Research Article

بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه

Volume: 6 Number: 2 December 25, 2020
TR FA EN

بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه

Abstract

هنرمندان مسلمان همواره در طول تاریخ، در بنای سازه های معماری، به خصوص بناهای دینی، بیان مفاهیم فرهنگی، اقتضائات فنی انواع سازه ها و باورهای دینی مردمان عصر خود را در نظر داشته اند. یکی از این اقتضائات دینی، تعیین زمان «ظهر شرعی» بوده است که به نیاز مزبور از طریق به کارگیری عناصر الحاقی به ساختمان مدارس و مساجد به عنوان شاخص «ظهر شرعی»، پاسخ داده شده است. در این مقاله ضمن تقسیم بندی انواع شاخص های «ظهر شرعی»، به بررسی مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی ایران در دوره صفویه پرداخته شده است. بر اساس نتایج این تحقیق، شاخص های ظهر شرعی که در ساختمان مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه به کار رفته اند، بر سه دسته عمده اند. دسته اول، شامل عناصری هستند که از بدنه ساختمان مسجد منفک اند و می توان آنها را در درون مسجد از سویی به سوی دیگر جابجا کرد. دسته دوم شامل علائم و عناصری هستند که به مسجد و مدرسه الحاق شده اند و اغلب از نظر جنس با مصالح رایج به کار رفته در ساختمان مسجد و یا مدرسه سنخیتی ندارند و در زمره تزیینات وابسته به معماری محسوب نمی شوند. دسته سوم اگر چه از نظر جنس با مصالح رایج معماری دوران گذشته سنخیت دارند و از کالبد ساختمان قابل تفکیک نیستند، اما دارای کارکردهای تزیینی منطقی نبوده و تنها به عنوان نشانه و علامت تشخیص زمان ظهر شرعی و راستای قبله در بدنه ساختمان مسجد و مدرسه به کار رفته اند.

Keywords

References

  1. al-Mustaufi al-Qazwini, Hamdullah, Nuzhatu-l-qulub, Researcher: Mohammad Dabir Siyaghi, Hadis Emruz, Qazvin, 2002.
  2. al-Jahiz, Abu Usman Umar bin Bahr, Kitab al-Hayawan, edited by Muhammad Basil Uyun al-Sud, Dar ul-Kitab el-ilmiyeh, Beirut, 1429.
  3. Beig Babapour, Yousef, Bibliography of Manuscripts of Astronomy and Related Sciences (available in libraries of Iran and some countries of the world), Volume 2, Armaghan, Tehran, 2015.
  4. Chardin, Jean, Chardin Travelogue, translated by Mohammad Abbasi, Amirkabir, Tehran, 1956.
  5. Curzon, George Nathaniel, Persia and the Persian Question, Translated by: Vahid Mazandarani, Vol. 2, Elmi Farhangi Publication, Tehran, 1971.
  6. Dehkhoda, Ali Akbar, Dictionary, Vol. 2&13, University of Tehran Press, Tehran, 1998.
  7. Delavaleh, Pietro, Pietro Delavaleh's Travelogue, Translated by Mahmoud Behforuz, Qatreh, Tehran, 2001.
  8. Gelen, William & Morten, Henry, The Bible, Old and New Testaments, Translated by: Fazel Khan Hamedani, 1st Edition, Asatir Publications, Tehran, 2001.

Details

Primary Language

Persian

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 25, 2020

Submission Date

September 15, 2020

Acceptance Date

November 12, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 6 Number: 2

APA
Sokhanpardaz, K. (2020). بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi, 6(2), 483-520. https://doi.org/10.32955/neu.istem.2020.6.2.05
AMA
1.Sokhanpardaz K. بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه. YDUISTEM. 2020;6(2):483-520. doi:10.32955/neu.istem.2020.6.2.05
Chicago
Sokhanpardaz, Kamran. 2020. “بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه”. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi 6 (2): 483-520. https://doi.org/10.32955/neu.istem.2020.6.2.05.
EndNote
Sokhanpardaz K (December 1, 2020) بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi 6 2 483–520.
IEEE
[1]K. Sokhanpardaz, “بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه”, YDUISTEM, vol. 6, no. 2, pp. 483–520, Dec. 2020, doi: 10.32955/neu.istem.2020.6.2.05.
ISNAD
Sokhanpardaz, Kamran. “بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه”. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi 6/2 (December 1, 2020): 483-520. https://doi.org/10.32955/neu.istem.2020.6.2.05.
JAMA
1.Sokhanpardaz K. بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه. YDUISTEM. 2020;6:483–520.
MLA
Sokhanpardaz, Kamran. “بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه”. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi, vol. 6, no. 2, Dec. 2020, pp. 483-20, doi:10.32955/neu.istem.2020.6.2.05.
Vancouver
1.Kamran Sokhanpardaz. بررسی انواع شاخص های «ظهر شرعی» و مصادیق آن در معماری برخی از مساجد و مدارس اسلامی دوره صفویه. YDUISTEM. 2020 Dec. 1;6(2):483-520. doi:10.32955/neu.istem.2020.6.2.05

Journal of Near East University Faculty of Theology is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).