ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ STANDARDI BELGELENDİRME SÜREÇLERİNE YÖNELİK TEMEL PROBLEMLER: İZMİR İLİNDE BİR ARAŞTIRMA
Öz
Bu araştırmanın amacı, ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi belgelendirme sürecinde işletmelerin karşılaştığı temel problemleri, sürece doğrudan dahil olan bireylerin algıları çerçevesinde bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymaktır. Çalışmanın önemi, ISO 9001 literatüründe ağırlıklı olarak sistem çıktıları ve performans sonuçlarına odaklanan çalışmalardan farklı olarak, belgelendirme sürecinin kendisinde yaşanan pratik zorlukları ampirik olarak incelemesinden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmanın literatüre temel katkısı, ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi belgelendirme sürecini, sistemin çıktıları veya performans sonuçları yerine, doğrudan belgelendirme sürecinde yaşanan problemler üzerinden ele almasıdır. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş olup, veri toplama aracı olarak 134 katılımcıya uygulanan üç bölümlü bir anket kullanılmıştır. Anketin ilk bölümünde katılımcıların demografik ve mesleki bilgileri; ikinci bölümde belgelendirme sürecinde karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri; üçüncü bölümde ise 12 önermeye ilişkin değerlendirmeleri toplanmıştır. Veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ISO 9001:2015 belgelendirme sürecinde karşılaşılan temel problemlerin; üst yönetim yaklaşımı ve liderlik eksiklikleri, organizasyonel ve stratejik hazırlık yetersizlikleri, çalışan motivasyonu ve eğitim eksiklikleri, dokümantasyon ve süreç yönetimi sorunları ile finansal ve kaynak kısıtları etrafında yoğunlaştığını göstermektedir. Faktör analizi sonuçları, bu problemlerin tek boyutlu ve bütüncül bir yapı altında toplandığını ortaya koymuştur. Katılımcılar ayrıca, söz konusu problemlerin hızlı ve etkili biçimde çözülebileceğine yönelik genel olarak olumlu bir algıya sahiptir.. Bu çalışmada sektör ayrımı yapılmamış olup tüm katılımcılar genel kalite yönetim deneyimi olan kişilerden oluşmuştur. Sonuç olarak, çalışma ISO 9001:2015 belgelendirme sürecinin yalnızca teknik bir uygunluk değerlendirmesi değil, aynı zamanda yönetsel, kültürel ve stratejik boyutları olan karmaşık bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, hem literatüre katkı sağlaması hem de yöneticiler, kalite profesyonelleri ve belgelendirme kuruluşları için belgelendirme sürecinin etkinliğini ve sürdürülebilirliğini artırmaya yönelik yol gösterici nitelikte olması beklenmektedir. Bu çerçevede, gelecek araştırmalarda faaliyet alanına yönelik yöntem ve yaklaşımın ayrıntılı olarak irdelenmesi önerilmiştir
Anahtar Kelimeler
ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemleri standardı
,
belgelendirme süreçleri
,
temel problemler
FUNDAMENTAL PROBLEMS IN ISO 9001:2015 QUALİTY MANAGEMENT SYSTEM CERTİFİCATİON PROCESSES: A STUDY IN İZMİR PROVİNCE
Abstract
Quality Management System certification process through a holistic approach based on the perceptions of individuals directly involved in this process. The significance of the study lies in its focus on the practical challenges experienced during the certification process itself, in contrast to the dominant body of ISO 9001 literature, which primarily emphasizes system outputs and performance outcomes.
The main contribution of this study to the literature is its problem-oriented examination of the ISO 9001:2015 certification process, addressing certification-related difficulties rather than post-certification results or performance indicators. The research was conducted using a quantitative methodology, and data were collected through a three-part questionnaire administered to 134 participants. The first section of the questionnaire gathered demographic and professional information about the respondents; the second section focused on problems encountered during the certification process and possible solution approaches; and the third section collected evaluations related to twelve statements concerning the certification process. The data were analyzed using the SPSS statistical software package.
The findings indicate that the primary problems encountered during the ISO 9001:2015 certification process are concentrated around deficiencies in top management approach and leadership, inadequate organizational and strategic preparedness, insufficient employee motivation and training, documentation and process management challenges, and financial and resource constraints. The results of the factor analysis demonstrate that these problems converge into a single, holistic dimension. Moreover, participants generally expressed a positive perception regarding the possibility of resolving these problems in a rapid and effective manner.
Keywords
ISO 9001:2015 Quality Management Systems standards
,
certification processes
,
fundamental problems