ÖĞRETMENLER NEDEN MESLEĞİ BIRAKIYOR: TÜRKİYE’DE ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, özel okul öğretmenlerinin mesleği bırakma nedenlerini ortaya çıkarmaktır. Araştırma deseni fenomenolojik yöntem olarak belirlenmiştir. Bu amaçla, mesleği bırakmış veya bırakmayı planlayan 9 öğretmenle yarı yapılandırılmış bir anket kullanarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışma için dokuz katılımcı kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler yüz yüze görüşmeler yoluyla elde edilmiş ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda “meslek özelindeki deneyimler”, “özel eğitim kurumlarındaki deneyimler”, “fırsatlar” ve “öneriler” şeklinde dört ana tema ortaya konmuştur. Çalışma sonunda, özel eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin mesleği bırakmalarının en önemli nedenlerinin mesleğin dönüşümü, iş yükü ve düşük maaşlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin mesleği bırakmalarını önlemek için özel okullardaki çalışma koşullarının iyileştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen işgücü devri
• özel eğitim kurumları
• nitel araştırma

WHY TEACHERS LEAVE TEACHING: THE CASE OF PRIVATE SCHOOLS IN TURKEY

Öz

The purpose of this study is to uncover the reasons behind private school teachers leaving the profession. The research design was determined as a phenomenological method. For this purpose, we conducted interviews using a semi-structured questionnaire consisting of questions with 9 teachers who have either left the profession or intend to leave. We decided on nine participants for the study via the snowball sampling method. The data was obtained through face-to-face interviews and were analyzed using content analysis. As a result of the analysis, we revealed four main themes “profession-specific experiences”, “experiences in private educational institutions”, “opportunities”, and “recommendations”. At the end of the study, we concluded that the most significant reasons for teachers working in private educational institutions to leave the profession were the transformation of the profession, workload, and low salaries. We recommend improving the working conditions in private schools to prevent teachers from leaving the profession.

Anahtar Kelimeler

• teacher turnover
• private schools
• qualitative study

Kaynakça

1. Addai, P., Kyeremeh, E., Abdulai, W., & Sarfo, J. O. (2018). Organizational justice and job satisfaction as predictors of turnover intentions among teachers in the Offinso South District of Ghana. European Journal of Contemporary Education, 7, 235–244. https://doi.org/10.13187/ejced.2018.2.235
2. Ağırbay, F. (2018). Relationship between organizational and occupational commitment and job turnover intention of private school teachers. (Master thesis, İstanbul Arel University, İstanbul. Retrieved from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
3. Alan, F. N. (2020). Labor contract of the private school teachers (Master thesis, Ankara Hacı Bayram Veli University, Ankara). Available at https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
4. Berg, B. L. (2001). Qualitative research methods for the social sciences. 4th edition, Pearson.
5. Boz, H. (2021). Çalışmaya tutkunluğun işten ayrılma niyetine etkisinde iş tatmininin aracılık rolü: özel okul öğretmenleri üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 343-358. https://isarder.org/2021/vol.13_issue.1_article23.pdf
6. Cassidy, D. J; Lower, J. K.; Kintner-Duffy, V. L.; Hegde, A. V. & Shim, J. (2011). The day-to-day reality of teacher turnover in preschool classrooms: an analysis of classroom context and teacher, director and parent perspectives, Journal of Research in Childhood Education, 25(1), 1-23, https://doi.org/10.1080/02568543.2011.533118
7. Chambers Mack, J., Johnson, A., Jones-Rincon, A., Tsatenawa, V., & Howard, K. (2019). Why do teachers leave? A comprehensive occupational health study evaluating intent-to-quit in public school teachers. Journal of Applied Biobehavioral Research, 24(1), 1-13. https://doi.org/10.1111/jabr.12160.
8. Cohen, L., Manion M., & Morrison K. (2007). Research methods in education. (6th edition). Routledge

