Klasik İslam Düşüncesinde İki Farklı Tanrı Tasavvuru
Abstract
Allah’ın varlığı ve mahiyeti konusu İslam düşüncesinin
önemli problemlerinden biridir. Kainatı yaratan ve yönetenin, duyularla idrak
edilemese de şüphe yok ki zihnin dışında bir varlığı bulunmaktadır. O’nun
zâtının ve mahiyetinin duyularla algılanamayışı sebebiyle İslam düşünürleri
Allah’ı tanımak için büyük ölçüde Kur’ân’da O’na nispet edilen kavramlardan
hareket etmişlerdir. Temel çıkış noktaları aynı olsa da çeşitli sebeplerle
birbirinden farklı görüşler ileri sürülmüş, derin fikir ayrılıkları gün yüzüne
çıkmıştır. Tanrı tasavvurunun yapısal özellikleri aslında insanın bizatihi
kendisinin ve hayata ve tabiata bakışının temelinde yatan en önemli belirleyici
unsurdur. Bu makalede, İslam Düşüncesi’nin oluşum sürecinde (tedvin dönemi) ortaya
çıkan belli başlı temel iki ekol olan Ehl-i Rey ve Selefiyye olarak
isimlendirebileceğimiz görüşler ışığında Tanrı kavramı ele alınacak ve bu
görüşlerin ortaya çıkardığı problemler ve çözüm yolları günümüzle de
irtibatlandırılmaya çalışılarak eleştirel bir tarzda işlenmeye çalışılacaktır.
Keywords
References
- Akbulut, A. (1992). Sahabe devri siyasi hareketlerinin kelami problemlere etkileri. İstanbul: İletişim.
- Ay, M. (2005). Tanrı tasavvurlarının politik tasarımlara yansıması. AÜİFD, 16 (2), 107-130
- Aydınlı, O. (2001). İslam düşüncesinde aklileşme süreci. Ankara: Ankara Okulu.
- Bağdadi, A. (1981). Usulu’d-din, Beyrut: (y.y.)
- Cüveynî, (1950). Kitabü’l-irşad, Mısır: Dar-u İbn-i Hazm.
- Çelebi, İ. (2000). Kelâm ilminin yeniden inşasında ilke ve içerik sorunları. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi.
- Düzgün, Ş. A. (1999). Sosyal teoloji (insanın yeryüzü serüveni), Ankara: Otto.
- Düzgün, Ş. A. (2005). Allah tasavvurlarına dair tartışmaların problematiği. Sakarya: Sakarya İlahiyat.
- el-Eş’ari, (2005). İlk dönem islam mezhepleri (M. Dalkılıç&Ö. Aydın, Çev.). İstanbul: Kabalcı.
- en-Neşşar, A.S. (1999). İslam’da felsefi düşüncenin doğuşu (O. Tunç, Çev.). (C.1). İstanbul: İnsan.