TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI
Abstract
Sosyal bilimlerin çalışma alanlarında giderek dikkat çeken ve
disiplinler arası bir çalışma alanı olarak şekillenen toplumsal hafıza, siyasal
yapılar tarafından beden, mekân, tarih ve dil politikalarıyla inşa
edilmektedir. Geçmişle hesaplaşma ve geçmişe tutunma ikilemini içinde
barındıran toplumsal hafıza, belirli bir ulus devlet politikasının muhatabı
olan herkesin hafızasını karşılamak için kullanılmaktadır. İnceleme nesnesi
insan olan sosyal bilimlerin her disiplini, insanı anlamak adına hafıza
meselesine bir şekilde değinmek durumunda kalmıştır. Tıpkı bireysel hafızada
olduğu gibi toplumsal hafızada da bir veriyi unutmak ya da hatırlamak için
tekrarın önemi haizdir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, toplumsal hafızanın
siyasal alan tarafından inşa sürecinin ders kitaplarına yansımasını
irdelemektir. Bu amaçla araştırmanın yöntemi doküman incelemesi olarak tasarlanmış
ve bu çalışmada ele aldığımız sosyal bilgiler/tarih ders kitapları Kutü’l Amare
Zaferi örneği üzerinden analiz edilerek elde edilen veriler yorumlanmıştır.
Araştırmanın sonuçları değerlendirildiğinde katılımcıların Kutü’l Amare zaferi
ile ilgili öğrencilik yıllarından bir şey hatırlamadığı, ders kitaplarında
böyle bir bilginin varlığından bihaber oldukları görülmektedir. Katılımcıların
çoğu sokak afişlerinden, bir kısmı da televizyon, internet gibi kitle iletişim
araçlarından Kutü’l Amare Zaferini öğrendiklerini vurgulamakta ve yine önemli
bir katılımcı sayısı ders kitaplarında yer almasını önemli görmektedirler.
Görüşmeye katılanların yarısından fazlası ise siyasi koşulların eğitime etkisi
dolayısıyla ders kitaplarına yansıması olarak değerlendirmişlerdir.
Keywords
Sosyal Bilgiler Eğitimi,Tarih Eğitimi,Toplumsal Hafıza,Ders Kitapları
References
- And, M. (2003). Oyun ve bügü Türk kültüründe oyun kuramı. Yapı Kredi Yayınları. İstanbul.
- Aytaçlı, B. (2012). Durum çalışmasına ayrıntılı bir bakış. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Haziran 2012, 3 (1), s. 1-9.
- Budak, S. (2017). Psikoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat.
- Çeviker, L. (2009). Şiddet ve toplumsal hafıza (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi Ve Siyaset Bilim Anabilim Dalı, Ankara.
- Dinç, E., Dinç, F. T. & Üztemur, S. S. (2016). Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi ve Kutü’l Amare Zaferi’nin ortaokul, lise ve üniversite düzeyinde okutulan ders kitaplarına yansımaları. Kûtü’l-Amâre Zaferi’nin 100. Yılı Münasebetiyle I. Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi Uluslararası Sempozyumu 28-29 Nisan 2016 Mardin. Atatürk Araştırma Merkezi.
- Doyuran, L. (2016). Tarih içerikli belgesel filmlerde kolektif belleğin inşası (II. Abdülhamid Belgeselleri Örneği). Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (20), s. 29-58.
- Halbwachs, M. (1992). On collective memory. Chicago: University of Chicago.
- İlhan. M. E. (2015). Gelenek ve hatırlama: belleğin kültürel olarak yeniden inşası üzerine bir tartışma. Turkish Studies. Volume 10/8 Spring 2015, s. 1395-1408.
- Karaarslan. F. (2014). Modern dünyada toplumsal hafıza ve dönüşümü (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
- Karataş, G. E. (2014). Siyasal belleğin kuruluşunda bellek ve mekân ilişkisi: Ulucanlar cezaevi müzesi örneği. Uluslararası Kültürel Mirasın ve Kültürel Bellek Kurumlarının Yönetimi Kongresi 17-20 Eylül 2014. İstanbul.