Araştırma Makalesi

Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon

Cilt: 10 Sayı: 1 27 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon

Öz

Paleopatolojik anlamda iskeletler üzerinde en dikkat çekici travmatik durumlardan biri olarak kabul edilen trepanasyon, antik çağlarda birçok toplum tarafından tedavi ya da ritüel gibi çeşitli amaçlar doğrultusunda uygulanmış bir yöntemdir. Kesici ve delici olmak üzere birtakım aletlerin kullanılmasıyla kafatasından kemik parçası çıkarma, kafatası üzerinde delik açma ya da kafatasını kazıma trepanasyonun en temel hali olarak kabul edilmiştir. Geçmişten günümüze bilim insanları trepanasyonun sınıflandırılmasına dair birçok görüş ileri sürmüşler ve bu kapsamda araştırmalar yapmışlardır. Dünyada birçok toplulukta izleri olduğu bilinen trepanasyonun Türkler tarafından da uygulandığı kurganlarda yapılan arkeolojik araştırmalar sonucunda tespit edilmiştir. Bu çalışmalar neticesinde trepanasyona dair elde edilen bulguların değerlendirilmesi Türk kültürü açısından oldukça önem arz etmektedir. Çalışmamızda oldukça geniş kapsamlı bir konu olan trepanasyonun ne olduğu, hangi amaçlarla yapıldığına dair genel bilgi vermeyi ve özelde Türklerde bu uygulamanın varlığını ortaya koymayı amaçlamaktayız. Bu bağlamda bilgi verdiğimiz trepanasyonun Türklere ait çeşitli kurganlardaki örneklerini vererek bunları Türk kültürü çerçevesinde değerlendirmeyi gayret edindik.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Balabanova, Mariya A., Pererva, Evgeniy V. “Special Rituals, Rites and Customs of Treatment of Human Bodies (A Case Study Of Sarmatian Cultures)”, The Lower Volga Archaeological Bulletin, 18/2 (2019), s. 125-144.
  2. Bayat, Ali H., Tıp Tarihi, (Genişletilmiş 3. Baskı), İstanbul 2016.
  3. Bereczki, Zsolt, Molnár, Erika vd., “Evidence of Surgical Trephinations in Infants from the 7th-9th Centuries AD Burial Site of Kiskundorozsma-Kettôshatár”, Acta Biologica Szegediensis, 54/2 (2010), s. 93-98.
  4. Bereczki, Zsolt, Molnár, Erika vd., “Rare Types of Trephination from Hungary Shed New Light on Possible Cross-cultural Connections in the Carpathian Basin”, International Journal of Osteoarchaeology, 25/3 (2013), s. 322-333.
  5. Chikisheva, Tatyana A., Zubova, Alisa V. vd., “Trepanation among The Early Nomads of Gorny Altai: A Multidisiplinary Study”, Archaeology, Ethnology& Anthropology of Eurasia, 42/1 (2014), s. 130-141.
  6. Chikisheva, Tatyana A., Volkov, Pavel V. vd., “Early Iron Age Surgical Technologies: Ante-mortem Trepanation Among The Early Nomads of Gorny Altai”, Archaeology Ethnology&Anthropology of Eurasia, 42/4 (2014), s. 146-154.
  7. Chikisheva, Tatyana A., Krivoshapkin, Alexey L. vd., “Craniotomy as a Prehistoric Medical Practice: A Case of Antemortem Cranial Trepanation in Southern Siberia in the Late Bronze Age”, Archaeology, Ethnology& Anthropology of Eurasia, 46/1 (2018), s. 133-143.
  8. Chikisheva, Tatyana A., Volkov, Pavel V., “Sluchai vozmozhnogo ritualnogo prizhiznennogo travmirovaniya cherepov pazyrykskoy kulturı (Gornıy Altay)”, Problemı arkheologii, etnografii, antropologii Sibiri i sopredelnıh territoriy, XXIV (2018), s. 367-370.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Türk Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

17 Eylül 2024

Kabul Tarihi

14 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Hoştaş, G. (2025). Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 10(1), 516-556. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1551703
AMA
1.Hoştaş G. Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. VAKANÜVİS. 2025;10(1):516-556. doi:10.24186/vakanuvis.1551703
Chicago
Hoştaş, Gülay. 2025. “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10 (1): 516-56. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1551703.
EndNote
Hoştaş G (01 Mart 2025) Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10 1 516–556.
IEEE
[1]G. Hoştaş, “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”, VAKANÜVİS, c. 10, sy 1, ss. 516–556, Mar. 2025, doi: 10.24186/vakanuvis.1551703.
ISNAD
Hoştaş, Gülay. “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10/1 (01 Mart 2025): 516-556. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1551703.
JAMA
1.Hoştaş G. Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. VAKANÜVİS. 2025;10:516–556.
MLA
Hoştaş, Gülay. “Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 1, Mart 2025, ss. 516-5, doi:10.24186/vakanuvis.1551703.
Vancouver
1.Gülay Hoştaş. Türk Bozkır Kültüründe Cerrahi Bir Müdahale: Trepanasyon. VAKANÜVİS. 01 Mart 2025;10(1):516-5. doi:10.24186/vakanuvis.1551703


 Bu eser Creative Commons BY-NC-SA 2.0 (Atıf-Gayri Ticari-Aynı Lisansla Paylaşile lisanslanmıştır.