Araştırma Makalesi

Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi

Sayı: 69 1 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi

Öz

‘Robot hakları’ kavramı, yapay zekâ ve robotların karmaşık hale gelen işlevleri ve insan-robot etkileşimleri nedeniyle güncel bir tartışma konusu haline gelmiştir. Robotların insanlara benzeyen yetenekler kazanmasıyla birlikte, hakları olup olamayacağı sorusu farklı disiplinlerden araştırmacılar tarafından sıkça gündeme getirilmektedir. Edebiyat da robot hakları konusunu kurgusal bir zemin üzerinden sorgulamaya olanak tanırken, toplumsal beklentiler ve tutumlar ışığında bu tartışmaları şekillendiren disiplinlerarası bir araç işlevi görmektedir. Bu çalışma, edebiyatın sunduğu olanaklarla, somut bir örnek üzerinden robot hakları tartışmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı ve insan-robot etkileşimini bu haklar çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Ian McEwan’ın yapay zekâya sahip androidlerle insanlar arasındaki karmaşık ilişkileri ele alan Benim Gibi Makineler (Machines Like Me) adlı romanı, David J. Gunkel’ın Robot Hakları kitabındaki dört temel başlık (Robotların hakları olamaz/olmamalıdır, olsa da/olmamalıdır, olabilir/olmalıdır, olamasa da/olmalıdır) çerçevesinde incelenmiştir. Böylelikle, insanların robotlarla olan ilişkilerinin doğurduğu ahlaki ikilemleri ele alarak, robot hakları tartışmasının yalnızca teorik bir mesele olmadığını ve insanlığın geleceğini şekillendirecek pratik sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Ayrıca, robotların topluma entegrasyonunun sosyal ve ahlaki bağlamda önemli dönüşümler yaratabileceğini ve edebiyatın bu dönüşümün anlaşılmasında önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Böylece, robot haklarına ilişkin tartışmalara edebi bir bakış açısı eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adams, T. (2019, April 14). Ian McEwan: ‘Who’s going to write the algorithm for the little white lie?’. 2024 tarihinde The Guardian: https://www.theguardian.com/books/2019/apr/14/ian-mcewan-interview-machines-like-me-artificial-intelligence adresinden alındı
  2. Asaro, P. (2006). What should we want from a robot ethic? International Review of Information Ethics, 6(12), 9-16. doi:https://doi.org/10.29173/irie134
  3. Ashrafian, H. (2015). Artificial Intelligence and Robot Responsibilities:. Science and Engineering Ethics, 21(2), 317-326. doi:10.1007/s11948-014-9541-0
  4. Bentham, J. (1948). A fragment on government and An introduction to the principles of morals and legislation (W. Harrison, Ed.). Oxford, UK: Blackwell.
  5. Boden, M., Bryson, J., Caldwell, D., Dautenhahn, K., Edwards, L., Kember, S., . . . Winfield, A. (2017). Principles of robotics: Regulating robots in the real world. Connection Science, 29(2), 124-129. doi:10.1080/09540091.2016.1271400
  6. Bostrom, N. (2014). Introduction—The transhumanist FAQ: A general introduction. In C. T. Peterson (Ed.), Transhumanism and the body: The world religions speak (s. 1–17). Palgrave Macmillan.
  7. Brooks, R. A. (2003). Flesh and Machines: How Robots Will Change Us. New York: Vintage Books.
  8. Bryson, J. J. (2010). Robots Should Be Slaves. Y. Wilks (Dü.) içinde, Close Engagements with Artificial Companions: Key social, psychological, ethical and design issues. (s. 63-74). Amsterdam: John Benjamins.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İngiliz ve İrlanda Dili, Edebiyatı ve Kültürü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2025

Kabul Tarihi

7 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 69

Kaynak Göster

APA
Özgün, Ö., & Arargüç, M. F. (2025). Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 69, 70-85. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1663079
AMA
1.Özgün Ö, Arargüç MF. Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(69):70-85. doi:10.53568/yyusbed.1663079
Chicago
Özgün, Özge, ve Mehmet Fikret Arargüç. 2025. “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 69: 70-85. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1663079.
EndNote
Özgün Ö, Arargüç MF (01 Ekim 2025) Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 69 70–85.
IEEE
[1]Ö. Özgün ve M. F. Arargüç, “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 69, ss. 70–85, Eki. 2025, doi: 10.53568/yyusbed.1663079.
ISNAD
Özgün, Özge - Arargüç, Mehmet Fikret. “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 69 (01 Ekim 2025): 70-85. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1663079.
JAMA
1.Özgün Ö, Arargüç MF. Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:70–85.
MLA
Özgün, Özge, ve Mehmet Fikret Arargüç. “Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 69, Ekim 2025, ss. 70-85, doi:10.53568/yyusbed.1663079.
Vancouver
1.Özge Özgün, Mehmet Fikret Arargüç. Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Ekim 2025;(69):70-85. doi:10.53568/yyusbed.1663079

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.