TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015)

Habibe Yaman

doi:10.29131/uiibd.359845

TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015)

Öz

ÖZET: Bu çalışmada, Türkiye’de döviz kurunun dış ticarete etkilerini; sayısal olarak saptamak amaçlanmıştır. Bu amaçla; reel döviz kuru, ihracat, ithalat, reel GSYİH değişkenleri ele alınarak 2005- 2015 yıllarını içeren ampirik bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada; Granger nedensellik testi, Johansen eşbütünleşme testi, VAR analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Ayrıca, model doğrulama testleri, VEC hata düzeltme modeli ve etki-tepki analizlerine de yer verilmiştir. Granger nedensellik testi sonucuna göre, ihracat ve ithalat arasında karşılıklı bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda; dış ticareti etkilemek amaçlı gerçekleştirilen bir kur ayarlamasının tek başına yeterli olmayacağı ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Döviz Kuru,Dış Ticaret,Zaman Serisi Analizi

Kaynakça

AÇCI, Y., (2016). “Türkiye’de Reel Döviz Kuru ve Dış Ticaret İlişkisinin VAR Analizi İle İncelenmesi”, Akademik Araşturmalar ve Çalışmalar Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 14, ss: 41-53.
AKKAYA, Ş. ve PAZARLIOĞLU, M., (1995). Ekonometri-I, 3. Baskı, Yayınevi: Kendi Yayıncılık, İZMİR.
ALPTEKİN, V., (2009). “Türkiye’de Dış Ticaret ve Reel Döviz Kuru İlişkisi: Vektör Otoregrasyon (VAR) Analizi Yardımıyla Sınanması ”, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 2, ss: 132-149.
ARSLAN, C., (2005). ‘‘Döviz Kuru Riski ve Yönetimi’’, Ankara Üniversitesi, İşletme, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, ANKARA.
AURANGZEB, A., THANANIS S. and MOHAMMED, A., U., (2005). "Short-Run and Long-Run Effects of Exchange Rate Volatility on the Volume of Exports: A Case Study for Pakistan", International Journal of Business and Economics, Vol: 4, No: 3, pp: 209-222.
BAHMANI-OSKOOEE, M., HALICIOGLU, F. and GHODSI, S. H., (2016). “Asymmetric Effects of Exchange Rate Changes on British Bilateral Trade Balances”, MPRA Paper 73477, University Library of Munich, pp: 1-24, GERMANY.
TUNÇSİPER, B. ve ÖKSÜZLER, O., (2006). “Döviz Kuru Riski Türkiye’nin İhracatını Azaltır mı? Hata Doğrulama Yöntemi İle Bir Ampirik Değerlendirme”, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 2,Sayı 3, pp: 1-13.
BOUOIYOUR, J. and SELMI, R., (2014). Exchange Uncertainty and Export Performance in Egypt: New Insights from Wavelet Decomposition and Optimal GARCH Model, Forthcoming in: Journal of International Trade and Economic Development, Munich Personal Repec Archive, Paper No. 59568, EGYPT.

