Research Article
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Cite

TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT

Year 2021, Volume , Issue 18, 62 - 70, 22.12.2021
https://doi.org/10.46400/uygur.1004874

Abstract

İnsanlığın yaşam kaynağı olan su, insanoğlunun yarattığı tüm halk bilgisi ürünlerinde kendine yer bulmuş ve genel olarak kutsal kabul edilmiştir. Bu nedenle kutsal su, dünya masallarında kullanılan bir motif haline gelmiştir. Türk dünyasında su genellikle kutsal bir varlık olarak kabul edilir. Bunlar içinde “Abı Hayat” özel bir yere sahiptir. Mitik dönem inançlarının izlerini taşıyan bu motif İslam’da var olan Hızır inancıyla varlığını sürdürmüştür. Hızır’ın Abı Hayat içerek ölümsüzleşmesi, ölümden korkan insan için ölümsüzlük hayalinin simgesi haline gelmiştir. Abı Hayat, masallarda sıkça kullanılan bir motiftir. Masallarda kahraman çeşitli sınavlardan geçtikten sonra Abı Hayat’a ulaşır. Bu bir tür ödüldür. Kahraman bu suya ise olağanüstü yardımcılar aracılığıyla ulaşır. Fakat kahraman Abı Hayat suyuna ulaşmış olsa da ölümsüzlüğe asla ulaşamaz. Sadece bazı olağanüstü güçlere sahip olup sıradan insanlardan ayrılır. Çalışmamızda masal kahramanının Abı Hayat’a ulaşma yolculuğu ve bu suyun masallardaki işlevleri üzerinde durulmuştur.

