THE ORNAMENTATION OF KÜTAHYA GRAND MOSQUE

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 499 - 515, 30.06.2025

Beste Çok

https://doi.org/10.47525/ulasbid.1685035

Öz

In order to preserve the rich cultural heritage assets that constitute the fundamental building blocks of our material culture and pass them on to future generations, our priority should be to recognize them, protect them and introduce them to the public. Preserving and evaluating the valuable works of our immovable cultural heritage and documenting them for promotional purposes are the best documents to be passed on to future generations. Among the mosques, which are one of the most important elements of religious architecture, especially the grand mosques are among the works of monumental value and have the most magnificent decorations.The aim of this study is to examine the ornaments, which were not discussed in detail in previous studies, in detail within an ornament program according to the architectural organization scheme.
We believe that it will contribute to research on Islamic architecture in general, and Turkish and Islamic art in particular, by seeking answers to questions such as what traces it bears from previous civilizations and so on. In addition, based on the decorations, answers to a number of questions were sought, such as whether there were mobile or fixed workshops in Kütahya and its surroundings, and if so, whether these art workshops would be connected to other centers.

Anahtar Kelimeler

Mosque , Ornamentation , Ottoman , İslamic Art , Style

KÜTAHYA ULU CAMİİ’NİN TEZYİNATI

Öz

Maddi kültürümüzün esas yapı taşlarını oluşturan zengin kültürel miras varlıklarının korunarak, gelecek kuşaklara aktarılması için önceliğimiz onları tanımak, sahip çıkmak ve kamuoyuna da tanıtmak olmalıdır. Taşınmaz kültür mirasımızın kıymetli eserlerinin korunması ve belgelendirilmesi de yine gelecek nesillere aktarılacak değerli vesikalar olacaktır. Dini mimarinin en önemli unsurlarından biri olan camiler içinde bilhassa Ulu camiler anıtsal değere sahip eserlerin arasında en görkemli süslemelere sahip olanlarındandır. İşte bu anlayışla bu çalışmada Kütahya Ulu Camii’nin tezyinatı kapsamlı olarak ele alınmıştır.
Buna göre öncelikle süslemelerin bulundukları yerler tespit edilmiş, bunların biçimsel özellikleri ve üslûpları incelenmiş, bünyelerine almış oldukları etkiler belirlenmiş ve böylece sanatsal değerleri ortaya konulmuştur. Ayrıca, süslemelerin taşıdıkları karakterin kaynağı bağlamında bunların yerli ya da gezici atölyeler vasıtasıyla yapılıp yapılmadıkları sorusuna cevap aranmaya çalışılmıştır. Çalışma bu nitelikleri dolayısıyla Türk Sanatı araştırmalarına yeni bir katkı sağlayacağı umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cami , Tezyinat , Osmanlı , İslam Sanatı , Üslup

Kaynakça

• Aksel, M. (1967). Türklerde Dini Resimler. İstanbul: Elif Yayınları.
• Altun, A. (1981-82). Kütahya’nın Türk Devri Mimarisi: Bir Deneme. Kütahya Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılına Armağan) içinde (ss.171-700). İstanbul: Formül Matbaası.
• Arık, R. (1988) Batılılaşma Dönemi Tasvir Sanatı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Aslanapa, O. (1984). Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Cezar, M. (1971). Sanatta Batıya Açılış ve Osman Hamdi. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları I. Baskı.
• Çaycı, A. (2017). İslam Mimarisinde Anlam ve Sembol. Konya: Palet Yayınları.
• Çelebi, E. (2003). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyehatnamesi, (Haz. Seyit Kahraman) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Demiriz, Y. (1979). Osmanlı Mimarisinde Süsleme I: Erken Devir (1300-1453). İstanbul: Kültür Bakanlığı Yayınları).
• Grabar, O. (1998). İslam Sanatının Oluşumu. (çev. Nuran Yavuz) İstanbul: Hürriyet Vakfı Yayınları, I. Baskı
• Güler, S. (2021). Kütahya Ulu Cami’nin Hüsn-i Hat Yazıları, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 68, ss.271-291).
• Kalyon, M. (2000). Kütahya’da Selçuklu-Germiyan ve Osmanlı Eserleri. Kütahya: Kütahya Belediyesi Kültür Yayınları.
• Kuban, D. (1995). Türk ve İslam Sanatı Üzerine Denemeler. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları II. Baskı.
• Kuş, F. (2012). Kütahya Ulu Cami Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (c.42, ss.107-108) İstanbul: TDVİAM.
• Michan, J. L. (1992). “Dini Kurumlar” İslam Şehri İstanbul, (Edit R.B Serjant) (Çev.E.Topçugil).
• Mülayim, S. (1991). “Anadolu Türk Sanatında XIV. yüzyıl" Sanat Tarihi Araştırmaları Dergisi, 10: 2-14.
• Öney, G. (1978). Anadolu Selçukluları Mimarisinde Süsleme ve El Sanatı. Ankara: Türkiye İş Bankası Yayını.
• Özbek, Y. (2002). Osmanlı Beyliği Mimarisinde Taş Süsleme (1300-1453). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Turani, A. (1992). Dünya Sanat Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 5. Basım.
• Uzunçarşılı, İ. H. (1932). Kütahya Şehri. İstanbul: Devlet Matbaası.
• Yetkin, S. K. (1984). İslam Ülkelerinde Sanat. İstanbul: Cem Yayınevi.