Research Article

Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü

Volume: 9 Number: 2 December 25, 2025
TR EN

Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü

Abstract

Bu çalışmada, pekiştireç duyarlılık sistemleri, sosyal medya bağımlılığı ve uyumsuz hayal kurma arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca pekiştireç duyarlılık sistemleri ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide uyumsuz hayal kurma düzeyinin aracı rolü incelenmiştir. Örneklem, 18-63 (27.96±7.08) yaş aralığında 210 kadın (%66.2) ve 107 erkek (%33.8) olmak üzere toplam 317 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışma kapsamında veriler Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği, Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği ve Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği alt boyutlarından Davranışsal İnhibisyon Sistemi (DİS) (d = 0.68), Kaç (d = 0.93) ve Don (d = 0.84) alt boyut puanları ile sosyal medya bağımlılığı ortalamalarının kadınlarda erkeklere göre, Dövüş (d = -0.25) alt boyutuna ait ortalama puanın ise erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Aracılık analizinde, uyumsuz hayal kurmanın pekiştireç duyarlılık sistemlerinden DİS, Kaç ve Don alt boyutu ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı bir rolü olduğu tespit edilmiştir. Uyumsuz hayal kurmanın, bilişsel bir kaçış mekanizması işlevi görerek kompulsif sosyal medya kullanımını artırdığı saptanmıştır. Bu bulgular, uyumsuz hayal kurmanın kısmi aracılık ettiği pekiştireç duyarlılığı ile sosyal medya kullanımı arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına ve sosyal medya kullanımını azaltmaya yönelik klinik müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sunabilir.

Keywords

References

  1. Akan, Y., & Kıran, B. (2020). A qualitative study on the investigation of violence and men who inflict violence from the perspective of men. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 10(56), 37-79.
  2. Ayaz-Alkaya, S., & Kulakçı-Altıntaş, H. (2025). Social media addiction, nomophobia, and social anxiety among adolescents: A mediation analysis. Journal of pediatric nursing, 85, 16-21.
  3. Balaban, G., & Bilge, Y. (2021). Study of Validity and Reliability of the Reinforcement Sensitivity Questionnaire in Turkish Community Sample. Arch Neuropsychiatry, 58, 234-241.
  4. Baron, R.M., & Kenny, D.A. (1986). The moderator/mediator variable distinction in social/psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51, 1173-1182.
  5. Bigelsen, J., Lehrfeld, J.M., Jopp, D.S., & Somer, E. (2016). Maladaptive daydreaming: Evidence for an under-researched mental health disorder. Consciousness & Cognition, 42, 254-266.
  6. Bigelsen, J., & Schupak, C. (2011). Compulsive fantasy: Proposed evidence of an under-reported syndrome through a systematic study of 90 self-identified non-normative fantasizers. Consciousness & Cognition, 20, 1634-1648.
  7. Bijttebier, P., Beck, I., Claes, L., & Vandereycken, W. (2009). Gray's Reinforcement Sensitivity Theory as a framework for research on personality-psychopathology associations. Clinical Psychology Review, 29, 421-430.
  8. Billieux, J., Maurage, P., Lopez-Fernandez, O., Kuss, D.J., & Griffiths, M.D. (2015). Can disordered mobile phone use be considered a behavioral addiction? An update on current evidence and a comprehensive model for future research. Current Addiction Reports, 2, 156-162.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 25, 2025

Submission Date

November 11, 2025

Acceptance Date

December 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 2

APA
Sepetçi, M., & Balaban, G. (2025). Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 9(2), 157-180. https://doi.org/10.31461/ybpd.1822070
AMA
1.Sepetçi M, Balaban G. Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025;9(2):157-180. doi:10.31461/ybpd.1822070
Chicago
Sepetçi, Merve, and Gülşah Balaban. 2025. “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri Ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9 (2): 157-80. https://doi.org/10.31461/ybpd.1822070.
EndNote
Sepetçi M, Balaban G (December 1, 2025) Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9 2 157–180.
IEEE
[1]M. Sepetçi and G. Balaban, “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”, Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, vol. 9, no. 2, pp. 157–180, Dec. 2025, doi: 10.31461/ybpd.1822070.
ISNAD
Sepetçi, Merve - Balaban, Gülşah. “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri Ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9/2 (December 1, 2025): 157-180. https://doi.org/10.31461/ybpd.1822070.
JAMA
1.Sepetçi M, Balaban G. Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025;9:157–180.
MLA
Sepetçi, Merve, and Gülşah Balaban. “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri Ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, vol. 9, no. 2, Dec. 2025, pp. 157-80, doi:10.31461/ybpd.1822070.
Vancouver
1.Merve Sepetçi, Gülşah Balaban. Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025 Dec. 1;9(2):157-80. doi:10.31461/ybpd.1822070

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjIxYzEvNmU2NS85N2EzLzY5ZmM0MjJhZGVkYTg5LjIwMzQzMjMwLnBuZyIsImV4cCI6MTc3ODE0MzI5MSwibm9uY2UiOiJiNDQzNGViZDA5NTAwNTQzMDM1NDE1YmE3ODU4ZTM3OSJ9.jX011yLw8r3pP0zgtbLRdd39-6OehzE2jRiWQQcjqAE

Life Skills Journal of Psychology is licensed under a Creative Commons (CC) Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).