Research Article

Endüstri 5.0: İnsan-Teknoloji Dengesinin Yeniden İnşası

Volume: 10 Number: 1 April 10, 2026
EN TR

Endüstri 5.0: İnsan-Teknoloji Dengesinin Yeniden İnşası

Öz

Bu çalışma, Endüstri 5.0’ı insan, teknoloji ve çevre etkileşimini yeniden yapılandıran dönüşümsel bir paradigma olarak değerlendirmektedir. Bu bağlamda çalışma, kavramın kuramsal boyutlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alan kavramsal bir incelemedir. Endüstri 4.0’ın otomasyon ve verimlilik odaklı anlayışının ötesine geçen Endüstri 5.0, insan-merkezlilik, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık boyutlarıyla teknolojik ilerlemeyi etik ve toplumsal değerlerle bütünleştirmektedir. İnsan-merkezli yapay zekâ, işbirlikçi robotlar ve çevre dostu teknolojiler gibi yenilikler, üretim süreçlerinde insanın yaratıcılığını ve sorumluluğunu yeniden ön plana taşımaktadır. Ancak teknolojik altyapı eksiklikleri, etik düzenlemeler ve dijital eşitsizlikler sürecin temel sınırlılıkları arasında yer almaktadır. Bu çalışma endüstri 5.0’ın kavramsal sınırlarını belirlemeyi, Endüstri 4.0 ve Toplum 5.0 ile arasındaki temel farkları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Böylece çalışma, literatürde dağınık biçimde ele alınan Endüstri 5.0 tartışmalarını bir araya getirerek, kavramın teorik sınırlarını bütünleştirici bir çerçevede yeniden tanımlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Adel, A. (2022). Future of industry 5.0 in society: human-centric solutions, challenges and prospective research areas. Journal of Cloud Computing: Advances, Systems and Applications, 11(40), 1-15. https://doi.org/10.1186/s13677-022-00314-5.
  2. Akman, A.Z. ve Erdirencelebi, M. (2024). A Human-Centered Digital Transformation: A Bibliometric Analysis of Society 5.0 and Industry 5.0. Istanbul Management Journal, 96, 1-16. https://doi.org/10.26650/imj.2024.96.1361480
  3. Ali, I., Nguyen, K. ve Oh, I. (2025). Systematic literature review on Industry 5.0: current status and future research directions with insights for the Asia Pacific countries. Asia Pacific Business Review, DOI: 10.1080/13602381.2025.2452877.
  4. Ali, S.H., Ayad, H. ve Al Rubaie, M. T. (2022). Fifth Industrial Revolution (New Perspectives). International Journal of Business, Management, and Economics, 3(3), 196-212. DOI: https://doi.org/10.47747/ijbme.v3i3.694.
  5. Alojaiman, B. (2023). Technological Modernizations in the Industry 5.0 Era: A Descriptive Analysis and Future Research Directions. Processes, 11, 1318. https://doi.org/ 10.3390/pr11051318
  6. Alves, J., Lima, T.M. ve Gaspar, P.D. (2023). Is Industry 5.0 a Human-Centred Approach? A Systematic Review. Processes, 11(193). https://doi.org/10.3390/ pr11010193
  7. Brückner, A., Wölke, M., Hein-Pensel, F., Schero, E., Winkler, H. ve Jabs, I. (2025). Assessing industry 5.0 readiness—Prototype of a holistic digital index to evaluate sustainability, resilience and human-centered factors. International Journal of Information Management Data Insights, 5(1), https://doi.org/10.1016/j.jjimei.2025.100329.
  8. Canbay, P. ve Demircioğlu, Z. (2021). Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 12(45), 106-123. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Human Resources and Industrial Relations (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 10, 2026

Submission Date

November 10, 2025

Acceptance Date

April 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 1

APA
Demirler, S. (2026). Endüstri 5.0: İnsan-Teknoloji Dengesinin Yeniden İnşası. Uluslararası Ekonomi İşletme Ve Politika Dergisi, 10(1), 375-398. https://doi.org/10.29216/ueip.1821299

International Journal of Economics, Business and Politics

Recep Tayyip Erdogan University
Faculty of Economics and Administrative Sciences

Department of Economics

RIZE / TÜRKİYE