Araştırma Makalesi

Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü

Cilt: 9 Sayı: 2 25 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü

Öz

Bu çalışmada, pekiştireç duyarlılık sistemleri, sosyal medya bağımlılığı ve uyumsuz hayal kurma arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca pekiştireç duyarlılık sistemleri ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide uyumsuz hayal kurma düzeyinin aracı rolü incelenmiştir. Örneklem, 18-63 (27.96±7.08) yaş aralığında 210 kadın (%66.2) ve 107 erkek (%33.8) olmak üzere toplam 317 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışma kapsamında veriler Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği, Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği ve Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği alt boyutlarından Davranışsal İnhibisyon Sistemi (DİS) (d = 0.68), Kaç (d = 0.93) ve Don (d = 0.84) alt boyut puanları ile sosyal medya bağımlılığı ortalamalarının kadınlarda erkeklere göre, Dövüş (d = -0.25) alt boyutuna ait ortalama puanın ise erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Aracılık analizinde, uyumsuz hayal kurmanın pekiştireç duyarlılık sistemlerinden DİS, Kaç ve Don alt boyutu ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı bir rolü olduğu tespit edilmiştir. Uyumsuz hayal kurmanın, bilişsel bir kaçış mekanizması işlevi görerek kompulsif sosyal medya kullanımını artırdığı saptanmıştır. Bu bulgular, uyumsuz hayal kurmanın kısmi aracılık ettiği pekiştireç duyarlılığı ile sosyal medya kullanımı arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına ve sosyal medya kullanımını azaltmaya yönelik klinik müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sunabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akan, Y., & Kıran, B. (2020). A qualitative study on the investigation of violence and men who inflict violence from the perspective of men. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 10(56), 37-79.
  2. Ayaz-Alkaya, S., & Kulakçı-Altıntaş, H. (2025). Social media addiction, nomophobia, and social anxiety among adolescents: A mediation analysis. Journal of pediatric nursing, 85, 16-21.
  3. Balaban, G., & Bilge, Y. (2021). Study of Validity and Reliability of the Reinforcement Sensitivity Questionnaire in Turkish Community Sample. Arch Neuropsychiatry, 58, 234-241.
  4. Baron, R.M., & Kenny, D.A. (1986). The moderator/mediator variable distinction in social/psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51, 1173-1182.
  5. Bigelsen, J., Lehrfeld, J.M., Jopp, D.S., & Somer, E. (2016). Maladaptive daydreaming: Evidence for an under-researched mental health disorder. Consciousness & Cognition, 42, 254-266.
  6. Bigelsen, J., & Schupak, C. (2011). Compulsive fantasy: Proposed evidence of an under-reported syndrome through a systematic study of 90 self-identified non-normative fantasizers. Consciousness & Cognition, 20, 1634-1648.
  7. Bijttebier, P., Beck, I., Claes, L., & Vandereycken, W. (2009). Gray's Reinforcement Sensitivity Theory as a framework for research on personality-psychopathology associations. Clinical Psychology Review, 29, 421-430.
  8. Billieux, J., Maurage, P., Lopez-Fernandez, O., Kuss, D.J., & Griffiths, M.D. (2015). Can disordered mobile phone use be considered a behavioral addiction? An update on current evidence and a comprehensive model for future research. Current Addiction Reports, 2, 156-162.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

11 Kasım 2025

Kabul Tarihi

25 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sepetçi, M., & Balaban, G. (2025). Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 9(2), 157-180. https://doi.org/10.31461/ybpd.1822070
AMA
1.Sepetçi M, Balaban G. Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025;9(2):157-180. doi:10.31461/ybpd.1822070
Chicago
Sepetçi, Merve, ve Gülşah Balaban. 2025. “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9 (2): 157-80. https://doi.org/10.31461/ybpd.1822070.
EndNote
Sepetçi M, Balaban G (01 Aralık 2025) Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9 2 157–180.
IEEE
[1]M. Sepetçi ve G. Balaban, “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”, Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 2, ss. 157–180, Ara. 2025, doi: 10.31461/ybpd.1822070.
ISNAD
Sepetçi, Merve - Balaban, Gülşah. “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9/2 (01 Aralık 2025): 157-180. https://doi.org/10.31461/ybpd.1822070.
JAMA
1.Sepetçi M, Balaban G. Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025;9:157–180.
MLA
Sepetçi, Merve, ve Gülşah Balaban. “Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 157-80, doi:10.31461/ybpd.1822070.
Vancouver
1.Merve Sepetçi, Gülşah Balaban. Pekiştireç Duyarlılık Sistemleri ve Sosyal Medya Bağımlılığı: Uyumsuz Hayal Kurmanın Aracı Rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 01 Aralık 2025;9(2):157-80. doi:10.31461/ybpd.1822070

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjQzMTkvOTg1Mi9jOTBhLzY5ZmM0MjZhYWVhMzIxLjcwOTcxNTA0LnBuZyIsImV4cCI6MTc3ODE0MzM1NSwibm9uY2UiOiJhMGFkNTgzNzc2YTUzZjkzNzZjY2UxYmI4NmNjZGNmNCJ9.Y4_jYbMLsLpZENvNI3qq3_-_j_IwAL0hX0U2PCJF7jI

Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, Creative Commons (CC) Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.