6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ "GÜNEŞ SİSTEMİ" KONUSUNDA HOLOGRAM TEKNOLOJİSİ KULLANILARAK GELİŞTİRİLEN ÖĞRETİM MATERYALİ HAKKINDA ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİ

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 3, 186 - 200, 31.12.2025

Betül Urhan , Hüseyin Artun , Ebrar Akbulut , Emine Uğur , İsrafil Tozlu

https://doi.org/10.47714/uebt.1678594

Öz

Hologram, Yunanca "holos" (tam görünüm) ve "grama" (yazı, harf) kelimelerinin birleşimidir.
Hologramlar, koherent bir ışık kaynağından gelen ışınlar tarafından oluşturulan üç boyutlu görüntülerdir. Gök
cisimleri gözlemleri, yalnızca dünya üzerindeki bakış açımızla sınırlı olduğundan, derinlik algımızı zorlaştırmakta
ve göksel nesneleri iki boyutlu bir düzlemde hareket ediyormuş gibi algılamamıza neden olmaktadır. Bu
çalışmanın amacı da, 6. sınıf Fen Bilimleri dersi kapsamında yer alan “Güneş Sistemi ve Tutulmalar” ünitesinin
“Güneş Sistemi” konusunun hologram teknolojisi kullanılarak geliştirilen öğretim materyali hakkında, öğrenci
görüşlerinin belirlenmesidir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenoloji deseni ile
gerçekleştirilmiştir. "Güneş Sistemi" konusunu hologram teknolojisiyle öğrenen 6. sınıf öğrencileri (3 kız, 3 erkek)
katılımcı olarak seçilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu tercih
edilmiştir. Verilerin analizi için içerik analizi tercih edilmiştir. Çalışmanın bulguları öğrencilerin hologram
teknolojisinin yararlarını ifade etmelerinde, hologram teknolojisinin derinlik algısının olmasının, öğrencilere bir
nesneyi üç boyutlu olarak inceleme imkânı vermesinin ve soyut kavramları somutlaştırmasının etkili olduğunu
ortaya koymuştur. Ayrıca bulgular, öğrencilerin hologram teknolojisi konusunda yeterli bilgi ve beceriye sahip
olmadıklarını da ortaya çıkarmıştır. Günümüzde eğitimde oldukça sık kullanılan simülasyon, akıllı tahta vb.
teknolojilere alternatif olarak yenilikçi teknolojiler arasında yer alan hologramın sınıf ortamında kullanılabileceği
ve öğrencilerin bu teknoloji ile daha verimli bir öğretim ortamında fen kazanımlarını öğrenileceği
düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hologram teknolojisi , 6. sınıf öğrencileri , fen bilimleri

Etik Beyan

Yürütücülüğünü, Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri ABD Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Hüseyin ARTUN’un yapmayı tasarladığı, “6.Sınıf Fen Bilimleri Dersi "Güneş Sistemi" Konusunda Hologram Teknolojisi Kullanılarak Oluşturulan Öğrenme materyali Hakkında Öğrenci Görüşleri” adlı çalışmasında kullanılacak olan araçlar incelenmiş olup, söz konusu araçların ilgili kişilere uygulanmasında Sosyal ve Beşeri Etik Kuralları ve İlkeleri çerçevesinde herhangi bir sakınca olmadığına toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle karar verilmiştir.

