Year 2020, Volume 9 , Issue 1, Pages 209 - 231 2020-05-24

Almanya’da Hayat Bilgisi Ders Kitaplarında Tarihin Kullanımı
The Use of History in Life Studies Textbooks in Germany

İrem PAMUK [1]


Hayat bilgisi derslerinde tarih konularının yer alması, tarih farkındalığının ve tarihsel öğrenmenin erken yaşlarda inşasında önemlidir. İlkokulda tarih konularının öğretilmesi, pedagojik yaklaşımla doğrudan ilgilidir. Tarihsel öğrenmede, ülkemizdeki gibi, Piaget’nin bilişsel gelişim kuramına yakın bir yaklaşım etkiliyse, çocuğun sihirli yıl olan 12 yaşa kadar somut işlemler döneminde olduğu düşünülür. Soyut içeriğe sahip tarih dersleri ancak bu yaştan itibaren yani soyut işlemler döneminde öğrenilebilir. Egan’ın tarihsel düşünme evrelerine yakın bir yaklaşım etkiliyse, çocuğun mitik evreden (4-9 yaş) itibaren tarih öğrenebileceği savunulur. Böylece öğrenciler tarih konularıyla daha erken yaşta karşılaşır. Almanya’da ilkokul öğrencileri hayat bilgisi derslerinde (Sachunterricht) tarih konularıyla karşılaşırlar. Bu araştırmanın amacı, Almanya’da hayat bilgisi dersi kapsamındaki tarih konularının neler olduğunun ve tarihin nasıl kullanıldığının incelenmesidir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasının kullanıldığı araştırmada doküman incelemesi yapılmıştır. Araştırma verileri, hayat bilgisi ders kitaplarından elde edilmiş ve bulgulara, betimsel analiz ve içerik analizi yapılarak ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Almanya’da 3. sınıfta okutulan iki, 3 ve 4. sınıflarda okutulan bir adet hayat bilgisi ders kitabı oluşturmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, “geçmişe bakış, günümüz ve gelecek için öğrenmeyi mümkün kılar” anlayışını benimseyen hayat bilgisi ders kitaplarında; zaman kavramından, değişim ve sürekliliği temel alan çocuğun yakın çevresinden, yaşadığı yerin tarihsel arka planına yönelik yerel tarih konuların yanı sıra ilk insanlardan, doğanın ve doğal unsurların şekillenmesinden, geçmişte ve günümüzde kullanılan eşyalardan, orta çağda yaşamdan konular yer almaktadır. Ayrıca tarih konularının ‘yerel tarih/ mekânın tarihi’, ‘eşya/ nesne tarihi’, ‘sosyal tarih/ gündelik hayatın tarihi’, ‘Orta çağ tarihi’ temaları altında yer aldığı ve değişim ve süreklilik ile kültürel miras farkındalığını sağlamak amacıyla kullanıldıkları anlaşılmıştır.

The inclusion of history subjects in life studies courses is important in the construction of historical awareness and historical learning at an early age. Teaching of history subjects in primary school is related to pedagogical approach. If the pedagogical approach close to Piaget’s cognitive development theory is effective in the historical learning of a country, like in our country, in this context, the child is in the concrete operational stage until the age of 12, which is a magical year for children’s developmental process. History courses with abstract content can only be learned from this age, that is, in the formal operational stage. If the pedagogical approach close to Egan’s historical thinking approach is effective in the historical learning of a country, it is argued that the child can learn history from the mythic stage (4-9 years). Thus, students encounter history subjects at an earlier age. Elementary school students meet with history subjects in life studies course (Sachunterricht) in Germany. The purpose of this study is to examine what are the topics of history and how history is used in the life studies course textbooks in Germany. A case study of qualitative research techniques was used in this study. The study data were obtained from relevant textbooks by document analysis and the study findings were obtained with descriptive analysis and content analysis. The sample of the study includes two 3rd grade and one 3rd/4th-grade life studies (Sachunterricht) textbooks in Germany. The study results have shown that these life studies textbooks which embrace the understanding of "looking at the past makes possible of learning for the present and the future", include the subjects ranging from the concept of time, the immediate surroundings of children based on change and continuity, to the historical background of the places where children live, as well as from the first people to the medieval life and the shaping of nature and natural elements. Also, it has been understood that the subjects of history are under the themes of ‘local history/ history of place’, ‘history of goods/ objects’, ‘social history/ history of everyday life’, ‘history of Middle Ages’ and history is used to provide awareness of change and continuity and cultural heritage.

