Türk Halk Müziği İş Türküleri Bağlamında Müziğin Toplumsal Yaşamdaki İşlevleri
Öz
Müzik, bireysel duygu ve düşüncelerin ifade edilmesinin yanı sıra toplumsal yaşamın düzenlenmesi, kültürel değerlerin aktarılması ve toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi gibi önemli işlevlere sahip bir kültürel olgudur. Özellikle halk müziği, ait olduğu toplumun yaşam biçimini, ekonomik koşullarını, geleneklerini ve ortak hafızasını yansıtan önemli bir ifade alanı olarak öne çıkmaktadır. Türk halk müziği repertuvarında yer alan iş türküleri ise kolektif üretim süreçleriyle doğrudan ilişkili olup çalışma yaşamının müzik aracılığıyla şekillenmesine katkı sağlayan kültürel ürünler arasında yer almaktadır.
Bu araştırmanın amacı, Türk halk müziği iş türküleri örneklerinden hareketle müziğin toplumsal yaşamdaki işlevlerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini TRT Türk Halk Müziği repertuvarında yer alan “Gemiciler Kalkalım”, “Al Tavandan Belleri (İmece Havası)” ve “Tütün Dizdim İğneye” adlı üç iş türküsü oluşturmaktadır. Veriler, türkülerin güfte ve nota yapıları üzerinden elde edilmiş; eserler sözsel ve müzikal özellikleri bakımından betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir.
Araştırma sonucunda iş türkülerinin, çalışma süreçlerinde ritmik koordinasyon sağlayarak bireyler arasında eşgüdümü artırdığı ve kolektif çalışma bilincini güçlendirdiği belirlenmiştir. İncelenen eserlerde yer alan yönlendirici ve tekrar eden söz kalıplarının, çalışan bireylerin ortak hareket etmelerine katkı sağladığı görülmüştür. Ayrıca türkülerin ritmik ve melodik yapılarının fiziksel emek süreçleriyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında iş türkülerinin yalnızca çalışma temposunu düzenleyen müziksel yapılar olmadığı, aynı zamanda emekçilerin ekonomik ve sosyal sorunlarını dile getiren birer ifade aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak Türk halk müziğinde yer alan iş türküleri, toplumsal dayanışmayı güçlendiren, kültürel aktarımı sağlayan ve toplumsal yaşamın çeşitli yönlerini yansıtan önemli kültürel ürünlerdir. Bu yönüyle müzik, yalnızca estetik bir faaliyet alanı değil, aynı zamanda toplumsal yapıyı etkileyen ve şekillendiren önemli bir kültürel kurum niteliği taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Functions Of Music İn Social Life İn The Context Of Turkish Folk Music Business Folk Songs
Öz
Music is a cultural phenomenon that has important functions such as expressing individual feelings and thoughts, as well as organizing social life, transferring cultural values and strengthening social solidarity. In particular, folk music stands out as an important area of expression that reflects the lifestyle, economic conditions, traditions and common memory of the society to which it belongs. Work folk songs in the Turkish folk music repertoire are directly related to collective production processes and are among the cultural products that contribute to the shaping of working life through music.
The aim of this research is to reveal the functions of music in social life, based on examples of Turkish folk music business folk songs. A descriptive scanning model, one of the qualitative research methods, was used in the research. The sample of the study consists of three work folk songs named "Gemiciler Kalkalım", "Al Tavandan Belleri (İmece Havası)" and "Tütün Dizdim İğneye", which are in the TRT Turkish Folk Music repertoire. The data was obtained from the lyrics and note structures of the folk songs; The works were examined with the descriptive analysis method in terms of their verbal and musical characteristics. As a result of the research, it was determined that work songs increase coordination among individuals by providing rhythmic coordination in working processes and strengthen the awareness of collective work. It has been observed that the guiding and repetitive word patterns in the works examined contribute to the collective action of working individuals. In addition, it has been determined that the rhythmic and melodic structures of folk songs are compatible with physical labor processes. In addition, it has been concluded that work folk songs are not only musical structures that regulate the working tempo, but also a means of expression that express the economic and social problems of workers.
As a result, business folk songs in Turkish folk music are important cultural products that strengthen social solidarity, ensure cultural transfer and reflect various aspects of social life. In this respect, music is not only an aesthetic field of activity, but also an important cultural institution that affects and shapes the social structure.
Anahtar Kelimeler