Research Article

#Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi

Number: 40 June 30, 2022
EN TR

#Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi

Abstract

Küreselleşen dünyanın ulaşım ağlarıyla COVID-19 pandemisinin yayıldığı gibi sosyal medyanın kullanıcı ağlarıyla enfodemi küresel çapta yayılmaktadır. Sosyal medyanın kitle ve kişilerarası iletişimi iç içe geçiren yapısı ile gelen yayılım potansiyeli yararlı enformasyonun dağıtımını sağladığı gibi bilgi kirliliğinin dağıtımına da sebebiyet verebilmektedir. Bilgi kirliliği, kullanıcılar arasındaki etkileşimin yoğunlaşması ile kitlesel bir hal alarak enfodemiye neden olabilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, bilgi kirliliğine yol açarak insanların virüse ve aşıya karşı tutumunu yanlış yönlendirdiği için enfodemiyi insan sağlığı açısından pandemi kadar küresel çapta mücadele edilmesi gereken bir sorun olarak görmektedir. “Plandemic: The Hidden Agenda Behind COVID-19” (Plandemi: COVID-19’un Ardındaki Gizli Amaç) başlıklı video 4 Mayıs 2020 tarihinde Youtube ve Facebook gibi sosyal medya platformlarında yayınlandıktan sonra hızla yayılarak enfodeminin somut vakalarından biri olmuştur. Video yayında kaldığı iki gün içerisinde izleyenlerin paylaşımları ile hızla yayılarak iki milyona yakın izlenme sayısına ulaşmıştır. Komplo teorilerine yatkın gruplarca dillendirilen COVID-19 iddialarını paketleyerek kitleleri kendine has sihirli çemberine çekmiştir. Video çok kısa sürede yayımdan kaldırılmış olmasına rağmen içerdiği yanlış bilgiler sosyal medyadaki etkileşimler aracılığıyla küresel çapta dolaşımda kalmıştır. Bu araştırmada Plandemic videosunun Türkiye’deki yansımaları Twitter’da #Plandemi etiketi üzerinden kullanıcıların ürettiği içerikler ile tespit edilmiştir. Araştırmanın temel amacı sosyal medyada yanlış enformasyonun nasıl yayıldığını örneklendirerek incelemektir. Vaka analizi olarak yapılandırılan araştırma kapsamında Twitter’da #Plandemi etiketi ile yapılan paylaşımlara hem ağ analizi hem de içerik analizi uygulanmıştır. Ağ analizi sonucunda kullanıcılar arası etkileşimde ve mesaj üretiminde bir güç yasası dağılımı tespit edilmiştir. İçerik analizi sonucunda ise Plandemic videosuyla özellikle sağlık sistemine duyulan güvensizlik temasında içeriksel örtüşme yaşandığı belirlenmiştir. Çalışma bu yönüyle enfodeminin küresel akışkanlığınınbir örneğini temsil ederken bir yönüyle de COVID-19 bağlamında dezenformasyonun ülkemizde nasıl yayılmakta olduğunu da betimlemektedir.

Keywords

References

  1. Andrews, E. A. (2021). Combating COVID-19 Vaccine conspiracy theories: Debunking misinformation about vaccines, Bill Gates, 5G, and microchips using enhanced correctives. 02.02.2022 tarihinde https://www.proquest.com/dissertations-theses/combating-covid-19-vaccine-conspiracy-theories/ docview/255.536.0525/se-2?accountid=12251 adresinden edinilmiştir.
  2. Allcott, H., Gentzkow, M. & Yu, C. (2019). Trends in the diffusion of misinformation on social media. Research and Politics, 1-19. 10.02.2022 tarihinde https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/205.316.8019848554 adresinden edinilmiştir.
  3. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., Yıldırım, E. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri – SPSS Uygulamalı. Sakarya: Sakarya Yayıncılık, 5. Baskı.
  4. Aral, S (2020). The hype machine: How social media disrupts our elections, our economy and our healthand and how we must adapt. New York, New York, Amerika Birleşik Devletleri: Harper Collins Publishers.
  5. Atik, A. (2015). Alternatif bir haber ortamı olarak sosyal medyanın manipülatif yapısı. S. E. Karakulakoğlu, Ö. Uğurlu, (Ed.) İletişim çalışmalarında dijital yaklaşımlar Twitter kitabı içinde (ss. 259-280) İstanbul: Heretik.
  6. Barabási, A. (2016). Network science. Cambridge, Birleşik Krallık: Cambridge University Press.
  7. Başlar, G. (2020). Yeni medyanın yanlı(ş) hakikatleri: Yanıltıcı içerikler üzerine bir söylem analizi. Z. Özarslan, T. Durna ve P. Ö. Emre (Ed.), Sayısal eşitsizlikler ve gazeteciliğin geleceği kitabı içinde (ss. 227-276),Ankara: Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı.
  8. Berg, B. L. & Lune, H. (2015). Örnek olay çalışmaları. (H. Aydın, çev. ed., A. Yavaş ve E. Ersoy, çev.) Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri kitabı içerisinde (ss. 354-379), Konya: Eğitim Yayınevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication and Media Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2022

Submission Date

December 29, 2021

Acceptance Date

March 5, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 40

APA
Polat, B., & Sütcü, C. (2022). #Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 40, 376-393. https://doi.org/10.17829/turcom.1050723
AMA
1.Polat B, Sütcü C. #Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi. TURCOM. 2022;(40):376-393. doi:10.17829/turcom.1050723
Chicago
Polat, Burak, and Cem Sütcü. 2022. “#Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, nos. 40: 376-93. https://doi.org/10.17829/turcom.1050723.
EndNote
Polat B, Sütcü C (June 1, 2022) #Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 40 376–393.
IEEE
[1]B. Polat and C. Sütcü, “#Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi”, TURCOM, no. 40, pp. 376–393, June 2022, doi: 10.17829/turcom.1050723.
ISNAD
Polat, Burak - Sütcü, Cem. “#Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi. 40 (June 1, 2022): 376-393. https://doi.org/10.17829/turcom.1050723.
JAMA
1.Polat B, Sütcü C. #Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi. TURCOM. 2022;:376–393.
MLA
Polat, Burak, and Cem Sütcü. “#Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, no. 40, June 2022, pp. 376-93, doi:10.17829/turcom.1050723.
Vancouver
1.Burak Polat, Cem Sütcü. #Plandemi Enfodemisinin Anatomisi: Covıd-19 Pandemisi Döneminde Yanlış Bilginin Yayılımı Üzerine Bir Vaka Analizi. TURCOM. 2022 Jun. 1;(40):376-93. doi:10.17829/turcom.1050723

All articles published in the Turkish Review of Communication Studies are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.