TR
EN
Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri
Abstract
Müzik, bireysel duygu ve düşüncelerin ifade edilmesinin yanı sıra toplumsal yaşamın düzenlenmesi, kültürel değerlerin aktarılması ve toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi gibi önemli işlevlere sahip bir kültürel olgudur. Özellikle halk müziği, ait olduğu toplumun yaşam biçimini, ekonomik koşullarını, geleneklerini ve ortak hafızasını yansıtan önemli bir ifade alanı olarak öne çıkmaktadır. Türk halk müziği repertuvarında yer alan iş türküleri ise kolektif üretim süreçleriyle doğrudan ilişkili olup çalışma yaşamının müzik aracılığıyla şekillenmesine katkı sağlayan kültürel ürünler arasında yer almaktadır.
Bu araştırmanın amacı, Türk halk müziği iş türküleri örneklerinden hareketle müziğin toplumsal yaşamdaki işlevlerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini TRT Türk Halk Müziği repertuvarında yer alan “Gemiciler Kalkalım”, “Al Tavandan Belleri (İmece Havası)” ve “Tütün Dizdim İğneye” adlı üç iş türküsü oluşturmaktadır. Veriler, türkülerin güfte ve nota yapıları üzerinden elde edilmiş; eserler sözsel ve müzikal özellikleri bakımından betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir.
Araştırma sonucunda iş türkülerinin, çalışma süreçlerinde ritmik koordinasyon sağlayarak bireyler arasında eşgüdümü artırdığı ve kolektif çalışma bilincini güçlendirdiği belirlenmiştir. İncelenen eserlerde yer alan yönlendirici ve tekrar eden söz kalıplarının, çalışan bireylerin ortak hareket etmelerine katkı sağladığı görülmüştür. Ayrıca türkülerin ritmik ve melodik yapılarının fiziksel emek süreçleriyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında iş türkülerinin yalnızca çalışma temposunu düzenleyen müziksel yapılar olmadığı, aynı zamanda emekçilerin ekonomik ve sosyal sorunlarını dile getiren birer ifade aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak Türk halk müziğinde yer alan iş türküleri, toplumsal dayanışmayı güçlendiren, kültürel aktarımı sağlayan ve toplumsal yaşamın çeşitli yönlerini yansıtan önemli kültürel ürünlerdir. Bu yönüyle müzik, yalnızca estetik bir faaliyet alanı değil, aynı zamanda toplumsal yapıyı etkileyen ve şekillendiren önemli bir kültürel kurum niteliği taşımaktadır.
Keywords
References
- Ak, A. Ş. (2006). Müziğin insan ve hayvanlara etkisi. Ötüken Neşriyat.
- Akdoğu, O. (1997). 1. Balıkesir Türk müziği sempozyumu bildirileri. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Behar, C. (2002, 10 Mart). Müzik çok özeldir. Zaman.
- Berker, E. (1988). Toplumun müzik düzeyini yükseltmede müzik kuramları. Türk müzik kongresi bildirileri. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Celkan, H. Y. (1998). Eğitim sosyolojisi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Yayınları.
- Karakaya, İ. (2014). Veri toplama teknikleri. İçinde A. Tanrıöğen (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri (ss. 131–164). Anı Yayıncılık.
- Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi (17. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.
- Karkın, K. (2003). Müzik eğitimi ve toplum. İçinde Müzik ve sahne sanatları kongresi bildirileri. Kültür Yayınları.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Fine Arts
Journal Section
Research Article
Publication Date
November 20, 2026
Submission Date
June 3, 2026
Acceptance Date
November 17, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 7 Number: 2
APA
Kahyaoglu, Y., & Alkan, O. (2026). Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri. Uluslararası Sanat Tasarım Ve Eğitim Dergisi, 7(2), 239-249. https://izlik.org/JA35GE94BF
AMA
1.Kahyaoglu Y, Alkan O. Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri. USTAD. 2026;7(2):239-249. https://izlik.org/JA35GE94BF
Chicago
Kahyaoglu, Yılmaz, and Orhan Alkan. 2026. “Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri”. Uluslararası Sanat Tasarım Ve Eğitim Dergisi 7 (2): 239-49. https://izlik.org/JA35GE94BF.
EndNote
Kahyaoglu Y, Alkan O (November 20, 2026) Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi 7 2 239–249.
IEEE
[1]Y. Kahyaoglu and O. Alkan, “Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri”, USTAD, vol. 7, no. 2, pp. 239–249, Nov. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA35GE94BF
ISNAD
Kahyaoglu, Yılmaz - Alkan, Orhan. “Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri”. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi 7/2 (November 20, 2026): 239-249. https://izlik.org/JA35GE94BF.
JAMA
1.Kahyaoglu Y, Alkan O. Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri. USTAD. 2026;7:239–249.
MLA
Kahyaoglu, Yılmaz, and Orhan Alkan. “Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri”. Uluslararası Sanat Tasarım Ve Eğitim Dergisi, vol. 7, no. 2, Nov. 2026, pp. 239-4, https://izlik.org/JA35GE94BF.
Vancouver
1.Yılmaz Kahyaoglu, Orhan Alkan. Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri. USTAD [Internet]. 2026 Nov. 20;7(2):239-4. Available from: https://izlik.org/JA35GE94BF