Bu çalışmada, pekiştireç duyarlılık sistemleri, sosyal medya bağımlılığı ve uyumsuz hayal kurma arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca pekiştireç duyarlılık sistemleri ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide uyumsuz hayal kurma düzeyinin aracı rolü incelenmiştir. Örneklem, 18-63 (27.96±7.08) yaş aralığında 210 kadın (%66.2) ve 107 erkek (%33.8) olmak üzere toplam 317 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışma kapsamında veriler Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği, Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği ve Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği alt boyutlarından Davranışsal İnhibisyon Sistemi (DİS) (d = 0.68), Kaç (d = 0.93) ve Don (d = 0.84) alt boyut puanları ile sosyal medya bağımlılığı ortalamalarının kadınlarda erkeklere göre, Dövüş (d = -0.25) alt boyutuna ait ortalama puanın ise erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Aracılık analizinde, uyumsuz hayal kurmanın pekiştireç duyarlılık sistemlerinden DİS, Kaç ve Don alt boyutu ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı bir rolü olduğu tespit edilmiştir. Uyumsuz hayal kurmanın, bilişsel bir kaçış mekanizması işlevi görerek kompulsif sosyal medya kullanımını artırdığı saptanmıştır. Bu bulgular, uyumsuz hayal kurmanın kısmi aracılık ettiği pekiştireç duyarlılığı ile sosyal medya kullanımı arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına ve sosyal medya kullanımını azaltmaya yönelik klinik müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sunabilir.
Pekiştireç duyarlılık sistemleri Uyumsuz hayal kurma Sosyal medya bağımlılığı
This study examined the relationships between reinforcement sensitivity systems, social media addiction, and maladaptive daydreaming. Furthermore, the mediating role of maladaptive daydreaming in the relationship between reinforcement sensitivity systems and social media addiction was examined. The sample consisted of 317 participants, 210 females (66.2%) and 107 males (33.8%), aged 18-63 (27.96±7.08). Data were collected using the Reinforcement Sensitivity Questionnaire, the Maladaptive Daydreaming Scale, and the Social Media Addiction Scale. It was found that the mean scores of the Behavioral Inhibition System (DIS) (d = 0.68), Flight (d = 0.93) and freeze (d = 0.84) sub-dimensions of the Reinforcement Sensitivity Questionnaire, as well as social media addiction, were statistically significantly higher in women than in men, and the mean score of the Fight (d = -0.25) sub-dimension was statistically significantly higher in men than in women. Mediation analysis revealed that maladaptive daydreaming mediated the relationship between the BIS, Flight, and Freeze subscales and social media addiction. It has been found that engaging in maladaptive daydreaming increases compulsive social media use by acting as a cognitive escape mechanism. These findings suggest that a better understanding of the mediating role of maladaptive daydreaming between reinforcement sensitivity and social media use may contribute to the development of clinical intervention programs to reduce excessive social media use.
Reinforcement sensitivity systems Maladaptive daydreaming Social media addiction
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Klinik Psikoloji |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 11 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 25 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 25 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2 |