Ergenlerde Duygu Düzenleme, Aile Aidiyeti ve Dijital Bağımlılık Arasındaki İlişkiler

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 1, 50 - 61, 29.07.2025

Mustafa Yılmaz , Şerif Kurbunar , Murat Üner , Naime Burak

https://doi.org/10.58201/utsobilder.1704862

Öz

Bu çalışmanın amacı ergenlerde duygu düzenleme, aile aidiyeti ve dijital bağımlılık arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Bu doğrultuda 2024-2025 eğitim öğretim yılında Arnavutköy ilçesinde öğrenim gören 442 kız öğrenci, 574 erkek öğrenci toplam 1016 öğrenci katılımcıdan veri toplanmıştır. Veriler Spss istatistik programı ile analiz edilmiş; analizler sonucunda, dijital bağımlılık ile aile aidiyeti arasında negatif ve anlamlı bir ilişki (𝑟=-0.214, 𝑝<0.01), dijital bağımlılık ile duygu düzenlemenin alt boyutu olan bastırma arasında (𝑟=-0.070, 𝑝<0.05) pozitif yönlü ilişki, aile aidiyeti ile duygu düzenlemenin alt boyutu olan bastırma arasında (𝑟=-0.147, 𝑝<0.01) ve diğer alt boyut olan yeniden değerlendirme arasında (𝑟=-0.145, 𝑝<0.01) pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu, duygu düzenlemenin alt boyutları olan bastırma ile yeniden değerlendirme arasında (𝑟=-0.166, 𝑝<0.01) pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Katılımcıların akademik başarısına göre dijital bağımlılık (p = 0,252) ve duygu düzenlemenin alt boyutu olan yeninden değerlendirme (p = 0,211) anlamlı farklılık göstermezken, aile aidiyeti (p = 0,002) ve duygu düzenlemenin alt boyutu olan bastırma (p = 0,001) anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Katılımcıların sosyal ilişki düzeylerine göre dijital bağımlılıkları (p = 0,00), aile aidiyetleri (p = 0,00), duygu düzenlemenin alt boyutu olan yeniden değerlendirme (p = 0,000) ve bastırma (p = 0,000) anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Ayrıca dijital bağımlılık değişkeninin katılımcıların gelir düzeyine ve kardeş sayısına göre anlamlı şekilde farklılaştığı bulunmuştur. Gelir düzeyine göre ise aile aidiyeti ve duygu düzenleme alt boyutları olan yeniden değerlendirme ve bastırma farklılaşmamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Lise öğrencileri , bağımlılık , dijital bağımlılık , aile aidiyeti , duygu regülasyonu

