İşitsel Olarak Sunulan Malzemenin Hatırlanmasında Hatırlamanın Gecikmesi ve Akustik Benzerliğin Fonolojik Benzerlik ile Etkileşimi
Abstract
Bu çalışmanın amacı; işitsel olarak sunulan kelime listelerinin fonolojik ve akustik benzer olan ve olmayan koşullarda, hatırlamada üç farklı gecikme türü ile sunulduğunda ortaya çıkan sonuçların incelenmesidir. Kısa süreli bellek ile ilgili literatür Alan Baddeley’nin Çalışma Belleği Modeli, James Nairne’in Özellik Modeli ve Dylan M. Jones, Robert W. Hughes ve William J. Macken’ın Algısal Modeli çerçevesinde özetlenmiştir. Kısa süreli bellek çalışmalarında karşımıza çıkan fonolojik benzerlik etkisi, akustik benzerlik etkisi, modalite etkisi ve hatırlamada gecikme; bu modeller doğrultusunda ele alınmıştır. Bu çalışmada Uludağ Üniversitesi’nde eğitim görmekte olan 80 öğrencinin katılımıyla, fonolojik ve akustik olarak benzer olan ve olmayan listeler içindeki beş kelime dört farklı koşulda ve üç farklı gecikme süresi ile test edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde; fonolojik benzerlik etkisinin bu çalışmada da geçerli olduğu, benzer olan kelimelerin daha düşük oranda doğru hatırlandığı; kelime sırasının temel etkisinin geçerli olduğu ve listenin başındaki ve sonundaki kelimelerin daha yüksek oranda doğru hatırlandığı ve gecikme süresinin hatırlama performansı üzerinde anlamlı bir etki göstererek gecikme süresinin artmasıyla hatırlama performansının düştüğü gözlemlenmiştir. Fonolojik benzerlik literatürde daha önce kanıtlananın aksine gecikme süresinin artması ile bilinenin aksi yönde etki etmemiştir. Algısal özellikleri ön plana çıkaran modellerin varsaydığı şekilde akustik benzerlik etkisinin hatırlama performansı üzerinde etkisi olmadığı görülmüştür. Sonuçlar ilgili literatür ve özetlenmeye çalışılan modeller doğrultusunda tartışılmış, bundan sonra yapılabilecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
Keywords
References
- Atkınson, R.C., Shıffrın, R.M. (1968). Human memory: a proposed system and its control processes. In K.W. Spence (ed.), The Psychology of Learning andMotivation: Advances in Research and Theory, Vol. 2, 89–195. New York: Academic Press.
- Baddeley, A.D. (1986). Working Memory. Oxford: Oxford University Press.
- Baddeley, A. D. (1992). Is working memory working? The fifteenth Bartlett lecture. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 44A,1–31.
- Baddeley, A. D. (2002). Is Working Memory Still Working? European Psychologist, 7: 85-97.
- BADDELEY, A. D. (2003). Working Memory: Looking Back and Looking Forward. Neuroscience, 4, 829-839.
- Baddeley, A. D. (2007). Working Memory, Thought and Action. Oxford: Oxford University Press.
- Baddeley, A. D., ECOB, J. R. (1970). Simultaneous acoustic and semantic coding in short-term memory. Nature, 227, 288-289.
- Baddeley, A. D., Larsen, J. D. (2007a). The phonological loop unmasked? A comment on the evidence for a “perceptual-gestural” alternative. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 60: 497–504.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Psychology
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
December 24, 2018
Submission Date
November 28, 2018
Acceptance Date
December 24, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 2 Number: 4