References

  • AKMAN, Eyüp. (2002). “Türk ve Dünya Kültüründeki Su Kültü Üzerine Düşünceler”. Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt: 10, s. 1-10.
  • BAYAT, Fuzuli. (2012). Türk Mitolojik Sisteminde (Kutsal Dişi-Mitolojik Ana, Umay Paradigmasında İlkel Mitolojik Kategoriler- İyeler ve Demonoloji). 2. Baskı. Ötüken Neşriyat.
  • BAYDEMİR, Hüseyin. (2013). Özbek Halk Masalları. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  • BURCKHARDT, Titus. (1994). Aklın Aynası Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler. Çev. Volkan Ersoy. İstanbul: İnsan Yayınları.
  • ÇİFTÇİ, Ceyhun. (2013). “Geçmişten Günümüze Türklerde Su Kültü”. Geleneksel Türk Sanatında ve Edebiyatımızda Su. Ankara: Aski Genel Müdürlüğü Yayınları, s. 23-30.
  • DEMİR, Gonca Kuzay. (2019). Kosova Türk Masalları. Kriter Yayınları.
  • DOĞAN, Sabri. (2009). Kırgız Masalları (Metin-İnceleme). Ankara Gazi Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • DURALI, Ş. Teoman. (2011). Gılgamış Destanı. Dergah Yayınları, İstanbul.
  • DURANLI, Muvaffak. (2010). Saha (Yakut) Büyü Masalları. Kömen Yayınları.
  • ELİADE, Mircea. (1992). İmgeler, Simgeler. Çev: M. Ali Kılıçbay. Gece Yayınları.
  • EMİRÇUPANİ, Ahad. (2008). “Farsça Deyim ve Atasözlerinde Âb-ı Hayât ve Türk Edebiyatına Yansımaları”. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 37, s. 187-208.
  • ERBAŞ, Ali. (2004). “Muhtelif Dinlerde Su Motifi”. EKEV Akademi Dergisi, S. 20, s. 241-258.
  • EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNAMESİ (1970). 5. Kitap. İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınları.
  • FEDAKÂR, Selami. (2011). Özbek Sözlü Geleneğinde Masallar. Egetan Basın Yayın.
  • GÜLTEKİN, Mustafa. (2013). Kazan Tatar Masalları (İnceleme-Metinler). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  • GÜNAY, Umay Türkeş. (2011). Elazığ Masalları ve Propp Metodu. 2. Baskı. Akçağ Yayınları.
  • GÜRKAN, Salime Leyla. ( 2009). Su ( Diğer Dinlerde). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi İslâm Ansiklopedisi. C.37. s. 440- 442.
  • Kur’an-ı Kerim Meâli (2011). Diyanet İşleri Başkanlığı. 12. Baskı. Haz.: Halil Altuntaş; Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı. OCAK, Ahmet Yaşar. “âb-i hayât”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi/ DİA, I, 2.
  • OYMAK, İskender. (2010). “Anadolu’da Su Kültünün İzleri”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 15/1, s. 35-55. ÖGEL, Bahaeddin. (2003). Türk Mitolojisi I. 4. Baskı. Türk Tarih Kurumu.
  • ÖZÇELİK, Mehmet (2004). Afyonkarahisar Masalları. Isparta: Fakülte Kitabevi.
  • ÖZDEMİR, Serdar Deniz. (2014). Anadolu Masalarında Su ve Ateş. Fırat üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • SAÇKESEN. Ahmet. (2010). Özbek Masallarının Tip ve Motif Yapısı. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
  • SAĞLAM, Bahaeddin. Ab- Hayat Kavramı. https://www.academia.edu/37704596/Ab-%C4%B1_Hayat_Kavram%C4%B1 (Erişim Tarihi 19.06.2019).
  • SAKAOĞLU, Saim. (2002). Gümüşhane ve Bayburt Masalları. Akçağ Yayınları.
  • SÜMBÜLLÜ, Yusuf Ziya. (2000). Türkmen Masalları Üzerine Motif İncelemesi (Büyülü Masallar). Erzurum Atatürk Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • ŞAMLIOĞLU, Elif Serra. (2013). Kırım Tatar Masalları Üzerine Bir İnceleme. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • ŞİMŞEK, Esma (2001). Yukarıçukurova Masallarında Motif ve Tip Araştırması III. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • TÜRKAN, Kadriye. (2012). “Türk Dünyası Masallarında Su Kültü”. Milli Folklor, S. 93, s. 135-148.
  • TÜRKMEN, Fikret. (2013). “Yer, yer değilken; su, su idi (Her şey suydu)”. Geleneksel Türk Sanatında ve Edebiyatımızda Su. Ankara: Aski Genel Müdürlüğü Yayınları, s. 13-21.
  • TÜRKYILMAZ, Atila. (2013). “İslamiyet Öncesi Türklerde Su Kültü ve Günümüze Yansımaları”. Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi, S. 4, s. 84-100.
  • UÇKUN, Rabia Kocaaslan. (2003). Gagauz Masallarının Tip ve Motif Yapısı Bakımından İncelenmesi. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
  • ULUTÜRK, Muammer. “Dinlerde Su Tasavvurları”. (Erişim Tarihi: 20.06.2019). https://www.academia.edu/2426028/Dinlerde_Su_Tasavvular%C4%B1.
  • Vefalı At. http://www.edebi.net/index.php/azerbaycan-edebiyat/azerbaycan-masallari-nagillar/2389-v-fali-at (Erişim Tarihi: 26.06.2019).
  • YALÇINKAYA, Fatoş. (2018). Uygur Sihir Masallarının Tip ve Motif Yapısı Bakımından İncelenmesi. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
  • YILDIRIM, Nimet. (2008). “İran Mitolojisinde Su, Su ile İlgili Kutsallar ve Törenler” Doğu Araştırmaları, S. 1, s. 7-36.

