Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme

Cilt: 8 Sayı: 2 24 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışmada, yapay zekâ modellerinin Türkçe dilindeki yeterliliklerini ölçmek için bir yöntem geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Yükseköğretim Kurumları, Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) kapsamında öğrencilere sorulan 24 Türk Dili ve Edebiyatı sorusu, seçilen yapay zekâ modellerine sorularak bu modellerin Türkçe bağlam anlama, dil bilgisi ve metin yorumlama yetenekleri değerlendirilmiştir. Çalışmada Open AI, Google AI, Anthropic, xAI, Mistral AI, Microsoft, DeepSeek AI, Moonshot AI, MiniMax ve Alibaba Cloud isimli geliştiricilere ait 26 adet güncel model güncel modeler analiz edilmiştir. Bu modeller, doğal dil işleme alanında en büyük ve en gelişmiş dil modelleri arasında yer almakta olup çok dilli görevlerdeki yüksek performanslarıyla tanınan modellerdir. Çalışmada, geniş bir model yelpazesi üzerinde Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) gibi yüksek standartlı bir ölçüm aracı kullanılarak, yapay zekâ modellerinin Türkçe dilindeki yeterlilikleri analiz edilmiştir. AYT, öğrencilerin Türkçe dil becerilerini detaylı şekilde ölçen bir sınav olup, yapay zekâ modellerinin performanslarını gerçek dünya standartlarında değerlendirmek için ideal bir araç sunmaktadır. Çalışmada modellerin AYT sınavında gösterdikleri performanslar verdikleri doğru cevap oranı ile hesaplanarak, Türkçe dili açısından yeterlilik ve uygunlukları ölçülmüştür. Doğru cevap sayısının yüksek olduğu modellerin, Türkçe diline daha uygun oldukları ve bağlamı anlama, dil bilgisi ve metin yorumlama kapasiteleri konusunda daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Bu modellerin eğitim verisinin geniş kapsamlı olduğu, özelleştirilebilirlik potansiyellerinin olduğu, model ölçeği ve token kapasitesi ile Türkçe gibi yerel dillerdeki eğitim verisi oranı ile yanıt doğruluğunu etkilediği görülmüş, en yüksek doğru cevap oranları DeepSeek AI modellerinde tespit edilmiştir. Çalışmada, Türkçe dilinde yapay zekâ modellerinin performansları arasında çok belirgin farklılıklar olması itibariyle eğitim veri setlerinde daha fazla Türkçe içerik olması, Türkçe’ nin eklemeli ve serbest söz dizim özelliklerine özgün modeler geliştirilmesi ve bağlam kapasitesinin artırılabilmesi için Türkçe odaklı veri setlerinin geliştirilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Referans1 Anthropic. “Claude 3.5 Sonnet model overview”. https://www.anthropic.com/news/claude-3-5-sonnet, 2024.
  2. Referans2 Brown, T. B., Mann, B., Ryder, N., Subbiah, M., Kaplan, J., Dhariwal, P., Neelakantan, A., Shyam, P., Sastry, G., Askell, A., Agarwal, S., Herbert-Voss, A., Krueger, G., Henighan, T., Child, R., Ramesh, A., Ziegler, D. M., Wu, J., Winter, C., Hesse, C., Chen, M., Sigler, E., Litwin, M., Gray, S., Chess, B., Clark, J., Berner, C., McCandlish, S., Radford, A., Sutskever, I. ve Amodei, D. “Language models are few-shot learners”. Advances in Neural Information Processing Systems, 33, 1877-1901. https://doi.org/10.48550/arXiv.2005.14165, 2020.
  3. Referans3 Grok AI. Grok 2 model overview. https://x.ai/grok, 2024.
  4. Referans4 Mistral AI. “Mistral model card”. https://www.mistral.ai/models, 2024.
  5. Referans5 OpenAI. “GPT-4 technical report”. https://openai.com/index/gpt-4-research/, 2023.
  6. Referans6 Techtarget. “OpenAI o1 Explained Everything you need to know”. https://www.techtarget.com/whatis/feature/OpenAI-o1-explained-Everything-you-need-to-know, 2024.
  7. Referans7 Seo AI. “ChatGPT Language List How Many Languages Does ChatGPT Support”. https://seo.ai/blog/how-many-languages-does-chatgpt-support, 2023.
  8. Referans8 Open AI. “OpenAI Fine-Tuning Guide Explore developer resources tutorials API docs”. https://platform.openai.com/docs/guides/fine-tuning, 2023.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Temsili ve Akıl Yürütme, Doğal Dil İşleme

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yayımlanma Tarihi

24 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mart 2025

Kabul Tarihi

28 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kılıç, B., Kılıç, E., & Kaçan, U. K. (2025). Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilimi, 8(2), 24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA
AMA
1.Kılıç B, Kılıç E, Kaçan UK. Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilim Derg. 2025;8(2):24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA
Chicago
Kılıç, Berker, Esra Kılıç, ve Umur Kaan Kaçan. 2025. “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme”. Veri Bilimi 8 (2): 24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA.
EndNote
Kılıç B, Kılıç E, Kaçan UK (01 Aralık 2025) Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilimi 8 2 24–37.
IEEE
[1]B. Kılıç, E. Kılıç, ve U. K. Kaçan, “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme”, Veri Bilim Derg, c. 8, sy 2, ss. 24–37, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26BA75SA
ISNAD
Kılıç, Berker - Kılıç, Esra - Kaçan, Umur Kaan. “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme”. Veri Bilimi 8/2 (01 Aralık 2025): 24-37. https://izlik.org/JA26BA75SA.
JAMA
1.Kılıç B, Kılıç E, Kaçan UK. Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilim Derg. 2025;8:24–37.
MLA
Kılıç, Berker, vd. “Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme”. Veri Bilimi, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 24-37, https://izlik.org/JA26BA75SA.
Vancouver
1.Berker Kılıç, Esra Kılıç, Umur Kaan Kaçan. Yapay Zekâ Modellerinin Türkçe Dilindeki Yeterliliklerinin Ölçülmesi: Yükseköğretim Kurumları Alan Yeterlilik Sınavı (AYT) Soruları ile Bir Değerlendirme. Veri Bilim Derg [Internet]. 01 Aralık 2025;8(2):24-37. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26BA75SA