Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır?

Ahmet Selman Baktı

doi:10.56361/usul.876236

Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır?

Abstract

İslam hukuk ekolleri rehin üzerindeki hakkın mahiyeti ve gücü konusunda iki farklı yaklaşıma sahiptir. Şafiî, Hanbelî ve bazı menkul malları istisna eden Malikilere göre borçlunun rehin üzerindeki hakkı son derece güçlüdür. Bu sebeple rehin mürtehinin elinde tamamıyla emanet olarak görülür. Dolayısıyla herhangi bir kasıt veya kusur olmaksızın rehnin kaybedilmesi halinde, oluşan zarar alacaklının değil, borçlunun mülkiyetinin azalmasına neden olur. Hanefiler ve -bazı menkul mallar özelinde- Malikiler ise rehnin borca karşılık gelen kısmı üzerinde mürtehinin hakkını son derece güçlü görürler. Elbette bu yaklaşımda olanlar sadece bahsedilen hakkın gücüne odaklanmakla kalmamış, ayrıca mürtehine rehnin borca karşılık gelen kısmında tazmin sorumluluğu yüklemişlerdir. Anlaşılan o ki bu anlayış sahipleri, rehnin telef olması halinde tüm zararın sadece rahine yüklenmesini değil, taraflara paylaştırılmasını uygun görmektedir. Tarafların hak ve sorumlulukları dikkate alındığında zarar paylaşımını esas alan bu yaklaşımın hukuk mantığı açısından oldukça değerli ve bir o kadar da başarılı olduğu açıktır. Ancak farklı ihtimaller göz önünde bulundurulduğunda zarar paylaşımının değil, tüm zararın mürtehin tarafından üstlenildiği durumların olduğu görülür. Dolayısıyla alacaklının tamamen zararına olan durumların mevcudiyeti halinde rehindeki tazmin sorumluluğuyla ilgili hesaplama yeniden gözden geçirilmeli, zararın mürtehin ve rahin arasında daha adil bir şekilde paylaştırılmasının farklı yolları olup olmadığı araştırılmalıdır.

Keywords

Thanks

İlginiz için şimdiden teşekkürler

References

Ali Haydar. Dürerü’l-hükkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm. çev. Fehmi Hüseynî. Beyrut: Dâru’l-cîl, 1991.
Alim b. Alâ, Feridüddin. el-Fetâvâ’t-tatarhâniyye. thk. Şabîr Ahmed el-Kâsımî. Diyobend: Mektebetü Zekeriya, 2014.
Aynî, Bedreddin Mahmud b. Ahmed b. Musa. el-Binâye şerhu’l-Hidâye. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiye, 2000.
Bâbertî, Ekmeleddin. el-İnâye şerhu’l-Hidâye. Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
Buhârî, Muhammed b. İsmail. el-Cami’u’s-sahîh. Dâru tavkı’n-necât, 2001.
Cemâatün mine’l-ulemâ. “Teaddî”. el-Mevsûatü’l-fıkhiyyetü’l-kuveytiyye. Kuveyt: Vizâratü’l-evkâf ve’ş-şuûni’l-islâmiyye, 2006.
Düsûkî, Muhammed b. Ahmed b. Arafe. Hâşiyetü’d-Dusûkî ale’ş-Şerhi’l-kebîr. Dâru’l-fikr, ts.
Hacak, Hasan. İslam Hukukunun Klasik Kaynaklarında Hak Kavramının Analizi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı İslam Hukuku Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2000.

