.

References

  1. Ahir, H. and Bloom, N. and Furceri, D.(2018) The World Uncertainty Index. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3275033
  2. Ahir, H., Bloom, N., & Furceri, D. (2022). The world uncertainty index (No. w29763). National bureau of economic research. https://doi.org/10.3386/w29763
  3. Akdağ, S., Yıldırım, H., & Alola, A. A. (2023). The USA–China trade policy uncertainty and inference for the major global south indexes. Journal of Economic and Administrative Sciences, 39(1), 60-77. https://doi.org/10.1108/JEAS-05-2020-0077
  4. Akron, S., Demir, E., Díez-Esteban, J. M., & García-Gómez, C. D. (2022). How does uncertainty affect corporate investment inefficiency? Evidence from Europe. Research in International Business and Finance, 62,101752.https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2022.101752
  5. Altemur, N., & Karaca, S. S. (2021). Türkiye için finansal belirsizlik endeksi önerisi (2010-2021). Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, 9(1), 64-77. https://dergipark.org.tr/en/pub/jimeep/issue/62832/942069
  6. Anser, M. K., Apergis, N., & Syed, Q. R. (2021). Impact of economic policy uncertainty on CO 2 emissions: evidence from top ten carbon emitter countries. Environmental Science and Pollution Research, 28, 29369-29378. https://doi.org/10.1007/s11356-021-12782-4
  7. Aydin, M., & Bozatli, O. (2023). The impacts of the refugee population, renewable energy consumption, carbon emissions, and economic growth on health expenditure in Turkey: new evidence from Fourier-based analyses. Environmental Science and Pollution Research, 30(14), 41286-41298. https://doi.org/10.1007/s11356-023-25181-8
  8. Baker, S. R., Bloom, N., & Davis, S. J. (2016). Measuring economic policy uncertainty. The quarterly journal of economics, 131(4),1593-1636. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024
  9. Baker, S., Bloom, N., & Davis, S. J. (2019). The extraordinary rise in trade policy uncertainty. VoxEU. org, 17(September).https://cepr.org/voxeu/columns/extraordinary-rise-trade-policy-uncertainty
  10. Becker, R., Enders, W., & Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
APA
Esenyel İçen, N. M., & Akdağ, S. (2026). Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz. Trends in Business and Economics, 40(1), 101-111. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1666962
AMA
1.Esenyel İçen NM, Akdağ S. Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz. Trend Bus Econ. 2026;40(1):101-111. doi:10.16951/trendbusecon.1666962
Chicago
Esenyel İçen, Nimet Melis, and Simge Akdağ. 2026. “Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler Ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz”. Trends in Business and Economics 40 (1): 101-11. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1666962.
EndNote
Esenyel İçen NM, Akdağ S (January 1, 2026) Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz. Trends in Business and Economics 40 1 101–111.
IEEE
[1]N. M. Esenyel İçen and S. Akdağ, “Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz”, Trend Bus Econ, vol. 40, no. 1, pp. 101–111, Jan. 2026, doi: 10.16951/trendbusecon.1666962.
ISNAD
Esenyel İçen, Nimet Melis - Akdağ, Simge. “Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler Ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz”. Trends in Business and Economics 40/1 (January 1, 2026): 101-111. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1666962.
JAMA
1.Esenyel İçen NM, Akdağ S. Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz. Trend Bus Econ. 2026;40:101–111.
MLA
Esenyel İçen, Nimet Melis, and Simge Akdağ. “Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler Ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz”. Trends in Business and Economics, vol. 40, no. 1, Jan. 2026, pp. 101-1, doi:10.16951/trendbusecon.1666962.
Vancouver
1.Nimet Melis Esenyel İçen, Simge Akdağ. Dünya Belirsizlik Endeksinde ABD Ekonomisinin Rolü: Makroekonomik Faktörler ve Finansal Piyasalar Üzerine Bir Analiz. Trend Bus Econ. 2026 Jan. 1;40(1):101-1. doi:10.16951/trendbusecon.1666962