Research Article

Dijital Çağda Dezenformasyon: X'te Maymun Çiçeği Virüsü

Volume: 10 Number: 23 January 31, 2025
EN TR

Dijital Çağda Dezenformasyon: X'te Maymun Çiçeği Virüsü

Abstract

Yanlış ve sahte haberler, toplumsal yapıların sağlıklı işleyişini tarih boyunca engellemiştir. Siyasi, ekonomik ve sağlık alanındaki yanlış veya yanıltıcı haberlerin kısa sürede toplumsal infial yaratabildiği bilinmektedir. Dijitalleşme ve sosyal medyanın yaygınlaşması, sahte haberlerin hızla yayılmasını kolaylaştırırken gerçek haberlerle ayrımını zorlaştırmıştır. Özellikle sağlık alanındaki dezenformasyon, Kovid-19 pandemisi sırasında aşı karşıtı hareketlerin ve komplo teorilerinin radikalleşmesine neden olmuştur. Bu süreçte, yanlış bilgilerin yayılması halk sağlığı önlemleri için ciddi bir sorun oluşturmuştur. Bireysel düzeyde, düşük sağlık okuryazarlığı, bilgi eksiklikleri ve duygusal motivasyon yanlış bilgilere karşı savunmasızlığı artırmaktadır. Sosyal düzeyde ise bilgi kaynaklarının güvenilirliği ve sosyal normlar, yanlış bilgilerin paylaşılmasında etkili olmaktadır. Ayrıca statü arayışı ve grup aidiyeti ihtiyacı bu süreci pekiştirmektedir. Bağlamsal düzeyde ise duygular ve mesajların tekrarı, yanlış bilgilere inanma ve paylaşma davranışlarını tetiklemektedir. Yanlış bilgileri önlemeye yönelik müdahaleler, bireysel bilgi ve beceri geliştirme stratejilerini, sosyal normları yeniden şekillendirmeyi ve sosyal medya platformlarının düzenlenmesini içermektedir. Ayrıca, sosyal eşitsizliklerin bu süreçteki rolü göz önünde bulundurulmalıdır. Yanlış bilgiye duyarlılığın bağlama bağlı olup olmadığı netleşmemiştir; bu nedenle, müdahalelerin çok boyutlu faktörleri içermesi gerekmektedir. Bu çalışmada, maymun çiçeği virüsü hakkında X platformu üzerinden yayın yapan bireysel hesapların içerikleri içerik analizi yöntemiyle ele alınacaktır. İçerik analizi, yazılı, görsel ve işitsel materyalleri sistematik ve nesnel bir şekilde incelemeye olanak tanımaktadır. Bu yöntem, dezenformasyonun biçimsel ve tematik özelliklerini tespit etmek, kullanılan dilin yapısını analiz etmek ve yayılım dinamiklerini anlamak için kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. Buradaki amaç, bilinçli şekilde yanlış haberlerin dijital medya platformlarında hızlıca yayılabilir olmasını tespit etmektir. Bunun yanı sıra dezenformasyonların özellikle sağlık haberleri üzerinde bireysel, sosyal ve durumsal-bağlamsal düzeydeki inanç ve paylaşım süreçleri üzerindeki etkileyici faktörler incelenecektir.

Keywords

References

  1. Acerbi, A., Altay, S., Mercier, H., 2022. Research note: Fighting misinformation or fighting for information? Harvard Kennedy School Misinformation Review, 3(1), 1–15. https://doi.org/10.37016/mr-2020-87
  2. Ackerknecht, E. H., 2016. A short history of medicine. Johns Hopkins University Press.
  3. Arora, V. M., Rousseau, D., Schwitzer, G., 2019. Why bolstering trust in journalism could help strengthen trust in medicine. JAMA, 321(22), 2159. https:// doi.org/10.1001/jama.2019.0636.
  4. Austin, E. W., Borah, P., Domgaard, S., 2021. Kovid-19 disinformation and political engagement among communities of color: The role of media literacy. Harvard Kennedy School Misinformation Review, 1, 1–15. https://doi. org/10.37016/mr-2020-58
  5. Agley, J., Xiao, Y., 2021. Misinformation about Kovid-19: Evidence for differential latent profiles and a strong association with trust in science. BMC Public Health, 21(1), 1–12. https://doi.org/10.1186/s12889-020-10103-x
  6. Bago B, Rand D. G., Pennycook, G., 2022. Does deliberation decrease belief in conspiracies? J Exp SocPsycho. l103:104395.
  7. Brashier NM, Schacter D.L., 2020. Aging in an era of fake news. CurrDirPsychol Sci 29:316–323
  8. Butler L, Fay, N., Ecker, U., 2022. Social endorsement influences the continued belief in corrected misinformation https://doi.org/10.31234/osf.io/ 3fv4d

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Internet Publishing

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2025

Submission Date

October 9, 2024

Acceptance Date

January 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 10 Number: 23

APA
Sarıkaya, B. (2025). Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü. TRT Akademi, 10(23), 304-329. https://doi.org/10.37679/trta.1564114
AMA
1.Sarıkaya B. Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü. TRT Akademi. 2025;10(23):304-329. doi:10.37679/trta.1564114
Chicago
Sarıkaya, Büşra. 2025. “Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü”. TRT Akademi 10 (23): 304-29. https://doi.org/10.37679/trta.1564114.
EndNote
Sarıkaya B (January 1, 2025) Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü. TRT Akademi 10 23 304–329.
IEEE
[1]B. Sarıkaya, “Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü”, TRT Akademi, vol. 10, no. 23, pp. 304–329, Jan. 2025, doi: 10.37679/trta.1564114.
ISNAD
Sarıkaya, Büşra. “Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü”. TRT Akademi 10/23 (January 1, 2025): 304-329. https://doi.org/10.37679/trta.1564114.
JAMA
1.Sarıkaya B. Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü. TRT Akademi. 2025;10:304–329.
MLA
Sarıkaya, Büşra. “Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü”. TRT Akademi, vol. 10, no. 23, Jan. 2025, pp. 304-29, doi:10.37679/trta.1564114.
Vancouver
1.Büşra Sarıkaya. Dijital Çağda Dezenformasyon: X’te Maymun Çiçeği Virüsü. TRT Akademi. 2025 Jan. 1;10(23):304-29. doi:10.37679/trta.1564114

Cited By