CHIT, M., M., RIZOV, M.; WILLENBOCKEL, D. (2008). “Exchange Rate Volatility and Exports: New Empirical Evidence from the Emerging East Asian Economies”. MPRA Paper No: 9014, pp: 1-35.
CİĞERLİOĞLU, O. (2007). “Reel Döviz Kuru, İhracat ve İthalat Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği 1982-2005”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, ERZURUM.
DEMİRHAN, H. ve DEMİRHAN, B.,(2015). “The dynamic effect of exchange-rate volatility on Turkish exports: Parsimonious error-correction model approach”, Afyon Kocatepe University, Department of Economics, Volume: 62, No: 4, pp: 429-451, TURKEY.
DESTEBAŞI, A., N., (2016). “Türkiye’de Dış Ticaret Açığı Problemi: Ekonometrik Bir Analiz”, Ege Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, İZMİR.
EĞİLMEZ, M., (2013). Kur, Faiz, DİBS, BIST, Reyting, CDS Özetle, Temmuz 21, http://www.mahfiegilmez.com/2013/07/kur-faiz-dibs-bist-reyting-cdshepsi.html, (E.T: 06.03.2017).
GÖÇER, İ., (2016). Ekonometri Ders Notları, AYDIN.
HATIRLI, S., A., (1999). Temel Ekonometri, 1. Baskı, Literatür Yayıncılık, Yayın No: 33, Savaş Cilt Evi, Baskı: Çevik Matbaacılık, İSTANBUL.
HEPAKTAN, E.; ÇINAR, S. ve DÜNDAR, Ö., (2011). “ Türkiye’ de Uygulanan Döviz Kuru Sistemlerinin Dış Ticaret İle İlişkisi’’, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, Cilt 3, Sayı 5, ss: 62-82.
KARPUZ, F. ve KIZILTAN, A., (2015). “The Relationship Between Short Term Investments and Real Exchange Rate in Turkey”, EKEV Akademi Dergisi, Cilt: 60, Sayı: 60, pp: 197-209.
KEMEÇ, A. ve KÖSEKAHYAOĞLU, L., (2015). “J Eğrisi Analizi ve Türkiye Üzerine Bir Uygulama”, Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 2, ss:1-29.
KENNEDY, P., (2006). Ekonometri Klavuzu, 7. Baskı, Gazi Kitapevi, ANKARA.
KHOSA, J., BOTHA, I., PRETORIUS, M., (2015). “The impact of exchange rate volatility on emerging market exports”, Acta Commercii 15-1, pp:11.
KÜÇÜKAKSOY, İ. ve ÇİFÇİ, İ., (2014). “Dış Ticaret Hadlerinin Dış Ticaret Dengesine Etkisi: Harberger-Laursen-Metzler Hipotezinin Türkiye Uygulaması”, Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 1-2, ss: 103-129.
MANKIW, N., G., (2010). Makroekonomi, 1. Baskı, Elif Yayınevi, ANKARA.
MOONO, H., (2010). “Effects of Exchange Rate Volatility on Trade Performance The Case for Zambia-South Africa Bilateral Trade”, The University of Sheffield Department of Economics, http://www.academia.edu/6952535/Effects_of_Exchange_Rate_Volatility_on_Zambian_Trade_Performance, (E.T: 13.02. 2017).
ORDU, C., F., (2013). ‘‘Döviz Kuru Dış Ticaret İlişkisi: Türkiye Örneği’’, Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, AYDIN.
ÖNCEL, A., İNAL, V., (2016). “Türkiye’de Reel Döviz Kuru İle Dış Ticaret Dengesi Arsındaki İlşki: 2000-2015 Dönemi İçin ARDL Modeli İle Ampirik Bir Analiz’’, Namık Kemal Üniversitesi, İktisadi ve İderi Bilimler Fakültesi, Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, ss: 786-799
PINO, G., TAŞ, D. and SHARMA, S., C., (2016). An investigation of the effects of exchange rate volatility on exports in East Asia, Applied Economics Journal, Volume: 48, Issue: 26, pp: 2397-2411.
SELİM, S. ve AYVAZ GÜVEN, E., T., (2014). “Türkiye’de Enflasyon, Döviz Kuru ve İşsizlik Arasındaki İlişkinin Ekonometrik Analizi”, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 10, Yıl:10, Sayı:1, ss: 127-145.
SEYİDOĞLU, H., (2013). Uluslararası İktisat Teori Politika ve Uygulama, Geliştirilmiş 19. Baskı, Güzem Can Yayınları , İSTANBUL.
SEYİDOĞLU, H., (2009). Uluslararası İktisat Teori Politika ve Uygulama, 17. Baskı, Güzem Can Yayınları , İSTANBUL.
SEYİDOĞLU, H., (2007). Uluslararası İktisat Teori Politika ve Uygulama, 16. Baskı, Güzem Can Yayınları , İSTANBUL.
TARI, R., (2010). Ekonometri, Genişletilmiş 6. Baskı, Umuttepe Yayınları, Yayın No: 32, Yazın Basın Yayın Matbaacılık, KOCAELİ.
TARI, R. ve YILDIRIM, D., Ç., (2009). “Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama”, Celal Bayar Üniversitesi, Yönetim ve Ekonomi, Cilt: 16, Sayı: 2, ss: 95-105.
TCMB, (2017). 2017 Yılında Para ve Kur Politikası, http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/conne-ct/TCMB+TR/TCMB+TR/Main+Menu/Yayinlar/Temel+Politika+Metinleri/Para+ve+Kur+Politikasi+Metinleri/2017+Para+Kur (E.T: 22.03.2017).
TCMB, (2017), Terimler Sözlüğü, http://www.tcmb.gov.tr./wps/wcm/connect/TCMB+TR/TCMB+-TR/Bottom+Menu/Egitim-Akademik/Terimler+Sozlugu-/Sozluk, (E.T: 21.03.2017).
TONUS, Ö., (2013). Temel Göstergelerle Türkiye Ekonomisi, Ekin Yayınevi, ANKARA.
YAMAK, R. ve KORKMAZ, A., (2005). “Reel Döviz Kuru ve Dış Ticaret İlişkisi”, İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, Sayı: 2, İSTANBUL, ss. 11-29.
ZENGİN, A, (2001). “Reel Döviz Kuru Hareketleri ve Dış Ticaret Fiyatları: Türkiye Ekonomisi Üzerine Ampirik Bulgular”, C.Ü., İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 2, ss: 27-41.
http://www.tcmb.gov.tr/ (E.T: 22.12.2016).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Habibe Yaman ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

13 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

30 Kasım 2017

Kabul Tarihi

27 Mart 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.29131/uiibd.359845

IZ

https://izlik.org/JA28JA43LX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yaman, H. (2018). TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015). Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(1), 45-69. https://doi.org/10.29131/uiibd.359845

AMA

1.Yaman H. TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015). IJEAS. 2018;4(1):45-69. doi:10.29131/uiibd.359845

Chicago

Yaman, Habibe. 2018. “TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015)”. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 4 (1): 45-69. https://doi.org/10.29131/uiibd.359845.

EndNote

Yaman H (01 Haziran 2018) TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015). Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 4 1 45–69.

IEEE

[1]H. Yaman, “TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015)”, IJEAS, c. 4, sy 1, ss. 45–69, Haz. 2018, doi: 10.29131/uiibd.359845.

ISNAD

Yaman, Habibe. “TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015)”. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 4/1 (01 Haziran 2018): 45-69. https://doi.org/10.29131/uiibd.359845.

JAMA

1.Yaman H. TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015). IJEAS. 2018;4:45–69.

MLA

Yaman, Habibe. “TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015)”. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2018, ss. 45-69, doi:10.29131/uiibd.359845.

Vancouver

1.Habibe Yaman. TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN DIŞ TİCARET ÜZERİNE ETKİLERİ (2005-2015). IJEAS. 01 Haziran 2018;4(1):45-69. doi:10.29131/uiibd.359845