  • Aktın, K. (2017). Okul öncesi dönemde müze eğitimi ile çocukların tarihsel düşünme becerilerinin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), s.465-486.
  • Benjamin, W. (1974). Über den Begriff der Geschichte. Gesammelte Schriften vol. II. Frankfurt am Main: Suhrkamp.
  • Berg, L. B. ve Lune, H. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (H. Aydın, Çev. Edt.). Konya: Eğitim.
  • Blaufelder, R., Brey, L., Kimberger, R., Kröner, R., Pollak, A. ve Weinzerl C. (2016). Kleeblatt. Das Heimat-und Sachbuch 3 Bayern. Braunschweig: Schroedel.
  • Breede, D., Kraft, D., Posselt, T. ve Stolte, R. (2018). Pusteblume. Das Sachbuch 3. Braunschweig: Schroedel Westermann.
  • Coşkun- Keskin, S. ve Daysal- Ersoy, D. (2012). Erken çocukluk döneminde sosyo- kültürel eğitime dair örnek bir çalışma: Mimar Sinan. International Online Journal of Educational Sciences, 4(1), 117-130.
  • Coşkun-Keskin, S. ve Kırtel, A. (2016). Erken çocukluk döneminde sosyo-kültürel eğitim: Osmanlı’da bir gün. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (USBES Özel Sayı II), s.1469-1490.
  • Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları. Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (H. Ekşi, Çev. Edt.). İstanbul: Edam.
  • Demircioğlu, İ. H. (2007). Tarih öğretiminde öğrenci merkezli yaklaşımlar. Ankara: Anı.
  • Demircioğlu, İ. H. (2009). Zaman, kronoloji, değişim ve sürekliliği algılama. C. Öztürk (Edt.). Sosyal bilgiler öğretimi. Demokratik vatandaşlık eğitimi (s.188-202). Ankara: Pegem Akademi.
  • Dilek, D. (2000). Öğrencilerde tarih düşüncesinin gelişimi: Tarih derslerinde öğrenme ve anlama. Milli Eğitim, 145, s.50-54.
  • Dilek, D. (2007). Tarih derslerinde öğrenme ve düşünce gelişimi (3. Baskı). Ankara: Nobel.
  • Doğan, Y. (2019). Prof. Hilary Cooper ile küçük çocuklarla tarih öğretimi üzerine bir görüşme. Turkish History Education Journal 8 (1), s. 356-398.
  • Donner, M. (2011). Historisches Lernen im Sachunterricht. Erişim (12.5.2018): https://www.grin.com/document/ 174148.
  • Ebbert, B. (t.y.). Geshichte lernen mit Kinderbüchern. Erişim (12.5.2018): https://www.lernando.de/magazin/ 201/Geschichte-lernen-mit-Kinderbuechern.
  • Egan, K. (1983). Accumulating history. History and Theory, 22 (4), p. 66-80.
  • Egan, K. (2010). Eğitimli zihin. Bilişsel araçlar anlama süreçlerimizi nasıl şekillendirir? (F. Keser, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
  • Egger, U., Elseberg, F., Feldbauer, C., Hallitzky, M., Kollmaier, M., Prifling, A. ve Valdix, K. (2017). Erlebniswelt 3/4. München: Oldenbourg Schulbuchverlag.
  • Gautschi, P., Hodel, J. ve Utz, H. (2009). Kompetenzmodell für “Historisches Lernen”- eine Orientierungshilfe für Lehrerinnen und Lehre. Erişim (14.7.2019): http://ernstgoebel.hoechst.schule.hessen.de/fach/geschichte/material_geschichte/allpaed _geschichte/kompetenzorientierunggu/litkompetenzorientierunggu/Gautschi-Kompetenzmodell_fuer_historisches_LernenAug09.pdf
  • Gesellschaft für Didaktik des Sachunterrichts [GDSU]. (Hrsg.). (2013). Perspektivrahmen Sachunterricht. Bad Heilbrunn: Verlag Klinkhardt.
  • Hooper- Greenhill, E. (2007). Museums and the interpretation of visual culture. New York: Routledge.