Proje Numarası

2024/24-33

Kaynakça

• Akçayır, M., Akçayır, G., Pektaş, H. M., & Ocak, M. A. (2016). Augmented reality in science laboratories: The effects of augmented reality on university students’ laboratory skills and attitudes toward science laboratories. Computers in Human Behavior, 57, 334-342. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015
• Akdeniz, A. R., Öztürk, M. ve Bakırcı H. (2017). Bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının sekizinci sınıf öğrencilerinin fen dersi akademik başarılarına ve bilginin kalıcılığına etkisi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 59-77.
• Akıncı, B., Uzun, N. ve Kışoğlu, M. (2015). Fen Bilimleri öğretmenlerinin meslekte karşılaştıkları problemler ve fen öğretiminde yaşadıkları zorluklar. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1189-1215.
• Akpınar, E., Aktamış, H. ve Ergin, Ö. (2005). Fen Bilgisi Dersinde Eğitim Teknolojisi Kullanılmasına İlişkin Öğrenci Görüşleri. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 4 (1), Article 12.
• Alkan, C. (2005). Eğitim teknolojisi. (7. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Aslan, B. (2015). Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı dersinin İngilizce öğretmenlerinin mesleki kazanımlarına etkisi: Muğla İli Örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla.
• Aslan, R. (2017). Uluslararası rekabette yeni imkânlar: Sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve hologram. Ayrıntı Dergisi, 5(49).
• Aslan, R. ve Erdoğan, S. (2017). 21. Yüzyılda hekimlik eğitimi: Sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik, hologram. Kocatepe Veterinary Journal, 10(3), 204-212.
• Baker, E. J., Bakar, J. A. A., & Zulkifli, A. N. (2017). Mobile augmented reality elements for museum hearing impaired visitors’ engagement. Journal of Telecommunication, Electronic and Computer Engineering, 9(2-12), 171-178.
• Balbağ, M. Z., Leblebicier, K., Karaer, G., Sarıkahya, E. ve Erkan, Ö. (2016). Türkiye’de fen eğitimi ve öğretimi sorunları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 12-23.
• Bilgin, H. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin fen bilimleri dersi için geliştirilmiş bir android tabanlı mobil uygulamaya yönelik görüşlerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Niğde.
• Bogdan, R. C. & Biklen, S.K. (2007). Qualitative research for education (Fifth edition). Boston: Pearson education.
• Bozkuş, E. (2002). İlköğretim ikinci aşamasında matematik öğretiminde bilgisayar kullanmanın öğrenci başarısı üzerine yansıması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayınları.
• Çepni, S. (2009). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Genişletilmiş 4. baskı, Celepler Matbaacılık, Trabzon.
• Chen, C. P., & Wang, C. H. (2015). Employing augmented reality embedded instruction to disperse the imparities of individual differences in earth science learning. Journal of Science Education and Technology, 24(6), 835-847.
• Dickinson, K. J. & Bass, B. L. (2020). A systematic review of educational mobile-applications (APPS) for surgery residents: Simulation and beyond. Journal of Surgical Education, 77(5), 1244–1256. https://doi.org/10.1016/j.jsurg.2020.03.022
• Elvan, D., ve Mutlubaş, H. (2020). Eğitim-öğretim faaliyetlerinde teknolojinin kullanımı ve teknolojinin sağladığı yararlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(6), 100-109.
• Gürdoğan, M. (2020). Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının teknoloji kullanımı hakkındaki görüşleri. Anadolu Öğretmen Dergisi, 4(1), 114-131.
• Hoon, L. N., & Shaharuddin, S. S. (2019). Learning effectiveness of 3D hologram animation on primary school learners. Journal of Visual Art and Design, 11(2), 93-104. https://doi.org/10.5614/j.vad.2019.11.2.2
• Huang, T. C., Chen, C. C., & Chou, Y. W. (2016). Animating eco education to see feel and discover in an augmented reality based experiential learning environment. Computers & Education, 96, 72-82.
• Karali, Y., ve Adiguzel, S. (2022). Investigation of the effect of digital hologram use on academic achievement and attitude in primary school science teaching, International Online Journal of Educational Sciences, 14(4), 989-1005.
• Katsioloudis, P. J., & Jones, M. V. (2018). A comparative analysis of holographic, 3D printed, and computer generated models: implications for engineering technology students’ spatial visualization ability. Journal of Technology Education, 29(2), 36-53.