Year 2021, Volume , Issue 18, 62 - 70, 22.12.2021
https://doi.org/10.46400/uygur.1004874

Abstract

References

  • AKMAN, Eyüp. (2002). “Türk ve Dünya Kültüründeki Su Kültü Üzerine Düşünceler”. Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt: 10, s. 1-10.
  • BAYAT, Fuzuli. (2012). Türk Mitolojik Sisteminde (Kutsal Dişi-Mitolojik Ana, Umay Paradigmasında İlkel Mitolojik Kategoriler- İyeler ve Demonoloji). 2. Baskı. Ötüken Neşriyat.
  • BAYDEMİR, Hüseyin. (2013). Özbek Halk Masalları. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  • BURCKHARDT, Titus. (1994). Aklın Aynası Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler. Çev. Volkan Ersoy. İstanbul: İnsan Yayınları.
  • ÇİFTÇİ, Ceyhun. (2013). “Geçmişten Günümüze Türklerde Su Kültü”. Geleneksel Türk Sanatında ve Edebiyatımızda Su. Ankara: Aski Genel Müdürlüğü Yayınları, s. 23-30.
  • DEMİR, Gonca Kuzay. (2019). Kosova Türk Masalları. Kriter Yayınları.
  • DOĞAN, Sabri. (2009). Kırgız Masalları (Metin-İnceleme). Ankara Gazi Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • DURALI, Ş. Teoman. (2011). Gılgamış Destanı. Dergah Yayınları, İstanbul.
  • DURANLI, Muvaffak. (2010). Saha (Yakut) Büyü Masalları. Kömen Yayınları.
  • ELİADE, Mircea. (1992). İmgeler, Simgeler. Çev: M. Ali Kılıçbay. Gece Yayınları.
  • EMİRÇUPANİ, Ahad. (2008). “Farsça Deyim ve Atasözlerinde Âb-ı Hayât ve Türk Edebiyatına Yansımaları”. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 37, s. 187-208.
  • ERBAŞ, Ali. (2004). “Muhtelif Dinlerde Su Motifi”. EKEV Akademi Dergisi, S. 20, s. 241-258.
  • EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNAMESİ (1970). 5. Kitap. İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınları.
  • FEDAKÂR, Selami. (2011). Özbek Sözlü Geleneğinde Masallar. Egetan Basın Yayın.
  • GÜLTEKİN, Mustafa. (2013). Kazan Tatar Masalları (İnceleme-Metinler). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  • GÜNAY, Umay Türkeş. (2011). Elazığ Masalları ve Propp Metodu. 2. Baskı. Akçağ Yayınları.
  • GÜRKAN, Salime Leyla. ( 2009). Su ( Diğer Dinlerde). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi İslâm Ansiklopedisi. C.37. s. 440- 442.
  • Kur’an-ı Kerim Meâli (2011). Diyanet İşleri Başkanlığı. 12. Baskı. Haz.: Halil Altuntaş; Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı. OCAK, Ahmet Yaşar. “âb-i hayât”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi/ DİA, I, 2.
  • OYMAK, İskender. (2010). “Anadolu’da Su Kültünün İzleri”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 15/1, s. 35-55. ÖGEL, Bahaeddin. (2003). Türk Mitolojisi I. 4. Baskı. Türk Tarih Kurumu.
  • ÖZÇELİK, Mehmet (2004). Afyonkarahisar Masalları. Isparta: Fakülte Kitabevi.
  • ÖZDEMİR, Serdar Deniz. (2014). Anadolu Masalarında Su ve Ateş. Fırat üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • SAÇKESEN. Ahmet. (2010). Özbek Masallarının Tip ve Motif Yapısı. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
  • SAĞLAM, Bahaeddin. Ab- Hayat Kavramı. https://www.academia.edu/37704596/Ab-%C4%B1_Hayat_Kavram%C4%B1 (Erişim Tarihi 19.06.2019).
  • SAKAOĞLU, Saim. (2002). Gümüşhane ve Bayburt Masalları. Akçağ Yayınları.
  • SÜMBÜLLÜ, Yusuf Ziya. (2000). Türkmen Masalları Üzerine Motif İncelemesi (Büyülü Masallar). Erzurum Atatürk Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • ŞAMLIOĞLU, Elif Serra. (2013). Kırım Tatar Masalları Üzerine Bir İnceleme. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
  • ŞİMŞEK, Esma (2001). Yukarıçukurova Masallarında Motif ve Tip Araştırması III. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • TÜRKAN, Kadriye. (2012). “Türk Dünyası Masallarında Su Kültü”. Milli Folklor, S. 93, s. 135-148.
  • TÜRKMEN, Fikret. (2013). “Yer, yer değilken; su, su idi (Her şey suydu)”. Geleneksel Türk Sanatında ve Edebiyatımızda Su. Ankara: Aski Genel Müdürlüğü Yayınları, s. 13-21.
  • TÜRKYILMAZ, Atila. (2013). “İslamiyet Öncesi Türklerde Su Kültü ve Günümüze Yansımaları”. Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi, S. 4, s. 84-100.
  • UÇKUN, Rabia Kocaaslan. (2003). Gagauz Masallarının Tip ve Motif Yapısı Bakımından İncelenmesi. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
  • ULUTÜRK, Muammer. “Dinlerde Su Tasavvurları”. (Erişim Tarihi: 20.06.2019). https://www.academia.edu/2426028/Dinlerde_Su_Tasavvular%C4%B1.
  • Vefalı At. http://www.edebi.net/index.php/azerbaycan-edebiyat/azerbaycan-masallari-nagillar/2389-v-fali-at (Erişim Tarihi: 26.06.2019).
  • YALÇINKAYA, Fatoş. (2018). Uygur Sihir Masallarının Tip ve Motif Yapısı Bakımından İncelenmesi. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
  • YILDIRIM, Nimet. (2008). “İran Mitolojisinde Su, Su ile İlgili Kutsallar ve Törenler” Doğu Araştırmaları, S. 1, s. 7-36.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Folklore
Journal Section Research Article
Authors

