TARİH, TARİHÇİLİK ve TARİHYAZIMI ÜZERİNE BAZI GÖZLEMLER
Abstract
Çoğu edebiyat eleştirisi alanından gelen postmodernist teorisyenler; tarihçiliği (ya da tarihyazımını), bir anlatı sanatı olarak ele aldılar ve kanıtı retoriğin bir parçası olarak değerlendirdiler. Buna göre, “tarihyazımı”, bir metni kurgulamak-sahnelemek-sunmak gibi görecelik üzerine inşa-icat edilen bir anlatı/metin kurgusudur. Buna karşı verilen cevap; “tarih”in, bir kurgu türü olarak düşünüldüğünde, geçmiş üzerine bilimsel bir çalışma yapmanın da imkânı kalmadığına dairdir. Bir sosyalbilim alanı olan “tarihçilik” mesleğinin kendine özgü bilimsel araştırma yöntemleri vardır. Tarihçi, metin kategorilerini kendi keyfine göre değil, bir kuramsal perspektiften beslenerek ve kanıtlarla ilişkilendirerek metinlerarası ilişkiler, bağlamsal değerlendirmeler vb. içinde sorgulardan geçirdikten sonra metni inşa eder. Bu metin “gerçeklik etkisi”ni amaçlayan, “retorik”sel bir metin değil, tarihsel gerçekliği bulmayı hedefleyen “kanıt”sal bir metindir. Bu makalede, tarih, tarihçilik ve tarihyazımı üzerine; ilgili literatürün kavram havuzunu oluşturan “anlatı”, “retorik” ve “kanıt” terimleri ile ilişkili olarak, genel bir değerlendirme yapacağız.
Keywords
References
- “Auschwitz”, Holocaust Encyclopedia, http://www.ushmm.org/wlc/tr/article.php?ModuleId= 10005189 (Erişim: 01.09.2018).
- Aristotales (1995). Retorik (Çev. Mehmet H. Doğan). İstanbul: Yapı Kredi.
- Beratlı, N. (2006). Bilim mi - sanat mı- propaganda mı? Tarih Nedir? Kıbrıs Yazıları, Sayı 3, Yaz-Güz 2006, s. 3-20.
- Breisach, E. (2009). Tarihyazımı (Çev. Hülya Kocaoluk) İstanbul: Yapı Kredi.
- Büyüköztürk, Ş. (t.y.). Örnekleme yöntemleri. http://w3.balikesir.edu.tr/~msackes/wp/wp-content/uploads/2012/03/BAY-Final-Konulari.pdf (Erişim: 18.09.2018).
- Carr, E. H. (1991). Tarih nedir (Çev. Misket Gizem Göktürk). İstanbul: İletişim.
- Chartier, R. (1998). Yeniden geçmiş: Tarih, yazılı kültür, toplum, (Çev. Lale Aslan), Ankara: Dost Yayınları, 1998.
- Collingwood, R. G. (2005). Tarihin ilkeleri ve tarih felsefesi üstüne başka yazılar (Çev. Ahmet Hamdi Aydoğan). İstanbul: Yapı Kredi.
- Danacıoğlu, E. (2001). Geçmişin izleri: Yanıbaşımızdaki tarih için bir klavuz. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt. Evans, R. (1999). Tarihin savunusu. Ankara: İmge.
- Faroqhi, S. (1999). Osmanlı tarihi nasıl incelenir?: Kaynaklara giriş (Çev. Zeynep Altok). İstanbul: Tarih Vakfı.