• Khurmyet, G. (2016). Mobil eğitim teknolojisi olarak tablet bilgisayarların etkin öğrenim amaçlı kullanımı: özel ortaöğretim kurumları üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
• Marshall, C. & Rossman, G.B. (2006). Designing qualitative research (Fourth edition). California: Sage Publications.
• MEB. (2018). Fen Bilimleri dersi öğretim programı. Ankara: MEB.http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937- FEN%20B%C4%B0L%C4%B0MLER%C4%B0%20%C3%96%C4%9ERET% C4%B0M%20PROGRAMI2018.df sayfasından erişilmiştir.
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative research (Second edition). San Francisco: Jossey-Bass. Mnaathr, S. H., & Basha, A. D. (2013). Descriptive study of 3D imagination to teach children in primary schools: Planets in outer space (Sun, Moon, Our Planet). Computer Science and Information Technology, 1(2), 111-114.
• Moro, C., Phelps, C., Redmond, P., & Stromberga, Z. (2021). HoloLens and mobile augmented reality in medical and health science education: A randomized controlled trial. British Journal of Educational Technology, 52(2), 680-694. https://doi.org/10.1111/bjet.1304
• Okulu, H. Z. ve Ünver, A. O. (2016). Bring cosmos into the classroom: 3D hologram. Shelley, M., Kıray, A., & Çelik, İ. (Ed), Education Research Highlights in Mathematics, Science and Technology (s. 81-86).
• Olson, D. W. (2013). Simple, complete, and novel quantitative model of holography for students of science and science education. Journal of Physics: Conference Series, 415(1), 1- 7. Öztürk, M., Akdeniz, A. R. ve Bakırcı, H. (2017). Bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin bilimsel düşünme becerileri üzerine etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 611-639.
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (Third Edition). California: Sage Publications.
• Pedro, F. (2007). The new millennium learners: Challenging our views on digital technologies and learning. Nordic Journal of Digital Literacy, 2(04), 244-264.
• Roslan, R. K., & Ahmad, A. (2017). 3D spatial visualisation skills training application for school students using hologram pyramid. International Journal on Informatics Visualization, 1(4), 170-174.
• Saklan, H. ve Ünal, C. (2018). Teknoloji dostu fen bilimleri öğretmenlerinin eğitim bilişim ağı hakkındaki görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 12(1), 493-526.
• Saraç, E. ve Yıldırım, M. (2019). 2018 Fen Bilimleri dersi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Academy Journal of Educational Sciences, 3(2), 138-151.
• Siew, N. M., Amir, N. ve Chong, C. L. (2015). The perceptions of pre-service and in-service teachers regarding a project-based STEM approach to teaching science. SpringerPlus, 4(8), 1-20.
• Sipahioğlu, S. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin eğitimde teknoloji kullanımına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Turan Güntepe, E. (2020). Etkileşimli hologram teknolojisiyle okul öncesi kavramlarının öğretimi (Yayımlanmamış doktora tezi). Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
• Türk. H. (2020). Fen eğitiminde yenilikçi teknoloji uygulamaları: Dijital hologram örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
• Ürey, M., & Çalık, M. (2008). Combining different conceptual change methods within 5E model: A sample teaching design of “cell” concept and its organelles. Asia-Pacific Forum on Science Learning and Teaching, 9(2), 1-15.
• Wang, H. H., Moore, T. J., Roehrig, G. H., & Park, M. S. (2011). STEM integration: Teacher perceptions and practice. Journal of Pre-College Engineering Education Research (JPEER), 1(2), 2.
• Yair, Y., Schur, Y., & Mintz, R. (2003). A “Thinking Journey” to the planets using scientific visualization technologies: Implications to astronomy education. Journal of Science Education and Technology, 12, 43-49.
• Yamaguchi, T., & Yoshikawa, H. (2012). New education system for construction of optical holography setup tangible learning with augmented reality. Journal of Physics, 415(1), 1-8.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, Ö. ve Sanalan, V. A. (2015). Fen öğretiminde katılımlı ve motive edici sınıf ortamı mobil teknoloji kullanımı. On Dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 37- 50.