Year 2019, Volume 2 , Issue 3, Pages 49 - 64 2019-06-27

Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi
Analysis of Mass Industry and Mass Culture Concepts Through the Thought of Frankfurt School

Mümtaz Levent AKKOL [1]


Bu makalede Frankfurt Okulu düşünürlerinden Adorno ve Horkheimer’in kitle kültürü ve kültür endüstrisi kavramaları ele alınmıştır. Bu kavramların anlaşılması, ideolojinin çıkarları doğrultusunda kitleleri yanlış bilinçlendiren hegemonik süreçlerin anlaşılmasına da önemli bir katkı sunacaktır. Bu kavramlar Frankfurt Okulunun temel yaklaşımı olan eleştirel teori hareket noktası alınarak; alt yapı ve üst yapı ilişkisine yönelik yaklaşım farklılığı temelinde incelenmiştir. Frankfurt okulunun, alt yapı ve üst yapı ilişkisini bir belirlenme sürecinin ötesinde artık iç içe geçmiş, kaynaşmış olduğuna dair yaklaşımı kültürü bir üst yapı kurumu olmaktan çok üretim ilişkilerinin bir parçası haline getirmiştir. Kitle kültürü kavramı yerine sonraları kültür endüstrisi kavramının kullanılmasının nedenlerinin tartışılmasının ardından modernist ve postmodernist sanat yaklaşımları üzerinden kültür endüstrisi kavramı farklı bir bakış açısı eklenerek yorumlanmıştır. Kitle kültürü ve kültür endüstrisi kavramları; Frankfurt okuluna ait olmakla beraber başta popüler kültür olmak üzere başka toplumsal kültür teorilerinin oluşumunda da etkili olmuştur. Böylece; inceleme, tartışma ve yorumlar ışığında sosyolojik düşünce açısından önemini koruyan kitle kültürü ve kültür endüstrisi kavramlarının daha iyi anlaşılmasına katkı sunulması amaçlanmıştır. 

In this article, Adorno and Horkheimer's concepts of mass culture and culture industry are discussed. Understanding these concepts will also make an important contribution to the understanding of hegemonic processes that mislead the masses in the benefits of the ideology. These concepts are handled with critical theory, which is the basic approach of the Frankfurt School; infrastructure -base- and superstructure relationship is examined on the basis of the difference in the approach. The Frankfurt school's approach to the intertwining and the fusion of the infrastructure and superstructure beyond a process of determination has made the culture a part of production relations rather than a superstructure institution. After discussing the reasons for using culture concept instead of the mass culture concept, the concept of the culture industry has been interpreted by adding a different perspective through modernist and postmodernist art approaches. Concepts of mass culture and culture industry; Although it belongs to the Frankfurt school, it has also been influential in the formation of other theories of social culture, especially popular culture. Thus; in the light of examinations, discussions and interpretations, it is aimed to contribute to a better understanding of the concepts of mass culture and culture industry which remain important in terms of sociological thought.

  • Adorno, T. W. (1998). Minima morallia. (O. Koçak, A. Doğukan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları
  • Adorno, T. W. (2012). Kültür endüstrisi, kültür yönetimi. (N. Ülger, M. Tezel, E. Gen,Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları
  • Adorno, T. W. (2003). Kültür endüstrisini yeniden düşünürken. Cogito Dergisi (sayı:36), ss. 76-83.Alver, D. (2007). Kültür sosyolojisi. Ankara: Hece yayınları
  • Berstein, J. M. (2009). Giriş bölümü. Kültür endüstrisi, kültür yönetimi. İstanbul: İletişim Yayınları
  • Bottomore, T. (1997). Frankfurt okulu (A. Çiğdem, Çev.). Ankara: Vadi Yayınları
  • Dellaloğlu B. F. ve Soykan Ö. N. ve Keskin. F. (2003). Bir giriş; adorno yüz yaşında, Cogito Dergisi, (sayı:36), ss. 13-37
  • Dengin S. ve Koç F. (2016). Kültür endüstrisi bağlamında moda ve gençlerin modayı kullanma durumları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl:20 (Sayı:1), ss. 203-222
  • Gans, H.J. (2005). Popüler kültür ve yüksek kültür ( E. O. İncirlioğlu, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları
  • Gökalp, E. (2004). Türkiye’de spor basını ve milliyetçilik söylemi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
  • Gökalp, E. (2013). Kültür ve Toplum. (Ed. N. Suğur), Sosyolojiye giriş (98-124). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları
  • Horkheimer, M. ve Adorno, T. W. (2010). Aydınlanmanın diyalektiği. (E. Öztarhan, Çev.). İstanbul:Kabalcı Yayınevi
  • Marcuse, H. (1975) Tek boyutlu insan (A.Timuçin, T. Tunçdoğan, Çev.). İstanbul: May Yayınları
  • Reich,W. (2010). Kişilik çözümlemesi (B. Onaran, Çev.). İstanbul: Payel Yayınları
  • Sevim, B.A. (2010). Walter Benjamin’in Kavramlarıyla Kültür Endüstrisi: Aura, Öykü Anlatıcısı ve Flaneur. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:3 (Sayı11). ss. 509-516
  • Swingewood, A. (1996). Kitle kültürü efsanesi (çev. A. Kansu, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları
  • Yelken, R. (2007). Kültür endüstrisini yeniden tartışmak ya da popüler kültür ile hesaplaşmak. (D. Alver, Ed.) Kültür sosyolojisi (237-261). Ankara: Hece Yayınları
  • Zipes, J. (1988). Frankfurt okulu ve kültür endüstrisi. Kitle iletişim kuramları (E. Mutlu, Der.). Ankara: Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi.
Primary Language tr
Subjects Sociology
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-0545-1348
Author: Mümtaz Levent AKKOL (Primary Author)
Institution: FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 27, 2019

Bibtex @research article { uicd479057, journal = {Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2636-8641}, address = {}, publisher = {Zeynel KARACAGİL}, year = {2019}, volume = {2}, pages = {49 - 64}, doi = {10.35235/uicd.479057}, title = {Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi}, key = {cite}, author = {AKKOL, Mümtaz Levent} }
APA AKKOL, M . (2019). Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi , 2 (3) , 49-64 . DOI: 10.35235/uicd.479057
MLA AKKOL, M . "Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi". Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi 2 (2019 ): 49-64 <https://dergipark.org.tr/en/pub/uicd/issue/45692/479057>
Chicago AKKOL, M . "Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi". Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi 2 (2019 ): 49-64
RIS TY - JOUR T1 - Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi AU - Mümtaz Levent AKKOL Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.35235/uicd.479057 DO - 10.35235/uicd.479057 T2 - Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 49 EP - 64 VL - 2 IS - 3 SN - -2636-8641 M3 - doi: 10.35235/uicd.479057 UR - https://doi.org/10.35235/uicd.479057 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi %A Mümtaz Levent AKKOL %T Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi %D 2019 %J Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi %P -2636-8641 %V 2 %N 3 %R doi: 10.35235/uicd.479057 %U 10.35235/uicd.479057
ISNAD AKKOL, Mümtaz Levent . "Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi". Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi 2 / 3 (June 2019): 49-64 . https://doi.org/10.35235/uicd.479057
AMA AKKOL M . Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi. 2019; 2(3): 49-64.
Vancouver AKKOL M . Kitle Endüstrisi ve Kitle Kültürü Kavramlarının Frankfurt Okulu Düşüncesi Üzerinden Analizi. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi. 2019; 2(3): 64-49.