ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI

Ahmet Akgöl

ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI

Öz

Öz Bu çalışmada erginlenme ritüellerinin anlatılara nasıl kaynaklık ettiğini takip edebilmek için Avustralya, Pasifik Adaları, Afrika, Kuzey Amerika ve Orta Asya’daki halklardan derlenen ritüellerle, örneklem yoluyla seçilen destan, halk hikâyesi gibi sözlü anlatılardaki erginlenme temaları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda yapılan okumalar sonucunda Eliade’nin erginlenme törenleri hakkında yaptığı sınıflandırmanın anlatılar bağlamında güncellenmesi gerektiği düşünülmüştür. Eliade’nin sınıflandırmasındaki Yetişkinliğe Giriş Törenleri, Gizli Derneklere Giriş Törenleri ve Şaman-Otacı Sınamaları başlıkları sırasıyla; Olgunluk Erginlenmeleri, Topluluğa Giriş Erginlenmeleri ve Sırra Erme Erginlenmeleri olarak güncellenmiştir. Güncelleme anlatılardaki erginlik temaları dikkate alınarak yapılmıştır. Sonraki aşamada örneklem yoluyla seçilen anlatılar güncellenen başlıklar altında incelenmiştir. Yetişkinliğe giriş ritüellerindeki yaş kıstasının anlatılardaki olgunluk erginlenmeleri temalarında geçerli olmadığı ayrıca olgunluk erginlenmelerinde toplum yararına kan dökmenin esas olduğu; gizli derneklere giriş törenlerinin, evlenme ve bilgi alma yoluyla topluluğa giriş erginlenmeleri şeklinde görüldüğü tespit edilmiştir. Şaman-otacı erginlenmelerindeki ölme, parçalanma, yeniden, doğma süreçlerinin, anlatılardaki temalarda da sembolik olarak görüldüğü ve kahramanın bu süreçte egosunu yok ederek kendi kendine sır bir bilgiye vâkıf olduğu gözlemlenmiştir. Ritüellerle anlatılardaki erginlenme temaları arasındaki en önemli ortak noktanın ise yeniden doğuş fikri olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Erginlenme, Geçiş Törenleri, Ritüel, Yeniden Doğuş, Mit, Destan.

Anahtar Kelimeler

Erginlenme,Ritüel,Mit,Destan,Yeniden doğuş,Geçiş Törenleri

Kaynakça

Bayat F.(2013) Oğuz Destan Dünyası. İstanbul: Ötüken. Campbell J. (2010). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. (çev. Sabri Gürses). İstanbul: Kabalcı Campbell, J. (2006). İlkel Mitoloji. (çev. Kudret Emiroğlu). Ankara: İmge. Dumezil G. (2012). Mit ve Destan 1. (çev. Ali Berkay). İstanbul: Yapı Kredi. Deveci, Ü. (2017). Dede Korkut Anlatılarında Doğa ve Kültür. Ankara: AKM Eliade M. (2003). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi 2. (çev. Ali Berktay). İstanbul: Kabalcı. Eliade M. (2015). Doğuş ve Yeniden Doğuş. (çev. Fuat Aydın). İstanbul: Kabalcı. Eliade, M. (1995). Dinin Anlamı Ve Sosyal Fonksiyonu. (çev. Mehmet Aydın). Konya: Din Bilimler Yayınları. Ergin M. (2018). Dede Korkut 1-2. Ankara: TDK. Maaday-Kara (2015). (Akt. Emine Gürsoy-Naskali). (Der. Sazon Surazakov) (Kaynak Kişi. Aleksey Kalkin). İstanbul: Yapı Kredi. Raglan L. (2004). “Mit ve Ritüel”. (çev. Evrim Ölçer). Milli Folklor. (61). 187-194. Rosenberg, D. (2003). Dünya Mitolojisi. (çev. Koray Ökten vd..). Ankara: İmge. Roux J.P. (2001). Türklerin ve Moğolların Eski Dini. (çev. Aykut Kazancıgil). İstanbul Kabalcı. Segal, R.A.(2012). “Dinsel Mit-Ritüel Kuram”. (çev. Naim Atabağsoy). Milli Folklor. (94). 173-187. İnternet Kaynakları http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&view=bts&kategori1=veritbn&kelimesec=114773 (Erişim Tarihi: 1.5.2020)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar, Kültürel çalışmalar, Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Akgöl ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

16 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA37BC98TS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akgöl, A. (2020). ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi, 2(1), 71-85. https://izlik.org/JA37BC98TS

AMA

1.Akgöl A. ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI. UFCED. 2020;2(1):71-85. https://izlik.org/JA37BC98TS

Chicago

Akgöl, Ahmet. 2020. “ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi 2 (1): 71-85. https://izlik.org/JA37BC98TS.

EndNote

Akgöl A (01 Haziran 2020) ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi 2 1 71–85.

IEEE

[1]A. Akgöl, “ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI”, UFCED, c. 2, sy 1, ss. 71–85, Haz. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37BC98TS

ISNAD

Akgöl, Ahmet. “ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi 2/1 (01 Haziran 2020): 71-85. https://izlik.org/JA37BC98TS.

JAMA

1.Akgöl A. ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI. UFCED. 2020;2:71–85.

MLA

Akgöl, Ahmet. “ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi, c. 2, sy 1, Haziran 2020, ss. 71-85, https://izlik.org/JA37BC98TS.

Vancouver

1.Ahmet Akgöl. ERGİNLENME RİTÜELLERİNİN HALK ANLATILARINA YANSIMALARI. UFCED [Internet]. 01 Haziran 2020;2(1):71-85. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37BC98TS