Systematic Reviews and Meta Analysis

Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme

Volume: 8 Number: 2 December 24, 2025
TR EN

Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışmada, yapay zekâ modellerinin Türkçe dilindeki yeterliliklerini ölçmek için bir yöntem geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Yükseköğretim Kurumları, Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) kapsamında öğrencilere sorulan 24 Türk Dili ve Edebiyatı sorusu, seçilen yapay zekâ modellerine sorularak bu modellerin Türkçe bağlam anlama, dil bilgisi ve metin yorumlama yetenekleri değerlendirilmiştir. Çalışmada Open AI, Google AI, Anthropic, xAI, Mistral AI, Microsoft, DeepSeek AI, Moonshot AI, MiniMax ve Alibaba Cloud isimli geliştiricilere ait 26 adet güncel model güncel modeler analiz edilmiştir. Bu modeller, doğal dil işleme alanında en büyük ve en gelişmiş dil modelleri arasında yer almakta olup çok dilli görevlerdeki yüksek performanslarıyla tanınan modellerdir. Çalışmada, geniş bir model yelpazesi üzerinde Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) gibi yüksek standartlı bir ölçüm aracı kullanılarak, yapay zekâ modellerinin Türkçe dilindeki yeterlilikleri analiz edilmiştir. AYT, öğrencilerin Türkçe dil becerilerini detaylı şekilde ölçen bir sınav olup, yapay zekâ modellerinin performanslarını gerçek dünya standartlarında değerlendirmek için ideal bir araç sunmaktadır. Çalışmada modellerin AYT sınavında gösterdikleri performanslar verdikleri doğru cevap oranı ile hesaplanarak, Türkçe dili açısından yeterlilik ve uygunlukları ölçülmüştür. Doğru cevap sayısının yüksek olduğu modellerin, Türkçe diline daha uygun oldukları ve bağlamı anlama, dil bilgisi ve metin yorumlama kapasiteleri konusunda daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Bu modellerin eğitim verisinin geniş kapsamlı olduğu, özelleştirilebilirlik potansiyellerinin olduğu, model ölçeği ve token kapasitesi ile Türkçe gibi yerel dillerdeki eğitim verisi oranı ile yanıt doğruluğunu etkilediği görülmüş, en yüksek doğru cevap oranları DeepSeek AI modellerinde tespit edilmiştir. Çalışmada, Türkçe dilinde yapay zekâ modellerinin performansları arasında çok belirgin farklılıklar olması itibariyle eğitim veri setlerinde daha fazla Türkçe içerik olması, Türkçe’ nin eklemeli ve serbest söz dizim özelliklerine özgün modeler geliştirilmesi ve bağlam kapasitesinin artırılabilmesi için Türkçe odaklı veri setlerinin geliştirilmesi önerilmiştir.

Keywords

References

  1. Referans1 Anthropic. “Claude 3.5 Sonnet model overview”. https://www.anthropic.com/news/claude-3-5-sonnet, 2024.
  2. Referans2 Brown, T. B., Mann, B., Ryder, N., Subbiah, M., Kaplan, J., Dhariwal, P., Neelakantan, A., Shyam, P., Sastry, G., Askell, A., Agarwal, S., Herbert-Voss, A., Krueger, G., Henighan, T., Child, R., Ramesh, A., Ziegler, D. M., Wu, J., Winter, C., Hesse, C., Chen, M., Sigler, E., Litwin, M., Gray, S., Chess, B., Clark, J., Berner, C., McCandlish, S., Radford, A., Sutskever, I. ve Amodei, D. “Language models are few-shot learners”. Advances in Neural Information Processing Systems, 33, 1877-1901. https://doi.org/10.48550/arXiv.2005.14165, 2020.
  3. Referans3 Grok AI. Grok 2 model overview. https://x.ai/grok, 2024.
  4. Referans4 Mistral AI. “Mistral model card”. https://www.mistral.ai/models, 2024.
  5. Referans5 OpenAI. “GPT-4 technical report”. https://openai.com/index/gpt-4-research/, 2023.
  6. Referans6 Techtarget. “OpenAI o1 Explained Everything you need to know”. https://www.techtarget.com/whatis/feature/OpenAI-o1-explained-Everything-you-need-to-know, 2024.
  7. Referans7 Seo AI. “ChatGPT Language List How Many Languages Does ChatGPT Support”. https://seo.ai/blog/how-many-languages-does-chatgpt-support, 2023.
  8. Referans8 Open AI. “OpenAI Fine-Tuning Guide Explore developer resources tutorials API docs”. https://platform.openai.com/docs/guides/fine-tuning, 2023.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Knowledge Representation and Reasoning, Natural Language Processing

Journal Section

Systematic Reviews and Meta Analysis

Publication Date

December 24, 2025

Submission Date

March 22, 2025

Acceptance Date

September 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Kılıç, B., Kılıç, E., & Kaçan, U. K. (2025). Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilimi, 8(2), 24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA
AMA
1.Kılıç B, Kılıç E, Kaçan UK. Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Data Sci. J. 2025;8(2):24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA
Chicago
Kılıç, Berker, Esra Kılıç, and Umur Kaan Kaçan. 2025. “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları Ile Bir Değerlendirme”. Veri Bilimi 8 (2): 24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA.
EndNote
Kılıç B, Kılıç E, Kaçan UK (December 1, 2025) Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilimi 8 2 24–37.
IEEE
[1]B. Kılıç, E. Kılıç, and U. K. Kaçan, “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme”, Data Sci. J., vol. 8, no. 2, pp. 24–37, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA26BA75SA
ISNAD
Kılıç, Berker - Kılıç, Esra - Kaçan, Umur Kaan. “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları Ile Bir Değerlendirme”. Veri Bilimi 8/2 (December 1, 2025): 24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA.
JAMA
1.Kılıç B, Kılıç E, Kaçan UK. Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Data Sci. J. 2025;8:24–37.
MLA
Kılıç, Berker, et al. “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları Ile Bir Değerlendirme”. Veri Bilimi, vol. 8, no. 2, Dec. 2025, pp. 24-37, https://izlik.org/JA26BA75SA.
Vancouver
1.Berker Kılıç, Esra Kılıç, Umur Kaan Kaçan. Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Data Sci. J. [Internet]. 2025 Dec. 1;8(2):24-37. Available from: https://izlik.org/JA26BA75SA