Research Article

Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme

Volume: 5 August 10, 2026
TR EN

Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme

Abstract

Gaziantep, Doğu Anadolu Fay Hattı ile Ölü Deniz Fay Sistemi’nin etkilediği bölgeler arasında yer almakta olup tarih boyunca birçok yıkıcı depreme maruz kalmıştır. Bu çalışmada, Gaziantep’i etkileyen depremler tarihî süreç içerisinde ele alınarak şehrin deprem tecrübesi incelenmiştir. Araştırmada tarihî deprem katalogları, Osmanlı arşiv belgeleri, döneme ait hatıratlardan ve gözlemci raporlarından yararlanılmıştır. Özellikle 1114 Maraş Depremi ile 1822 Halep-Antakya Depremi’nin Gaziantep üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak değerlendirilmiş, ayrıca Cumhuriyet döneminde meydana gelen depremler ile 6 Şubat 2023 Gaziantep ve Kahramanmaraş merkezli depremlerin yıkıcı ve toplumsal reflekslerinin benzerlikleri ortaya çıkarılmıştır. Bu minvalde araştırma sonucunda, farklı dönemlerde meydana gelen depremlerin benzer sonuçlar doğurduğu tespit edilmiştir. Depremler nedeniyle çok sayıda insan hayatını kaybetmiş, konutlar, ibadethaneler ve kamu yapıları zarar görmüş, Gaziantep Kalesi gibi önemli tarihî yapılar tahribata uğramıştır. Deprem sonrasında halkın önemli bir kısmının çadırlarda yaşamak zorunda kaldığı, göç hareketlerinin yaşandığı, ekonomik hayatın olumsuz etkilendiği ve salgın hastalıkların ortaya çıktığı görülmüştür. Tarihî kaynaklar, depremlerin dönemin toplumları tarafından çoğu zaman ilahî bir ikaz veya toplumsal bozulmanın sonucu olarak değerlendirildiğini de göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Gaziantep’in deprem tarihini ortaya koymanın yanı sıra doğal afetlerin şehirlerin sosyal ve ekonomik yapıları üzerindeki etkilerini de değerlendirmektedir.

Keywords

References

  1. AFAD. (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7 – Mw: 7.6) depremleri raporu. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü, Deprem Dairesi Başkanlığı.
  2. Barker, E. (1876). Syria and Egypt under the last five sultans of Turkey: Being experiences, during fifty years, of Mr. Consul-General Barker (Cilt 2). Samuel Tinsley.
  3. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü. (2023, 6 Şubat). Gaziantep ili deprem değerlendirme raporu.
  4. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. (t.y.). Bâb-ı Âlî Evrak Odası Sadâret Mektubî Kalemi Mühimme Kalemi [DH.MKT] (Dosya No: 460, Gömlek No: 1).
  5. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. (t.y.). Hatt-ı Hümâyûn [HAT] (Dosya No: 282, Gömlek No: 16803).
  6. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. (t.y.). Hatt-ı Hümâyûn [HAT] (Dosya No: 534, Gömlek No: 26272).
  7. Cumhuriyet. (2023, 10 Mart). Doğu Anadolu Fay Hattı nereden geçiyor? Doğu Anadolu Fay Hattı hangi şehirlerden geçiyor? https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/dogu-anadolu-fay-hatti-nereden-geciyor-dogu-anadolu-fay-hatti-hangi-sehirlerden-geciyor-2048646
  8. Ekin, Ü. (2007). 1822 Halep-Antakya depremi ve bölgeye etkileri. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (17), 29-50.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of The Republic of Turkiye

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 10, 2026

Submission Date

June 11, 2026

Acceptance Date

July 16, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 5

APA
Biçici, M., & Dağ, M. (2026). Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5. https://izlik.org/JA37AL28HH
AMA
1.Biçici M, Dağ M. Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme. YASAD. 2026;5. https://izlik.org/JA37AL28HH
Chicago
Biçici, Mehmet, and Murat Dağ. 2026. “Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme”. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 (August). https://izlik.org/JA37AL28HH.
EndNote
Biçici M, Dağ M (August 1, 2026) Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi 5
IEEE
[1]M. Biçici and M. Dağ, “Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme”, YASAD, vol. 5, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA37AL28HH
ISNAD
Biçici, Mehmet - Dağ, Murat. “Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme”. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 (August 1, 2026). https://izlik.org/JA37AL28HH.
JAMA
1.Biçici M, Dağ M. Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme. YASAD. 2026;5. Available at https://izlik.org/JA37AL28HH.
MLA
Biçici, Mehmet, and Murat Dağ. “Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme”. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 5, Aug. 2026, https://izlik.org/JA37AL28HH.
Vancouver
1.Mehmet Biçici, Murat Dağ. Gaziantep’in Deprem Geçmişi Üzerine Tarihî Bir İnceleme. YASAD [Internet]. 2026 Aug. 1;5. Available from: https://izlik.org/JA37AL28HH

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.