Hacak, Hasan - Çalış, Halit. “Rehin”. DİA. 538-542, 2007.
İbn Âbidîn, Muhammed Emin b. Ömer b. Abdülaziz. Reddü’l-muhtâr alâ’d-Dürri’l-muhtâr. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1992.
İbn Rüşd, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktesıd. Mısır: Matbaatü Mustafa, 1975.
İbn Rüşd el-Ced, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed. el-Mukaddimâtü’l-mümehhidât. thk. Muhammed Haccî. Beyrut: Dâru’l-ğarbi’l-islâmî, 1988.
İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid. Fethu’l-Kadîr. Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
Karaman, Hayreddin. Mukayeseli İslam Hukuku. İstanbul: İz Yayıncılık, 2009.
Kaya, Eyüp Said - Hacak, Hasan. “Zimmet”. DİA, 2013.
Kozak, İbrahin Erol. Kadîm Dönemler Genel Hukuk Tarihi. Konya: Palet Yayınları, 2015.
Mete, Cansu. “Taşınır Rehni”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19/3 (2017), 1439-1471.
Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmed b. Muhammed, İbn Kudâme. el-Muğnî. Kahire: Mektebetü’l-Kâhira, 1968.
Sahnûn, Ebu Said Abdüsselam. el-Müdevvene. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiye, 1994.
Serahsî, Muhammed b. Ahmed b. Ebî Sehl. el-Mebsût. Beyrut: Dâru’l-marife, 1993.
Şeybânî, Muhammed b. el-Hasen - Leknevî, Muhammed Abdülhay b. Muhammed. el-Câmiu’s-sağîr ve şerhuhû en-Nâfi’u’l-kebîr. Beyrut: Alemü’l-kütüb, 1986.
Şirbînî, Şemseddin Muhammed b. Ahmed. Muğni’l-muhtâc ilâ marifeti meânî elfâzi’l-Minhâc. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiye, 1994.
Şürünbülâlî, Ebu’l-İhlâs Hasan b. Ammâr b. Ali. Mecmû’u resâili’l-allâme eş-Şürünbülâlî et-tahkîkatü’l-kudsiyye ve’n-nefehâtü’r-Rahmâniyye el-Haseniyye fî mezhebi sâdeti’l-Hanefiyye. thk. Ahmed Fuad el-Himyer. İstanbul: Dâru’l-lübâb, 2017.
Tahiroğlu, Bülent - Erdoğmuş, Belgin. Roma Hukuku Dersleri. İstanbul: Der Yayınları, 2016.
Velvâlicî, Ebu’l-Feth Zahîruddîn Abdürreşîd. el-Fetâvâ’l-velvâliciyye. thk. Mikdâd b. Musa. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiye, 2003.
Zencânî, Muhammed b. Ahmed b. Mahmud b. Bahtiyar - Muhammed Edib Salih. Tahrîcü’l-furû’ ale’l-usûl. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1978.
Zuhaylî, Vehbe. el-Fıkhu’l-İslâmî ve edilletühü. Dimeşk: Dâru’l-fikr, ts.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Ahmet Selman Baktı ^*
0000-0002-0222-3051
Türkiye

Publication Date

May 19, 2021

Submission Date

February 7, 2021

Acceptance Date

March 24, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 35 Number: 35

DOI

https://doi.org/10.56361/usul.876236

IZ

https://izlik.org/JA23XK65SL

Cite

RIS / Bibtex

APA

Baktı, A. S. (2021). Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır? Usul İslam Araştırmaları, 35(35), 89-111. https://doi.org/10.56361/usul.876236

AMA

1.Baktı AS. Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır? USUL. 2021;35(35):89-111. doi:10.56361/usul.876236

Chicago

Baktı, Ahmet Selman. 2021. “Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır?”. Usul İslam Araştırmaları 35 (35): 89-111. https://doi.org/10.56361/usul.876236.

EndNote

Baktı AS (May 1, 2021) Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır? Usul İslam Araştırmaları 35 35 89–111.

IEEE

[1]A. S. Baktı, “Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır?”, USUL, vol. 35, no. 35, pp. 89–111, May 2021, doi: 10.56361/usul.876236.

ISNAD

Baktı, Ahmet Selman. “Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır?”. Usul İslam Araştırmaları 35/35 (May 1, 2021): 89-111. https://doi.org/10.56361/usul.876236.

JAMA

1.Baktı AS. Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır? USUL. 2021;35:89–111.

MLA

Baktı, Ahmet Selman. “Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır?”. Usul İslam Araştırmaları, vol. 35, no. 35, May 2021, pp. 89-111, doi:10.56361/usul.876236.

Vancouver

1.Ahmet Selman Baktı. Alacaklının Rehindeki Tazmin Yükümlülüğü Ne Kadar Olmalıdır? USUL. 2021 May 1;35(35):89-111. doi:10.56361/usul.876236