EN
TR
Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi
Abstract
‘Robot hakları’ kavramı, yapay zekâ ve robotların karmaşık hale gelen işlevleri ve insan-robot etkileşimleri nedeniyle güncel bir tartışma konusu haline gelmiştir. Robotların insanlara benzeyen yetenekler kazanmasıyla birlikte, hakları olup olamayacağı sorusu farklı disiplinlerden araştırmacılar tarafından sıkça gündeme getirilmektedir. Edebiyat da robot hakları konusunu kurgusal bir zemin üzerinden sorgulamaya olanak tanırken, toplumsal beklentiler ve tutumlar ışığında bu tartışmaları şekillendiren disiplinlerarası bir araç işlevi görmektedir. Bu çalışma, edebiyatın sunduğu olanaklarla, somut bir örnek üzerinden robot hakları tartışmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı ve insan-robot etkileşimini bu haklar çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Ian McEwan’ın yapay zekâya sahip androidlerle insanlar arasındaki karmaşık ilişkileri ele alan Benim Gibi Makineler (Machines Like Me) adlı romanı, David J. Gunkel’ın Robot Hakları kitabındaki dört temel başlık (Robotların hakları olamaz/olmamalıdır, olsa da/olmamalıdır, olabilir/olmalıdır, olamasa da/olmalıdır) çerçevesinde incelenmiştir. Böylelikle, insanların robotlarla olan ilişkilerinin doğurduğu ahlaki ikilemleri ele alarak, robot hakları tartışmasının yalnızca teorik bir mesele olmadığını ve insanlığın geleceğini şekillendirecek pratik sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Ayrıca, robotların topluma entegrasyonunun sosyal ve ahlaki bağlamda önemli dönüşümler yaratabileceğini ve edebiyatın bu dönüşümün anlaşılmasında önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Böylece, robot haklarına ilişkin tartışmalara edebi bir bakış açısı eklenmiştir.
Keywords
References
- Adams, T. (2019, April 14). Ian McEwan: ‘Who’s going to write the algorithm for the little white lie?’. 2024 tarihinde The Guardian: https://www.theguardian.com/books/2019/apr/14/ian-mcewan-interview-machines-like-me-artificial-intelligence adresinden alındı
- Asaro, P. (2006). What should we want from a robot ethic? International Review of Information Ethics, 6(12), 9-16. doi:https://doi.org/10.29173/irie134
- Ashrafian, H. (2015). Artificial Intelligence and Robot Responsibilities:. Science and Engineering Ethics, 21(2), 317-326. doi:10.1007/s11948-014-9541-0
- Bentham, J. (1948). A fragment on government and An introduction to the principles of morals and legislation (W. Harrison, Ed.). Oxford, UK: Blackwell.
- Boden, M., Bryson, J., Caldwell, D., Dautenhahn, K., Edwards, L., Kember, S., . . . Winfield, A. (2017). Principles of robotics: Regulating robots in the real world. Connection Science, 29(2), 124-129. doi:10.1080/09540091.2016.1271400
- Bostrom, N. (2014). Introduction—The transhumanist FAQ: A general introduction. In C. T. Peterson (Ed.), Transhumanism and the body: The world religions speak (s. 1–17). Palgrave Macmillan.
- Brooks, R. A. (2003). Flesh and Machines: How Robots Will Change Us. New York: Vintage Books.
- Bryson, J. J. (2010). Robots Should Be Slaves. Y. Wilks (Dü.) içinde, Close Engagements with Artificial Companions: Key social, psychological, ethical and design issues. (s. 63-74). Amsterdam: John Benjamins.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
British and Irish Language, Literature and Culture
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
October 2, 2025
Publication Date
October 1, 2025
Submission Date
March 21, 2025
Acceptance Date
July 7, 2025
Published in Issue
Year 2025 Number: 69
APA
Özgün, Ö., & Arargüç, M. F. (2025). Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 69, 70-85. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1663079
AMA
1.Özgün Ö, Arargüç MF. Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(69):70-85. doi:10.53568/yyusbed.1663079
Chicago
Özgün, Özge, and Mehmet Fikret Arargüç. 2025. “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 69: 70-85. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1663079.
EndNote
Özgün Ö, Arargüç MF (October 1, 2025) Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 69 70–85.
IEEE
[1]Ö. Özgün and M. F. Arargüç, “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 69, pp. 70–85, Oct. 2025, doi: 10.53568/yyusbed.1663079.
ISNAD
Özgün, Özge - Arargüç, Mehmet Fikret. “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 69 (October 1, 2025): 70-85. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1663079.
JAMA
1.Özgün Ö, Arargüç MF. Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:70–85.
MLA
Özgün, Özge, and Mehmet Fikret Arargüç. “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 69, Oct. 2025, pp. 70-85, doi:10.53568/yyusbed.1663079.
Vancouver
1.Özge Özgün, Mehmet Fikret Arargüç. Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;(69):70-85. doi:10.53568/yyusbed.1663079