  • Kabapınar, Y. ve Sağlamgöncü, A. (2016). Sosyal bilgiler dersinde eşya tarihini araştırmak: Eşyanın da tarihi mi olurmuş!, Erciyes Journal of Education, 1(1), s.1-21.
  • Kitson, A., Husbands, C. ve Steward, S. (2011). Teaching& learning history 11-18. Understanding the past. Maidenhead, Berkshire: Open University Press McGraw-Hill Education.
  • Kübler, M. (2011). Frühes historisches Denken bei jüngeren Kindern- ein Werkstattbericht. H. Giest, A. Kaiser ve C. Schomaker (Hrsg.), Sachunterricht- auf dem Weg zur Inklusion (Probleme und Perspektiven des Sachunterrichts, Band 21) (p. 181–185). Bad Heilbrunn: Klinkhardt.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2018a). Hayat bilgisi dersi öğretim programı (ilkokul 1, 2 ve 3.sınıflar). Ankara: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2018b). Ortaöğretim tarih dersi (9, 10 ve 11.sınıflar) öğretim programı. Ankara: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma. Desen ve uygulama için bir rehber. (S. Turan, Çev. Edt.). Ankara: Anı.
  • Nichol, J. (1996). Tarih öğretimi (M. Safran, Yay. Haz.). Ankara: Çağrı.
  • Niedersächsisches Kultusministerium. (2017). Kerncurriculum für die Grundschule Schuljahrgänge 1-4. Sachunterricht. Hannover: Niedersächsisches Kultusministerium.
  • Niedersächsisches Landesinstitut für schulische Qualitätsentwicklung. (t.y.). Perspektive ‘Zeit und Wandel’. Erişim (10.1.2020): https://www.nibis.de/perspektive-zeit-und-wandel_4351.
  • Nohl, A.-M. (2018). Eşya ve insan. Bir pratik ilişkinin felsefesi, pedagojisi ve sosyolojisi (Ö. Saatçi, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
  • Paker, T. (2015). Durum çalışması. F. N. Seggie ve Y. Bayyurt (Edt.). Nitel araştırma. Yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları (s.119-135). Ankara: Anı.
  • Pamuk, A. ve Pamuk, İ. (2019). Sosyal bilgilerde yerel tarih. T. Çelikkaya, Ç. Öztürk- Demirbaş, T. Yıldırım ve H. Yakar (Edt.). Yeni program ve ders içeriklerine göre sosyal bilgiler öğretimi II (s.433-454). Ankara: Pegem Akademi.
  • Pandel, H.-J. (2013). Geschichtsdidaktik. Schwalbach: Wochenschau.
  • Pech, D. (2004). Ist gestern heute? Erişim (18.12.2019): https://www.widerstreit-sachunterricht.de/ebeneI/didaktiker/pech/rezreek.pdf
  • Pleitner, B. ve von Reeken, D. (2010). Die historische Perspektive im Sachunterricht. Entwurf für den Perspektivrahmen Sachunterricht der Gesellschaft für Didaktik des Sachunterrichts. Erişim (18.12.2019): http://www.geschichte.uni-oldenburg.de/ download/Historische_Perspektive_Oktober_2010_ Onlineversion.pdf.
  • Staatsinstitut für Schulqualität und Bildungsforschung München. (t.y.). Erişim (14.1.2020): https://www. lehrplanplus.bayern.de/fachprofil/grundschule/hsu
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Genişletilmiş 10. Baskı). Ankara: Seçkin.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Research & Theoretical Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-9214-6044
Author: İrem PAMUK (Primary Author)
Institution: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
Country: Turkey


Dates

Application Date : March 10, 2020
Acceptance Date : April 3, 2020
Publication Date : May 24, 2020

APA Pamuk, İ . (2020). Almanya’da Hayat Bilgisi Ders Kitaplarında Tarihin Kullanımı. Turkish History Education Journal , 9 (1) , 209-231 . DOI: 10.17497/tuhed.701790