TRANSLATIONS’TA DİLSEL VE KÜLTÜREL AÇIDAN ESKİ-YENİ ÇATIŞMASINA BİÇEMBİLİMSEL BİR YAKLAŞIM

Yasemin Şanal

doi:10.37999/udekad.648533

TRANSLATIONS’TA DİLSEL VE KÜLTÜREL AÇIDAN ESKİ-YENİ ÇATIŞMASINA BİÇEMBİLİMSEL BİR YAKLAŞIM

Öz

Oyunları dünya çapında ses getiren İrlandalı yazar Brian Friel’in Translations (1980) isimli oyunu 19. Yüzyıl başlarında İrlanda’nın İngiltere tarafından kolonileştirilme çabalarını konu edinmekte ve İrlanda dilinin yok oluşuna duyulan hüznü anlatmaktadır. İngiliz ordusu kendisine manevra ve kontrol kolaylığı sağlayabilmek amacıyla bir yandan İrlanda topraklarının haritasını çıkarırken bir yandan da geçtikleri yerlerin isimlerini İngilizce isimlerle değiştirmekte, bunun sonucunda da İngilizce İrlanda diline karşı üstünlük kazanmaktadır. Bu sırada İrlanda sadece diller arası değil kültürler arası bir çatışmaya da sahne olmaktadır. Nitekim dil ve kültür çatışması eninde sonunda bir güç ve hakimiyet çatışmasına dönüşmektedir. Eskiyle yeninin çatışmasını ve kültürler arası üstün gelme mücadelesini sahneye taşıyan oyun, biçembilimsel bir yaklaşımla incelendiğinde yazarın bu meseleyi ele alırken aslında neyi anlatmak veya eleştirmek istediği daha iyi anlaşılmaktadır. Tarihi bir olayı güncel bir meseleye ışık tutmak için kullanan Friel, oyunda kültürel kimliğin en önemli temsilcisi ve taşıyıcısı olan dillerine sahip çıkamayarak İngilizlerin etkisi altına girmeyi kabul eden İrlandalıları hicvederken, sabit fikirlerinden taviz vermeyen oyun kişilerinin görüşlerinin geçirdiği değişimi ironik bir biçimde ele almakta, eleştirilerini de bu karakterlerin birbirleriyle konuşurken başvurdukları olumlu ve olumsuz nezaketsizlik stratejileri, iletişimde işbirliğine yanaşmayarak konuşma kurallarını ihlal etmeleri, kullandıkları emredici söz edimleri ve içinde bulundukları güç mücadelesi üzerinden gözler önüne sermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eski-Yeni Çatışması,Dil ve Kültür,İrlanda Milliyetçiliği,Hiciv,Biçembilim

Kaynakça

“An Irishman’s Diary.” The Irish Times, 10 Temmuz 2018, www.irishtimes.com/opinion/an-irishman-s-diary-1.1136289.
Austin, John L. Söylemek ve Yapmak: Harvard Üniversitesi 1955 William James Dersleri. Çev. R. Levent Aysever, Metis, 2009.
Aytür, Ünal. “Humour & Satire in English Literature.” Çankaya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Journal of Arts and Sciences, Sayı. 3, Mayıs 2005, 35-42. www.jas.cankaya.edu.tr/gecmisYayinlar/yayinlar/05may/04.pdf.
Bertha, Csilla. “Brian Friel as Postcolonial Playwright.” The Cambridge Companion to Brian Friel. Ed. Anthony Roche, Cambridge UP, 2006, 154-165.
Brannigan, John ve Tony Corbett. Translations: Advanced York Notes. York Press, 2009.
Büyükkantarcıoğlu, S. Nalan. Toplumsal Gerçeklik ve Dil. Multilingual, 2006.
Culpeper, Jonathan, “(Im)politeness in Dramatic Dialogue.” Exploring the Language of Drama From text to Context. Ed. Jonathan Culpeper, Mick Short ve Peter Verdonk, Routledge, 1998, 83-95.
Culpeper, Jonathan, Mick Short ve Peter Verdonk, eds. Exploring the Language of Drama From text to Context. Routledge, 1998.