Fatoş YALÇINKAYA (Primary Author)
0000-0002-8864-1608
Türkiye

Supporting Institution -
Project Number -
Thanks -
Publication Date December 22, 2021
Application Date October 6, 2021
Acceptance Date December 2, 2021
Published in Issue Year 2021, Volume , Issue 18

Cite

Bibtex @research article { uygur1004874, journal = {Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2458-827X}, address = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Halk Bilimi Bölümü, Merkez/Nevşehir, Türkiye}, publisher = {Adem ÖGER}, year = {2021}, volume = {}, pages = {62 - 70}, doi = {10.46400/uygur.1004874}, title = {TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT}, key = {cite}, author = {Yalçınkaya, Fatoş} }
APA Yalçınkaya, F. (2021). TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT . Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi , (18) , 62-70 . DOI: 10.46400/uygur.1004874
MLA Yalçınkaya, F. "TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT" . Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi (2021 ): 62-70 <https://dergipark.org.tr/en/pub/uygur/issue/66429/1004874>
Chicago Yalçınkaya, F. "TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT". Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi (2021 ): 62-70
RIS TY - JOUR T1 - TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT AU - Fatoş Yalçınkaya Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.46400/uygur.1004874 DO - 10.46400/uygur.1004874 T2 - Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 62 EP - 70 VL - IS - 18 SN - -2458-827X M3 - doi: 10.46400/uygur.1004874 UR - https://doi.org/10.46400/uygur.1004874 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT %A Fatoş Yalçınkaya %T TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT %D 2021 %J Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi %P -2458-827X %V %N 18 %R doi: 10.46400/uygur.1004874 %U 10.46400/uygur.1004874
ISNAD Yalçınkaya, Fatoş . "TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT". Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi / 18 (December 2021): 62-70 . https://doi.org/10.46400/uygur.1004874
AMA Yalçınkaya F. TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021; (18): 62-70.
Vancouver Yalçınkaya F. TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021; (18): 62-70.
IEEE F. Yalçınkaya , "TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT", Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 18, pp. 62-70, Dec. 2021, doi:10.46400/uygur.1004874