9. Council Of Higher Education (2022). Yükseköğretim İstatistikleri. Retrieved from https://istatistik.yok.gov.tr/
10. Creswell, J.W. (2007). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches (2nd ed). Sage Publications.
11. Çelik, G. G. (2020). Öğretmenlerin işten ayrılma niyetlerinde iş tatmini, örgütsel bağlılık ve tükenmişliğin rolü. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi. 7(7), 276-294. https://dergipark.org.tr/en/pub/asead/issue/56000/751629
12. Çiçek, G. M. (2009). The situation of private educational institution's personnel in the aspect of individual Labour Law (Master thesis, Beykent University, İstanbul). Retrieved from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
13. Çimen, B. and Karadağ, E. (2020). A qualitative study on working conditions and future anxieties of teachers at private schools. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 21(2), 518-541. https://doi.org/10.17679/inuefd.476428
14. Dağ, N. (2020). Prekarizasyon bağlamında öğretmenlik. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 4(4), 365-379. https://doi.org/10.34056/aujef.800680
15. Dali, N. (2017). New employment policy and flexible working relations in education: A field research on substitute teacher in Eskişehir (Master Thesis, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir). Retrieved from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
16. Demirer, D. (2012). Eğitimde piyasalaşma ve öğretmen emeğinde dönüşüm. Çalışma ve Toplum, 2012(1) 167-184. https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423873943.pdf
17. Dinç, M. (2021). Aşırı İş Yükünün ve Aile Gereklerinin İş-Aile Çatışmasına Etkisi: Özel Okul Öğretmenleri Üzerine Bir Araştırma. Journal of Organizational Behavior Review, 3 (1), 45-72.
18. Donitsa-Schmidt, S. & Zuzovsky, R. (2016). Quantitative and qualitative teacher shortage and the turnover phenomenon. İnternational Journal of Educational Research, 77(2016), 83-91. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2016.03.005
19. Esop, M., & Timms, C. (2019). Relevance of organizational support on academics’ affective commitment and turnover intentions. Journal of Applied Research in Higher Education, 11, 118–128. https://doi.org/10.1108/JARHE-07-2018-0126
20. Euronews. (2017). Doğa koleji velileri: ekonomik sıkıntının nedeni eğitimden gelen parayı ticarete aktarmalar. Available at https://tr.euronews.com/2019/12/17/doga-koleji-velileri-ekonomik-s-k-nt-n-n-nedeni-egitimden-gelen-paray-ticarete-aktarmalar (accessed13.11.2022).
21. Gökaslan, M. O. (2018). Öğretmenlerde örgütsel bağlılık, işe gömülmüşlük, işe adanmışlık ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: bir alan çalışması. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları, 3 (2), 25-46 Available at http://tursbad.hku.edu.tr/tr/pub/issue/40014/457327 (accessed 13.11.2022).
22. Hacısalihoğlu, E. (2015). Kitap İncelemesi: Prekarya: Yeni ve Tehlikeli Bir Sınıf (Mı?). Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 70 (1) , 1-5 . https://doi.org/10.16987/ausbf.19550
23. İş Bankası (2018). Özel Eğitim Raporu. Available at https://ekonomi.isbank.com.tr/ContentManagement/Documents/sr201801_ozelegitimsektoru.pdf / (accessed 12.09.2024).
24. Li, R. & Yao, M. (2022). What promotes teachers’ turnover intention? Evidence from a meta-analysis. Educational Research Review, 37(2022),1-17. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2022.100477
25. Ministry Of National Education (2022). National Education Statistics 2021-2022. Available at https://www.meb.gov.tr/2021-2022-orgunegitimistatistikleriaciklandi/haber/27552/tr (accessed 13.11. 2022).
26. Ministry of National Education (2024). İzinsiz faaliyet ihbarı gelen 2 bine yakın merdiven altı kursun kapatılması için işlem başlatıldı. [Action was taken to shut down approximately 2,000 unlicensed courses reported to be operating without authorization. ]. Available at https://www.meb.gov.tr/izinsiz-faaliyet-ihbari-gelen-2-bine-yakin-merdiven-alti-kursun-kapatilmasi-icin-islem-baslatildi/haber/31124/tr (accessed 12.09.2024).
27. Nguyen, T. D., Pham, D. L., Crouch, M., Springer, M. G. (2020). The correlates of teacher turnover: an updated and expanded meta-analysis of the literature. Educational Research Review, 31(2020), 100355-100372. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2020.100355
28. Oğuz, Ş. (2014). Tekel direnişinin ışığında güvencesiz çalışma/yaşama: proletaryadan "prekarya"ya mı? Mülkiye Dergisi, 35 (271), 7-24 . https://dergipark.org.tr/en/pub/mulkiye/issue/271/662
29. Oran, S. (2015). Kitap incelemesi: modern zamanların tutunamayanları prekarya: sınıf mı, sınıftan kaçış mı? Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 70(1) , 237-247 . https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002350
