Mesleki ve Teknik Eğitimde Artırılmış ve Sanal Gerçeklik Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi (1966–2025)
Öz
Bu çalışma, artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) teknolojilerinin mesleki ve teknik eğitim(MTE) literatüründeki gelişimini 1966–2025 döneminde bibliyometrik analizle incelemektedir. SCOPUS veri tabanında taranan ve ölçütleri karşılayan 193 makale, performans analizi (yayın trendi, dergi üretkenliği, ülke dağılımı) ve bilim haritalama teknikleri (eş-yazarlık, ülke iş birliği ağı, anahtar kelime eş-oluşum, tematik evrim, stratejik diyagram) ile incelenmiştir. Bulgular, alanın 2019 sonrası ivmelendiğini ve 2020'den itibaren hızla büyüdüğünü göstermektedir. Yayınlar dar bir çekirdek dergide yoğunlaşmamış, disiplinlerarası ve çok merkezli bir yapı sergilemiştir. Eş-yazarlık ve ülke iş birliği ağları görece ayrışmış kümeler ortaya koymuş; ülke üretkenliğinde ABD öne çıkarken Endonezya, Çin ve Malezya dikkat çekmiştir. Tematik evrim analizi, araştırma odağının mesleki rehabilitasyondan AR/VR entegrasyonuna, oradan da sürükleyici öğrenme tasarımı ve öğrenme etkililiğine kaydığını göstermiştir. Stratejik diyagramda artırılmış gerçeklik motor tema, sanal gerçeklik ve sürükleyici öğrenme ise gelişime açık temel temalar olarak konumlanmıştır. Literatür, gelişen ancak henüz kümeleşmemiş dinamik bir alanı işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of informetrics, 11(4), 959-975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
- Aslanov, R. E., Shunina, L. A., Grinshkun, A. V., & Bolshakov, A. A. (2023). Informatization of vocational education through the implementation of the model of the center of immersive technologies. RUDN journal of informatization in education, 20(1), 78-92. https://doi.org/10.22363/2312-8631-2023-20-1-78-92
- Bermejo, B., Juiz, C., Cortes, D., Oskam, J., Moilanen, T., Loijas, J., Govender, P., Hussey, J., Schmidt, A. L., Burbach, R., King, D., O'Connor, C., & Dunlea, D. (2023). AR/VR Teaching-Learning Experiences in Higher Education Institutions (HEI): A Systematic Literature Review. Informatics, 10(2), 45. https://doi.org/10.3390/informatics10020045
- Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
- Egghe, L. (1986). The dual of Bradford's law. Journal of the American Society for Information Science, 37(4), 246-255.
- Hoeckel, K., & Schwartz, R. (2010). OECD reviews of vocational education and training: A learning for jobs review of Germany 2010. OECD Reviews of Vocational Education and Training, 2010.ILO-OSH (2001). Guidelines for a safety and health management system. ILO. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40dgreports/%40dcomm/%40publ/documents/publication/wcms_publ_9221116344_en.pdf
- Jerald, J. (2015). The VR book: Human-centered design for virtual reality. Morgan & Claypool.
- Liu, Y., Zhan, Q., & Zhao, W. (2023). A systematic review of VR/AR applications in vocational education: models, affects, and performances. Interactive Learning Environments, 32(10), 6375-6392. https://doi.org/10.1080/10494820.2023.2263043
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Onur Sevli
0000-0002-8933-8395
Türkiye
Osman Erol
*
0000-0002-9920-5211
Türkiye
Vesile Gül Başer
0000-0002-0752-9498
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
8 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
1 Mart 2026
Kabul Tarihi
15 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2026
