TR
EN
Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü
Abstract
İklim, dünyadaki yaşamın sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol oynamaktadır ve sürekli değişen iklim koşulları, gezegen için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Bu durum, gelecekteki iklim verilerinin doğru bir şekilde tahmin edilmesini zorlaştırmaktadır. Birçok algoritma geliştirilmiş olsa da, henüz tam anlamıyla iklim verileriyle ilgili doğru tahminler yapılabilmiş değildir. Zaman serisi analizi, özellikle ARIMA algoritması, gelecekteki sıcaklık verilerini tahmin etmek için kullanılmaktadır. Potansiyel modeller, otokorelasyon fonksiyonları ve kısmi otokorelasyon fonksiyonları ile belirlenirken, en uygun model AIC gibi performans ölçütlerine dayalı olarak seçilmektedir. Seçilen modelin doğruluğu, Dickey Fuller testi ile doğrulanmakta ve SARIMA (p, d, q) × (P, D, Q) m modeli, en düşük AIC değerine sahip olan ile belirlenmektedir. Son olarak, SARIMA modeli kullanılarak gelecekteki sıcaklık tahminleri yapılmakta ve tahmin doğruluğu, kök ortalama kare hatası (RMSE) ve ortalama kare hatası (MSE) gibi ölçütlerle değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Van iline ait sıcaklık verilerinin tahmini için mevsimsel ARIMA modeli kullanılmıştır. Veri analizi sürecinde, ADF ve KPSS testleriyle serinin durağan olup olmadığı kontrol edilmiş ve gerekli dönüşümler yapılmıştır. Elde edilen en uygun model SARIMA(1, 1, 1) × (1, 0, 1, 12) olarak belirlenmiş ve modelin doğruluğu test edilmiştir. Modelin tahmin doğruluğu RMSE ve MSE değerleri ile doğrulanmış ve gelecekteki sıcaklık tahminlerinin doğruluğu oldukça yüksek bulunmuştur. SARIMA modeli, Van ilindeki sıcaklık değişimlerinin doğru tahmin edilmesinde etkili bir araçtır ve gelecekteki iklim tahminleri için güvenilir bir model olarak kullanılabilir.
Keywords
References
- Adhikari, R., Agrawal, R. K., (2013). An introductory study on time series modeling and forecasting. International Congress on Engineering-Engineering for Evolution. 27–29 November 2019, Covilhã, Portugal. 857-871.
- Bilgili, M., Pinar, E. & Durhasan, T. Global monthly sea surface temperature forecasting using the SARIMA, LSTM, and GRU models. Earth Sci Inform 18, 10 (2025). https://doi.org/10.1007/s12145-024-01585-z
- Box, G. E., Jenkins, G. M., Reinsel, G. C., Ljung, G. M., (2015). Time Series Analysis: Forecasting and Control. John Wiley & Sons, Inc. No: 5, Hoboken, New Jersey. 712.
- Brath, A., Montanari, A., Toth, E., (1999). Short-term rainfall prediction with time series analysis techniques for real-time flash flood forecasting. Mediterranean Storms, Proceedings EGS Plinius Conference, Maratea. 14-16 October 1999, Bologna, Italy. 176-189.
- Charles Z., 2022. Seasonal ARIMA (SARIMA). https://www.real-statistics.com/time-series-analysis/seasonal-arima-sarima/ Real Statistics Using Excel, Italian. Erişim tarihi: 08.03.2022.
- Dimri, T., Ahmad, S., Sharif, M., (2020). Time series analysis of climate variables using seasonal ARIMA approach. Journal of Earth System Science, 129 (1): 1-16.
- Hardwinarto, S., Haviluddin, M., Aipassa, M., (2015). Rainfall monthly prediction based on artificial neural network: a case study in Tenggarong Station. Procedia Computer Science, 59 (1): 142-151.
- Hossain, M. L., Shams, S. M. N., & Ullah, S. M. M. (2025). Time series and deep learning approaches for renewable energy forecasting in Dhaka: a comparative study of ARIMA, SARIMA, and LSTM models. Discover Sustainability, 6, Article 775. https://doi.org/10.1007/s43621 025 01733 5
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sociology and Social Studies of Science and Technology
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
November 2, 2025
Publication Date
October 30, 2025
Submission Date
April 18, 2025
Acceptance Date
October 6, 2025
Published in Issue
Year 2025 Number: Van Gölü Havzası Özel Sayısı
APA
Uyar, B., & Güzel Urcan, F. (2025). Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Van Gölü Havzası Özel Sayısı, 398-418. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1678607
AMA
1.Uyar B, Güzel Urcan F. Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(Van Gölü Havzası Özel Sayısı):398-418. doi:10.53568/yyusbed.1678607
Chicago
Uyar, Burak, and Ferayi Güzel Urcan. 2025. “Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. Van Gölü Havzası Özel Sayısı: 398-418. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1678607.
EndNote
Uyar B, Güzel Urcan F (October 1, 2025) Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Van Gölü Havzası Özel Sayısı 398–418.
IEEE
[1]B. Uyar and F. Güzel Urcan, “Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. Van Gölü Havzası Özel Sayısı, pp. 398–418, Oct. 2025, doi: 10.53568/yyusbed.1678607.
ISNAD
Uyar, Burak - Güzel Urcan, Ferayi. “Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Van Gölü Havzası Özel Sayısı (October 1, 2025): 398-418. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1678607.
JAMA
1.Uyar B, Güzel Urcan F. Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:398–418.
MLA
Uyar, Burak, and Ferayi Güzel Urcan. “Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. Van Gölü Havzası Özel Sayısı, Oct. 2025, pp. 398-1, doi:10.53568/yyusbed.1678607.
Vancouver
1.Burak Uyar, Ferayi Güzel Urcan. Van İli Sıcaklık Tahmininde SARIMA Modeli: Geleceğe Dönük Bir Öngörü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;(Van Gölü Havzası Özel Sayısı):398-41. doi:10.53568/yyusbed.1678607