30. Ot Oltulu, E., İraz, R. (2022). Örgütsel Bağlılık, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve İş Doyumu Kavram, Kuram ve Uygulama. Gazi Kitabevi. https://ws1.turcademy.com/ww/webviewer.php?doc=96574
31. Öçal, M. & Çiçek, Ö. (2021). Neo-liberalizmin gölgesinde istihdam: dünyada istihdamın durumuna insani bir bakış. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi. 80. 321-363. https://doi.org/10.26650/jspc.2021.80.000504
32. Perda, D. (2013). Transition into and out of teaching: a longitudinal analysis of early career teacher turnover (Doctoral Dissertation, University of Pennsylvania, Pennsylvania). Retrieved from: https://www.proquest.com/docview/1444146830
33. Redding, C. & Henry, G.T. (2018). Leaving school early: an examination of novice teachers’ within and end-of-year turnover. American Educational Research Journal. 20(10). 1-33. https://doi.org/10.3102/0002831218790542
34. Ritchie, J., & Lewis, J. (2003). Qualitative research practice. (1st edition). SAGE Publications.
35. Ryan, S. V., Embase, n. P., Pendergast, L. L., Saeki, E., Segool, N. Ve Schwing, S. (2017). Leaving the teaching profession: the role of teacher stress and educational accountability policies on turnover intent. Teaching and Teacher Education, 2017(66), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.03.016
36. Sağıroğlu, S. (2013). From precarious employment to precarious life: A case of non-appointed teachers in Turkey (Master Thesis, Middle East Technical University, Ankara). Retrieved from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
37. Smith, T. & Ingersoll, R. M. (2004). What are the effects of introduction and mentoring on beginning teacher turnover? American Educational Research Journal. 41(3). 681-714 https://doi.org/10.3102/00028312041003681
38. Stake, R. E. (2010). Qualitative Research (1st edition). The Guilford Press.
39. Standing, G. (2014). Prekarya-Yeni Tehlikeli Sınıf. (Çev. E. Bulut) İletişim Yayınları. (Orjinal Yayın Tarihi, 2011)
40. Synar, E. & Maiden, J. (2012). A comprehensive model for estimating the financial impact of teacher turnover. Journal of Education Finance. 38(2), 130-144. https://www.jstor.org/stable/23353969
41. Şahin, B. (2022). Devlet ve özel okul çalışanlarının mobbinge (yıldırma) maruz kalma durumları. International Social Sciences Studies Journal. 8(95). 836-850 https://doi.org/10.26449/sssj.3858
42. Şahin, İ. (2022). Görünmeyen el’den sınırsız sömürü paradigmasına: atanmayan öğretmen sorunu. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 20(77). 10-30.
43. Şenel, E.S. ve Karaca, A. (2022). Duygusal bağlılık ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide örgütsel kimliğin aracı rolü: devlet okullarında bir alan araştırması. Journal of Academic Perspective on Social Studies, (1), 19-42. https://doi.org/10.35344/japss.1067434
44. Toprak, M., & Karakuş, M. (2019). Teachers‘ attitudes towards their school managers and their intent to leave: A gender-moderated model. Current Psychology, 40, 5919–5933. https://doi.org/10.1007/s12144-019-00537-x
45. Tüzel, H. (2019). Psychosocial risk factors and occupational diseases in teachers working in private education institutions (Master Thesis, Tarsus University, Mersin). Retrieved from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
46. Uğraş, K. (2009). The problems of the teachers working in the private establishment preparing students for various exams and the proposition for solution (Master thesis, Gazi University, Ankara). Retrieved from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
47. Ushurova, Z., Tösten, R., & Kayra, F. (2023). Öğretmen iş gücü devir hızının (öğretmen sirkülasyonunun) avantaj ve dezavantajları: Siirt örneği. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 159-189 https://doi.org/ 10.17240/aibuefd.2023.-1172429.
48. Ünal, I. (2005). Öğretmen imgesinde neoliberal dönüşüm. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 3(11) https://www.academia.edu/3306142/%C3%B6%C4%9Fretmen_imgesinde_d%C3%B6n%C3%BC%C5%9F%C3%BCm
49. Yağan, E. (2022). Kaybedecek zinciri dahi olmayanlar: Prekaryalaşan ücretli öğretmenler ve usta öğreticiler. Journal of Qualitative Research in Education, 31, 1-20. https://doi.org/10.14689/enad.31.1582
50. Yıldız, A. (2013). Türkiye’de öğretmenlik mesleğinin dönüşümü: İdealist öğretmenden sınava hazırlayıcı teknisyen öğretmene. Eleştirel Pedagoji Dergisi, 5(27), 43-50. https://www.academia.edu/27645490/Türkiyede_Öğretmenlik_Mesleğinin_Dönüşümü_İdealist_Öğretmenden_Sınava_Hazırlayıcı_Teknisyen_Öğretmene
51. Yılmaz, K., & Altınkurt, Y. (2011). Göreve yeni başlayan özel dershane öğretmenlerinin kurumlarındaki çalışma koşullarına ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 635-650. https://openaccess.dpu.edu.tr:8443/xmlui/handle/20.500.12438/967