Bilecik Çevresindeki Demir Cürufları
Abstract
Demir, insanlık tarihinin
en stratejik madenlerinden biri olmuştur. Saban ve benzeri tarım aletleri ile
üretim ekonomisinin başta gelen araçları, bu madenden imal edildiği için demir,
insanlığa yeni ufuklar açmıştır. Diğer taraftan aynı madenden imal edilen
kılıç, mızrak, ok uçları gibi savaş aletleri ise; tarihi süreç içinde toplumlararası
mücadelenin adeta belirleyici unsurları haline gelmiştir. Türkler, demir
madenini her iki amaç doğrultusunda başarılı bir şekilde kullanmak suretiyle
dünya tarihinde, belirleyici bir rol oynamışlardır.
Anadolu’nun Türkleşmesi
sürecinde demiri işleyebilme becerileri, Türkleri Anadolu’nun egemen
toplulukları karşısında avantajlı konuma getirmiş olmalıdır. Çalışmamıza temel
teşkil eden Bilecik çevresinde tespit edilen demir cüruflarına da bu cihetten
yaklaşılmıştır. Orta Sakarya vadisi, uzun bir süre “uc” bölgesi olarak gaza
faaliyetlerine ev sahipliği yapmıştır. Aynı bölge, bir yandan da yerli Bizans
idarecilerinin baskısı altında kalmış ve nihayetinde iki taraf arasında,
mücadelenin en canlı olduğu saha olma özelliğini uzun süre devam ettirmiştir.
Uclarda yaşayan Türkmen unsurların hem burada varlıklarını devam ettirebilmek
hem de gaza faaliyetlerini yürütebilmek için ihtiyaç duydukları silahların
hammaddesi demirdir. Saha çalışmaları sonucu tespit edilen demir ergitme
alanları, bu faaliyetin lokal ve gözden uzak alanlarda yapıldığını ortaya
koymuştur. Diğer yandan çalışma ile demir cevheri yataklarının tespitine de
çalışılarak ergitme sahaları ile bağlantıları incelenmiştir.
Keywords
References
- Çoruhlu, Yaşar, Türk Mitolojisinin Ana Hatları, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2011. Göksu, Erkan, Türk Kültüründe Silah, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2008. Gumilëv, L.N., Eski Türkler (Çev. Ahsen Batur), Selenge Yayınları. İstanbul, 2011. Kafesoğlu, İbrahim, Türk Milli Kültürü, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 1996. Önal, Ahmet, “16. Yüzyılın İkinci Yarısında Bilecik'te Top Güllesi Üretimi “, Tarih Boyunca Söğüt ve Kültürü, Edt.Taner Bilgin, Halim Demiryürek, Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenlikleri Vakfı Başkanlığı Yayınları, Söğüt, 2015. Özkaya, Yücel, XVIII. Yüzyılda Osmanlı Kurumları Ve Osmanlı Toplum Yaşantısı, Kültür Ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1985. Türkmen, Fikret.–Türker, Ferah, "Geleneklerde ve İnançlarda Demir", Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, İzmir, 2014, c.XIV. s. 1. Zelyut, Rıza, Yabancı Kaynaklara Göre Türk Kimliği, Fark Yayınları, Ankara, 2008, s. 150.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
October 16, 2018
Submission Date
August 28, 2018
Acceptance Date
September 25, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 3