Çakır, Abdülhamit. Söylem Analizi: Ne Demek İstiyorsun?. Palet Yayınları, 2014.
Çelik, Yavuz. “John Millington Synge’in “Babayiğit” Adlı Oyununda Kendini Gerçekleştirme Aracı Olarak Dil.” Dil Araştırmaları, Sayı: 11, Güz 2012, 131-146.
Friel, Brian. “Translations.” Modern and Contemporary Irish Drama ( A Norton Critical Edition), ed. John P. Harrington, W.W. Norton, 2009, 255-308.
Grene, Nicholas. “Brian Friel.” The Methuen Drama Guide to Contemporary Irish Playwrights. Ed. Martin Middeke ve Peter Paul Schnierer, Methuen Drama, 2010, 89-111.
Grice, Herbert P. “Logic and Conversation.” Syntax and Semantics, Vol. 3, Speech Acts, Ed. Peter Cole ve Jerry L. Morgan, Academic Press, 1975, 41–58.
Herman, Vimala. “Turn Management in Drama.” Exploring the Language of Drama From text to Context. Ed. Jonathan Culpeper, Mick Short ve Peter Verdonk, Routledge, 1998, 19-33.
Hyde, Douglas. “The Necessity for De-Anglicising Ireland.” 27 Şubat 2016, www.spinnet.humanities.uva.nl/images/2014-05/hydenecessity.pdf.
Kılıç, Zülküf. “Türk Edebiyatinda Birbirine Yakin Üç Kelime: Hiciv, Medih Ve Hezel.” Turkish Studies - International Periodical for The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Sayı: 7/3, Yaz 2012, 1741-1750.
Kiberd, Declan. Inventing Ireland: The Literature of the Modern Nation. Vintage, 1985.
Knight, Charles. The Literature of Satire. Cambridge UP, 2004.
Krause, David. The Profane Book of Irish Comedy. Cornell UP, 1982.
Murray, Christopher. Twentieth-Century Irish Drama: Mirror Up to Nation. Syracuse University Press, 1997.
Nørgaard, Nina, Beatrix Busse ve Rocío Montoro. Key Terms in Stylistics. Continuum, 2010.
Özünlü, Ünsal. Başlangıçtan Bugüne Deyişbilim: Uygulamalar, İncelemeler, Önerilerwww.academia.edu/5748613/Ba%C5%9Flang%C4%B1%C3%A7tan_Bug%C3%BCne_Deyi%C5%9Fbilim.
---. Gülmecenin Dilleri. Doruk, 1999.
Pelletier, Martine. “Translations and the Field Day Debate.” The Cambridge Companion to Brian Friel. Ed. Anthony Roche, Cambridge UP, 2006, 66-77.
Pilkington, Lionel. “Language and Politics in Brian Friel's ‘Translations.’” Irish University Review, vol. 20, no. 2, 1990, pp. 282–298. JSTOR, www.jstor.org/stable/25484364.
Sayın, Gülşen. Martin McDonagh Tiyatrosu. Nobel, 2009.
Searle, John R. “What is a Speech Act?.” Pragmatics, Discourse Analysis and Socio Linguistics. Ed. Ian Hutchby, SAGE, 2008, 1-16.
Simpson, Paul. Language Through Literature: An Introduction. Routledge, 1997.
Smith, Bobby L. “O’Casey’s Satiric Vision.” James Joyce Quarterly, Vol. 8, No. 1, O'Casey Sayısı, Güz 1970, 13-28.
Sternlicht, Sanford. Modern Irish Drama: W.B. Yeats to Marina Carr. Syracuse UP, 2010.
Tutaş, Nazan. Pinteresque Dialogues: A Stylistic Analysis. Kül Sanat Yayıncılık, 2008.
Ülsever, R. Şeyda. “Biçembilim: Bir Uygulama.” Dilbilim Araştırmaları, 1990, 95-100.
Verdonk, Peter. Stylistics. Oxford UP, 2002.
Zeyrek, Deniz. “Söylem ve Toplum.” Söylem Üzerine. Ed. Ahmet Kocaman, ODTÜ Yayıncılık, 2003, 27-47.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yasemin Şanal ^*
0000-0002-0959-7961
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

19 Kasım 2019

Kabul Tarihi

21 Mart 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37999/udekad.648533

IZ

https://izlik.org/JA96GD76CZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şanal, Y. (2020). TRANSLATIONS’TA DİLSEL VE KÜLTÜREL AÇIDAN ESKİ-YENİ ÇATIŞMASINA BİÇEMBİLİMSEL BİR YAKLAŞIM. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3(1), 26-51. https://doi.org/10.37999/udekad.648533