Research Article

Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması

Number: 72 June 30, 2026
EN TR

Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması

Abstract

Bal, insan sağlığı ve beslenmesinde önemli rol oynayan doğal bir ürün olmasına rağmen, son yıllarda artan tağşiş uygulamaları ve kalite sorunları nedeniyle tüketici güvenini zedelemektedir. Bu çalışma, bal kalitesinin değerlendirilmesinde geleneksel yöntemlere alternatif olarak Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) tekniklerinin kullanımını araştırmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler, Güzel ve Bahçeci (2020) tarafından yapılan araştırmadan alınmış olup, nem, HMF, diastaz sayısı, elektriksel iletkenlik gibi 8 temel kalite parametresi kullanılarak analiz edilmiş ve CODAS-Sort, MEREC ağırlıklandırma ile Gri İlişkisel Analiz (GİA) teknikleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, diastaz sayısı, HMF ve kül içeriğinin bal kalitesinin belirlenmesinde en kritik parametreler olduğunu göstermiştir. MEREC tekniğiyle hesaplanan ağırlıklandırmalara göre diastaz sayısı %43.29, HMF %23.97 ve kül içeriği %20.48 ağırlık değerleriyle öne çıkmıştır. CODAS-Sort ve GİA-MEREC entegrasyonu, balların sınıflandırılmasında yüksek tutarlılık göstermiş ve özellikle yüksek HMF, düşük diastaz aktivitesi ve uygunsuz serbest asitlik değerlerine sahip örneklerin tağşiş şüphesi taşıdığı belirlenmiştir. Bu çalışma, ÇKKV tekniklerinin bal sektöründe hızlı, ekonomik ve güvenilir bir kalite kontrol mekanizması olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle arıcılık kooperatifleri, gıda denetim kurumları ve kalite kontrol laboratuvarları için pratik bir rehber niteliğindedir.

Keywords

Supporting Institution

yok

Ethical Statement

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur (Erhan ORAKÇI).

References

  1. Acquarone, C., Buera, P., & Elizalde, B. (2007). Pattern of pH and electrical conductivity upon honey dilution as a complementary tool for discriminating geographical origin of honeys. Food chemistry, 101(2), 695-703. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.01.058
  2. Afendi, N. A., & Shah, N. N. A. K. (2022). Impact of UV-C assisted drying treatment on the quality of Malaysian stingless bee honey. Advances in Agricultural and Food Research Journal, 3(2). https://doi.org/10.36877/aafrj.a0000306
  3. Ahmad, N. N., & Khairatun, S. N. (2021). Exploring fraudulent honey cases from readily available food fraud databases. GATR Global Journal of Business Social Sciences Review, 9(2), 99-113. https://doi.org/10.35609/gjbssr.2021.9.2(1)
  4. Alaerjani, W. M. A., Abu-Melha, S., Alshareef, R. M. H., Al-Farhan, B. S., Ghramh, H. A., Al-Shehri, B. M. A., ... & Mohammed, M. E. A. (2022). Biochemical reactions and their biological contributions in Honey. Molecules, 27(15), 4719. https://doi.org/10.3390/molecules27154719
  5. Alghamdi, B. A., Alshumrani, E. S., Saeed, M. S. B., Rawas, G. M., Alharthi, N. T., Baeshen, M. N., ... & Suhail, M. (2020). Analysis of sugar composition and pesticides using HPLC and GC–MS techniques in honey samples collected from Saudi Arabian markets. Saudi Journal of Biological Sciences, 27(12), 3720-3726. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2020.08.018
  6. Alvarez-Suarez, J. M., Tulipani, S., Romandini, S., Bertoli, E., & Battino, M. (2010). Contribution of honey in nutrition and human health: a review. Mediterranean Journal of Nutrition and Metabolism, 3(1), 15-23. DOI: 10.1007/s12349-009-0051-6
  7. Anklam, E. (1998). A review of the analytical methods to determine the geographical and botanical origin of honey. Food chemistry, 63(4), 549-562. https://doi.org/10.1016/S0308-8146(98)00057-0
  8. Aykas, D. P. (2023). Determination of possible adulteration and quality assessment in commercial honey. Foods, 12(3), 523. https://doi.org/10.3390/foods12030523

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Decision Making

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

July 29, 2025

Acceptance Date

April 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 72

APA
Orakçı, E. (2026). Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72, 29-48. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1753822
AMA
1.Orakçı E. Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(72):29-48. doi:10.53568/yyusbed.1753822
Chicago
Orakçı, Erhan. 2026. “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 72: 29-48. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1753822.
EndNote
Orakçı E (June 1, 2026) Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 72 29–48.
IEEE
[1]E. Orakçı, “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 72, pp. 29–48, June 2026, doi: 10.53568/yyusbed.1753822.
ISNAD
Orakçı, Erhan. “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 72 (June 1, 2026): 29-48. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1753822.
JAMA
1.Orakçı E. Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:29–48.
MLA
Orakçı, Erhan. “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 72, June 2026, pp. 29-48, doi:10.53568/yyusbed.1753822.
Vancouver
1.Erhan Orakçı. Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jun. 1;(72):29-48. doi:10.53568/yyusbed.1753822

Journal of Yüzüncü Yıl University Graduate School of Social Sciences is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).