Research Article

Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon

Volume: 10 Number: 1 March 27, 2025
TR EN

Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon

Abstract

Paleopatolojik anlamda iskeletler üzerinde en dikkat çekici travmatik durumlardan biri olarak kabul edilen trepanasyon, antik çağlarda birçok toplum tarafından tedavi ya da ritüel gibi çeşitli amaçlar doğrultusunda uygulanmış bir yöntemdir. Kesici ve delici olmak üzere birtakım aletlerin kullanılmasıyla kafatasından kemik parçası çıkarma, kafatası üzerinde delik açma ya da kafatasını kazıma trepanasyonun en temel hali olarak kabul edilmiştir. Geçmişten günümüze bilim insanları trepanasyonun sınıflandırılmasına dair birçok görüş ileri sürmüşler ve bu kapsamda araştırmalar yapmışlardır. Dünyada birçok toplulukta izleri olduğu bilinen trepanasyonun Türkler tarafından da uygulandığı kurganlarda yapılan arkeolojik araştırmalar sonucunda tespit edilmiştir. Bu çalışmalar neticesinde trepanasyona dair elde edilen bulguların değerlendirilmesi Türk kültürü açısından oldukça önem arz etmektedir. Çalışmamızda oldukça geniş kapsamlı bir konu olan trepanasyonun ne olduğu, hangi amaçlarla yapıldığına dair genel bilgi vermeyi ve özelde Türklerde bu uygulamanın varlığını ortaya koymayı amaçlamaktayız. Bu bağlamda bilgi verdiğimiz trepanasyonun Türklere ait çeşitli kurganlardaki örneklerini vererek bunları Türk kültürü çerçevesinde değerlendirmeyi gayret edindik.

Keywords

References

  1. Balabanova, Mariya A., Pererva, Evgeniy V. “Special Rituals, Rites and Customs of Treatment of Human Bodies (A Case Study Of Sarmatian Cultures)”, The Lower Volga Archaeological Bulletin, 18/2 (2019), s. 125-144.
  2. Bayat, Ali H., Tıp Tarihi, (Genişletilmiş 3. Baskı), İstanbul 2016.
  3. Bereczki, Zsolt, Molnár, Erika vd., “Evidence of Surgical Trephinations in Infants from the 7th-9th Centuries AD Burial Site of Kiskundorozsma-Kettôshatár”, Acta Biologica Szegediensis, 54/2 (2010), s. 93-98.
  4. Bereczki, Zsolt, Molnár, Erika vd., “Rare Types of Trephination from Hungary Shed New Light on Possible Cross-cultural Connections in the Carpathian Basin”, International Journal of Osteoarchaeology, 25/3 (2013), s. 322-333.
  5. Chikisheva, Tatyana A., Zubova, Alisa V. vd., “Trepanation among The Early Nomads of Gorny Altai: A Multidisiplinary Study”, Archaeology, Ethnology& Anthropology of Eurasia, 42/1 (2014), s. 130-141.
  6. Chikisheva, Tatyana A., Volkov, Pavel V. vd., “Early Iron Age Surgical Technologies: Ante-mortem Trepanation Among The Early Nomads of Gorny Altai”, Archaeology Ethnology&Anthropology of Eurasia, 42/4 (2014), s. 146-154.
  7. Chikisheva, Tatyana A., Krivoshapkin, Alexey L. vd., “Craniotomy as a Prehistoric Medical Practice: A Case of Antemortem Cranial Trepanation in Southern Siberia in the Late Bronze Age”, Archaeology, Ethnology& Anthropology of Eurasia, 46/1 (2018), s. 133-143.
  8. Chikisheva, Tatyana A., Volkov, Pavel V., “Sluchai vozmozhnogo ritualnogo prizhiznennogo travmirovaniya cherepov pazyrykskoy kulturı (Gornıy Altay)”, Problemı arkheologii, etnografii, antropologii Sibiri i sopredelnıh territoriy, XXIV (2018), s. 367-370.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

General Turkish History (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 27, 2025

Submission Date

September 17, 2024

Acceptance Date

November 14, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 10 Number: 1

APA
Hoştaş, G. (2025). Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 10(1), 516-556. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1551703
AMA
1.Hoştaş G. Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. VAKANUVIS. 2025;10(1):516-556. doi:10.24186/vakanuvis.1551703
Chicago
Hoştaş, Gülay. 2025. “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10 (1): 516-56. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1551703.
EndNote
Hoştaş G (March 1, 2025) Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10 1 516–556.
IEEE
[1]G. Hoştaş, “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”, VAKANUVIS, vol. 10, no. 1, pp. 516–556, Mar. 2025, doi: 10.24186/vakanuvis.1551703.
ISNAD
Hoştaş, Gülay. “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10/1 (March 1, 2025): 516-556. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1551703.
JAMA
1.Hoştaş G. Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. VAKANUVIS. 2025;10:516–556.
MLA
Hoştaş, Gülay. “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, vol. 10, no. 1, Mar. 2025, pp. 516-5, doi:10.24186/vakanuvis.1551703.
Vancouver
1.Gülay Hoştaş. Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. VAKANUVIS. 2025 Mar. 1;10(1):516-5. doi:10.24186/vakanuvis.1551703


 This work is licensed under a Creative Commons BY-NC-SA 2.0 (Attribution-Non Commercial-Share Alike)