Teşekkür

Arnavutköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Altınok, M. (2021). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yaşam doyumunun incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 262- 291. https://doi.org/10.37217/tebd.689774
• Altıok, S., & Kahraman, S. (2024). Üniversite Öğrencilerinde Dijital Oyun Bağımlılığının Duygu Düzenleme Güçlüğüne ve Sosyal Kaygı Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 277-295.
• Ardahan, M. (2006). Sosyal destek ve hemşirelik. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 68-75.
• Arslan Cansever, B. (2011). Ergenlerin toplumsallaşmasında internet kullanımının aile ve okul bağlamında yarattığı sorunlar. Sosyoloji Dergisi, (23), 147-153.
• Aslan, H., Başcıllar, M., & Karataş, K. (2022). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile sosyal beceriler arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 266-274.
• Atalay, D., & Özyürek, A. (2021). Ergenlerde duygu düzenleme stratejileri ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 815-834.
• Ayberk, Y., & Taylan, H. H. (2021). Değişen Aile Yapısında Aile İçi Sorunların ve Aile Aidiyetinin İncelenmesi (Cizre Örneği). Journal of AcademicSocialScienceStudies, 14(88).
• Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: İlişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258.
• Demireğen, Z., & Kılınç, T. Ş. (2021). Ergenlik dönemindeki öğrencilerin duygu düzenleme becerileri ile akademik güdülenmeleri arasındaki ilişki. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 593-618.
• Derman, O. (2008). Ergenlerde psikososyal gelişim. Adolesan Sağlığı II Sempozyum Dizisi, 63(1), 19-21.
• Eker, H., & Tas, I. (2022). The Relationship between Game Addiction, Emotional Autonomy and Emotion Regulation in Adolescents: A Multiple Mediation Model. International Journal of Technology in Educationand Science, 6(4), 569-584.
• Ercoşkun, M. H., & Nalçacı, A. (2005). Öğretimde psikolojik ihtiyaçların yeri ve önemi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (11), 353-370.
• Ergeni, H. (2022). Üniversite sınavına hazırlanan bireylerde duygu düzenleme, akıllı telefon bağımlılığı ve kaygı düzeyinin incelenmesi (Master'sthesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
• Eskin, M. (2000). Ergen ruh sağlığı sorunları ve intihar davranışıyla ilişkileri. Klinik Psikiyatri Dergisi, 3(4), 228-234.
• Gelgör, F. Z. (2016). Anne, baba ve çocuk tarafından algılanan ebeveyn kabul-red ve kontrolünün çocuğun duygu düzenleme becerisi ile ilişkisi (Master'sthesis, Hasan Kalyoncu Üniversitesi).
• Gençtan, E. (2019). Ergenlikten yetişkinliğe geçiş dönemi olarak gençlik. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi (JFES), 14(1), 91-100.
• Göldağ, B. (2018). Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılık düzeylerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1287-1315.
• Griffiths, M. (2001). Sex on the Internet: Observations and implications for Internet sex addiction. Journal of Sex Research, 38(4), 333-342.
• Güneş, A. (2014). Tutunma Çabası Aidiyet. 2.Baskı. İstanbul: Timaş Yayınları.
• Güneş, F. (2018). Genç yetişkinlerde güvengenlik ve utangaçlık: Aile aidiyet duygusunun ve duygu-düzenlemede öz-yeterlik algısının belirleyici etkisi (Master'sthesis, Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
• Karahisar, T. (2014). İnternette çocukları bekleyen riskler ve medya okuryazarlığı. Tojdac, 4(4), 82- 96.
• Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Karip, S., Kesen, N. F., &Daşbaş, S. (2020). Genç yetişkinlerin kullandıkları duygu stilleri ile aile aidiyetinin ilişkisi üzerine bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 823-848.
• Kısmetoğlu, G. (2019). 15-18 yaş arası ergenlerde duygu düzenleme ve bilinçli farkındalık becerilerinin kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi (Master'sthesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü), 1-66.
• Kızılkoca, M. (2023). Üniversite Öğrencilerinin Aile Aidiyeti ve Rekreasyon Deneyim Tercihlerinin İncelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 612-624.
• King, V., Boyd, L. M., &Thorsen, M. L. (2015). Adolescents' perceptions of familybelonging in stepfamilies. Journal of MarriageandFamily, 77(3), 761-774.
• Kulaksızoğlu, A. (2001). Ergenlik psikolojisi. (4. bs.). İstanbul: Remzi Kitabevi
• Kuşat, A. (2003). Bir değerler sistemi olarak “kimlik” duygusu ve Atatürk. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(15), 45-61.
• Liang, L., Zhu, M., Dai, J., Li, M., & Zheng, Y. (2021). The mediating roles of emotional regulation on negative emotion and internet addiction among Chinese adolescents from a development perspective. Frontiers in Psychiatry, 12, 608317.
• Macklem, G. L. (2007). Practitioner'sguidetoemotionregulation in school-agedchildren. SpringerScience& Business Media.
• Manap, A., & Durmuş, E. (2021). Dijital ebeveynlik farkındalığının çeşitli değişkenler, aile içi roller ve çocukta internet bağımlılığı açısından incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 141-156.
• Mavili, A., Kesen, N.F., Daşbaş, S. (2014). Aile Aidiyeti Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, (33), 29-45.
• Myrick J. G. (2015). Emotion regulation, procrastination, and watching cat videos online: Who watches Internet cats, why, and tow hat effect? Computers in Human Behavior, 52, 168–176.
• Odacı, H., &Çikrıkci, Ö. (2017). Problemli internet kullanımında depresyon, kaygı ve stres düzeyine dayalı farklılıklar. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 4(1), 41-61.
• Sağar, M. E. (2022). Ergenlerde duygu düzenleme, psikolojik sağlamlık ve okulda öznel iyi oluşun akıllı telefon bağımlılığı üzerindeki yordayıcı rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 926-944.
• Sağar, M. E., & Özçelik, T. (2022). Ergenlerde duygu düzenleme ve yaşam doyumunun sosyal medya bağımlılığı üzerindeki yordayıcı rolü. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 493-511.
• Saritas-Atalar, D., & Altan-Atalay, A. (2017). Maternal availability and adolescent dependency as moderators on the relation between personality and ER strategies in a Turkish sample. Personality and Individual Differences, 106, 190-195.
• Semerci, M., Bayram, M. N. ve Koçak, O. (2023). Genç yetişkinlerin aile aidiyeti ve sosyal medya bağımlılığı ilişkisinde yalnızlığın aracı rolü. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 4(3), 273-288. doi:10.52108/2757-5942.4.3.4
• Spada, M. M., Langston, B., Nikčević, A. V., &Moneta, G. B. (2008). The role of metacognitions in problematic Internet use. Computers in humanbehavior, 24(5), 2325-2335.
• Steinberg, L. (2007). Ergenlik. Pelin Ofset, Ankara, 481-488.
• Şahan, N. (2022). Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığının yordayıcıları olarak oyunlarla ilgili bilişlerin ve duygu düzenleme becerilerinin incelenmesi (Master's thesis, Akdeniz Üniversitesi).
• Şentürk, A. (2023). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyi ile aile aidiyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi: İstanbul örneği (Master's thesis, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi).
• Şimşek, E., & Karakuş Yılmaz, T. (2020). Türkiye'de Yürütülen Dijital Oyun Bağımlılığı Çalışmalarındaki Yöntem ve Sonuçların Sistematik İncelemesi. Kastamonu Education Journal, 28(4), 1851-1866. doi: 10.24106/kefdergi.3920
• Trumello, C., Babore, A., Candelori, C., Morelli, M., &Bianchi, D. (2018). Relationship with parents, emotion regulation, and callous‐unemotional traits in adolescents’ internet addiction. Bio Med Research International, 2018(1), 7914261.
• Wadley, G., Krause, A., Liang, J., Wang, Z., & Leong, T. W. (2019, December). Use of music streaming platforms for emotion regulation by international students. In Proceedings of the 31st Australian Conference on Human-Computer-Interaction (pp. 337-341).
• Yavuzer, H. (2002). Çocuk Psikolojisi. 22. Basım, İstanbul: Remzi.
• Yılmaz, Ş., & Aydoğan, D. (2024). Agılanan sosyal destek ve genel aidiyet düzeyinin sosyal medya bağımlılığı üzerine etkisinin incelenmesi. Istanbul Aydin UniversityJournal of SocialSciences/İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 305-329.
• Zeman, J., Cassano, M., Perry-Parrish, C., &Stegall, S. (2006). Emotionregulation in children and adolescents. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 27(2), 155-168.