Araştırma Makalesi

Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması

Sayı: 72 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması

Öz

Bal, insan sağlığı ve beslenmesinde önemli rol oynayan doğal bir ürün olmasına rağmen, son yıllarda artan tağşiş uygulamaları ve kalite sorunları nedeniyle tüketici güvenini zedelemektedir. Bu çalışma, bal kalitesinin değerlendirilmesinde geleneksel yöntemlere alternatif olarak Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) tekniklerinin kullanımını araştırmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler, Güzel ve Bahçeci (2020) tarafından yapılan araştırmadan alınmış olup, nem, HMF, diastaz sayısı, elektriksel iletkenlik gibi 8 temel kalite parametresi kullanılarak analiz edilmiş ve CODAS-Sort, MEREC ağırlıklandırma ile Gri İlişkisel Analiz (GİA) teknikleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, diastaz sayısı, HMF ve kül içeriğinin bal kalitesinin belirlenmesinde en kritik parametreler olduğunu göstermiştir. MEREC tekniğiyle hesaplanan ağırlıklandırmalara göre diastaz sayısı %43.29, HMF %23.97 ve kül içeriği %20.48 ağırlık değerleriyle öne çıkmıştır. CODAS-Sort ve GİA-MEREC entegrasyonu, balların sınıflandırılmasında yüksek tutarlılık göstermiş ve özellikle yüksek HMF, düşük diastaz aktivitesi ve uygunsuz serbest asitlik değerlerine sahip örneklerin tağşiş şüphesi taşıdığı belirlenmiştir. Bu çalışma, ÇKKV tekniklerinin bal sektöründe hızlı, ekonomik ve güvenilir bir kalite kontrol mekanizması olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle arıcılık kooperatifleri, gıda denetim kurumları ve kalite kontrol laboratuvarları için pratik bir rehber niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

yok

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur (Erhan ORAKÇI).

Kaynakça

  1. Acquarone, C., Buera, P., & Elizalde, B. (2007). Pattern of pH and electrical conductivity upon honey dilution as a complementary tool for discriminating geographical origin of honeys. Food chemistry, 101(2), 695-703. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.01.058
  2. Afendi, N. A., & Shah, N. N. A. K. (2022). Impact of UV-C assisted drying treatment on the quality of Malaysian stingless bee honey. Advances in Agricultural and Food Research Journal, 3(2). https://doi.org/10.36877/aafrj.a0000306
  3. Ahmad, N. N., & Khairatun, S. N. (2021). Exploring fraudulent honey cases from readily available food fraud databases. GATR Global Journal of Business Social Sciences Review, 9(2), 99-113. https://doi.org/10.35609/gjbssr.2021.9.2(1)
  4. Alaerjani, W. M. A., Abu-Melha, S., Alshareef, R. M. H., Al-Farhan, B. S., Ghramh, H. A., Al-Shehri, B. M. A., ... & Mohammed, M. E. A. (2022). Biochemical reactions and their biological contributions in Honey. Molecules, 27(15), 4719. https://doi.org/10.3390/molecules27154719
  5. Alghamdi, B. A., Alshumrani, E. S., Saeed, M. S. B., Rawas, G. M., Alharthi, N. T., Baeshen, M. N., ... & Suhail, M. (2020). Analysis of sugar composition and pesticides using HPLC and GC–MS techniques in honey samples collected from Saudi Arabian markets. Saudi Journal of Biological Sciences, 27(12), 3720-3726. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2020.08.018
  6. Alvarez-Suarez, J. M., Tulipani, S., Romandini, S., Bertoli, E., & Battino, M. (2010). Contribution of honey in nutrition and human health: a review. Mediterranean Journal of Nutrition and Metabolism, 3(1), 15-23. DOI: 10.1007/s12349-009-0051-6
  7. Anklam, E. (1998). A review of the analytical methods to determine the geographical and botanical origin of honey. Food chemistry, 63(4), 549-562. https://doi.org/10.1016/S0308-8146(98)00057-0
  8. Aykas, D. P. (2023). Determination of possible adulteration and quality assessment in commercial honey. Foods, 12(3), 523. https://doi.org/10.3390/foods12030523

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karar Verme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

21 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 72

Kaynak Göster

APA
Orakçı, E. (2026). Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72, 29-48. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1753822
AMA
1.Orakçı E. Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(72):29-48. doi:10.53568/yyusbed.1753822
Chicago
Orakçı, Erhan. 2026. “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 72: 29-48. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1753822.
EndNote
Orakçı E (01 Haziran 2026) Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 72 29–48.
IEEE
[1]E. Orakçı, “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 72, ss. 29–48, Haz. 2026, doi: 10.53568/yyusbed.1753822.
ISNAD
Orakçı, Erhan. “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 72 (01 Haziran 2026): 29-48. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1753822.
JAMA
1.Orakçı E. Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:29–48.
MLA
Orakçı, Erhan. “Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 72, Haziran 2026, ss. 29-48, doi:10.53568/yyusbed.1753822.
Vancouver
1.Erhan Orakçı. Bal Kalitesinin Değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinin Uygulanması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Haziran 2026;(72):29-48. doi:10.53568/yyusbed.1753822

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.