TRANSLATIONS’TA DİLSEL VE KÜLTÜREL AÇIDAN ESKİ-YENİ ÇATIŞMASINA BİÇEMBİLİMSEL BİR YAKLAŞIM
Öz
Oyunları dünya çapında ses getiren İrlandalı yazar Brian Friel’in Translations (1980) isimli oyunu 19. Yüzyıl başlarında İrlanda’nın İngiltere tarafından kolonileştirilme çabalarını konu edinmekte ve İrlanda dilinin yok oluşuna duyulan hüznü anlatmaktadır. İngiliz ordusu kendisine manevra ve kontrol kolaylığı sağlayabilmek amacıyla bir yandan İrlanda topraklarının haritasını çıkarırken bir yandan da geçtikleri yerlerin isimlerini İngilizce isimlerle değiştirmekte, bunun sonucunda da İngilizce İrlanda diline karşı üstünlük kazanmaktadır. Bu sırada İrlanda sadece diller arası değil kültürler arası bir çatışmaya da sahne olmaktadır. Nitekim dil ve kültür çatışması eninde sonunda bir güç ve hakimiyet çatışmasına dönüşmektedir. Eskiyle yeninin çatışmasını ve kültürler arası üstün gelme mücadelesini sahneye taşıyan oyun, biçembilimsel bir yaklaşımla incelendiğinde yazarın bu meseleyi ele alırken aslında neyi anlatmak veya eleştirmek istediği daha iyi anlaşılmaktadır. Tarihi bir olayı güncel bir meseleye ışık tutmak için kullanan Friel, oyunda kültürel kimliğin en önemli temsilcisi ve taşıyıcısı olan dillerine sahip çıkamayarak İngilizlerin etkisi altına girmeyi kabul eden İrlandalıları hicvederken, sabit fikirlerinden taviz vermeyen oyun kişilerinin görüşlerinin geçirdiği değişimi ironik bir biçimde ele almakta, eleştirilerini de bu karakterlerin birbirleriyle konuşurken başvurdukları olumlu ve olumsuz nezaketsizlik stratejileri, iletişimde işbirliğine yanaşmayarak konuşma kurallarını ihlal etmeleri, kullandıkları emredici söz edimleri ve içinde bulundukları güç mücadelesi üzerinden gözler önüne sermektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- “An Irishman’s Diary.” The Irish Times, 10 Temmuz 2018, www.irishtimes.com/opinion/an-irishman-s-diary-1.1136289.
- Austin, John L. Söylemek ve Yapmak: Harvard Üniversitesi 1955 William James Dersleri. Çev. R. Levent Aysever, Metis, 2009.
- Aytür, Ünal. “Humour & Satire in English Literature.” Çankaya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Journal of Arts and Sciences, Sayı. 3, Mayıs 2005, 35-42. www.jas.cankaya.edu.tr/gecmisYayinlar/yayinlar/05may/04.pdf.
- Bertha, Csilla. “Brian Friel as Postcolonial Playwright.” The Cambridge Companion to Brian Friel. Ed. Anthony Roche, Cambridge UP, 2006, 154-165.
- Brannigan, John ve Tony Corbett. Translations: Advanced York Notes. York Press, 2009.
- Büyükkantarcıoğlu, S. Nalan. Toplumsal Gerçeklik ve Dil. Multilingual, 2006.
- Culpeper, Jonathan, “(Im)politeness in Dramatic Dialogue.” Exploring the Language of Drama From text to Context. Ed. Jonathan Culpeper, Mick Short ve Peter Verdonk, Routledge, 1998, 83-95.
- Culpeper, Jonathan, Mick Short ve Peter Verdonk, eds. Exploring the Language of Drama From text to Context. Routledge, 1998.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Creative Arts and Writing
Journal Section
Research Article
Authors
Yasemin Şanal
*
0000-0002-0959-7961
Türkiye
Publication Date
June 30, 2020
Submission Date
November 19, 2019
Acceptance Date
March 21, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 3 Number: 1