Research Article

Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci

Number: 72 June 30, 2026
TR EN

Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci

Abstract

Bu makale İsviçre’nin federal yapısı içinde Romanşçanın kurumsal statüsünü ve azınlık dili olarak tanınma sürecini kapsamlı biçimde ele almaktadır. 1848 Anayasası ile kurulan federal sistem kültürel ve dilsel çeşitliliğe anayasal güvence sağlamış ve Romanşça bu çerçevede hem ulusal kimliğin bir parçası hem de azınlık haklarının sembolik göstergesi olmuştur. Çalışmada, Romanşçanın tarihsel kökenleri Roma İmparatorluğu’nun Raetia eyaletinden başlayarak, Orta Çağ’daki Almanlaştırma süreçleri ve Reformasyon döneminde yazılı dil kimliği kazanması incelenmektedir. 19. yüzyılda Graubünden kantonunda anayasal düzeyde tanınma, 1938’de ulusal dil statüsü ve 1996’da federal düzeyde kısmi resmî dil statüsü, Romanşçanın görünürlüğünü artıran dönüm noktaları olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, Almancanın baskınlığı, lehçelerin parçalı yapısı ve sınırlı kurumsal destek, Romanşçanın kamusal kullanımını daraltmış ve dilin gerileme eğilimini hızlandırmıştır. Avrupa Konseyi’nin Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi ve Bakanlar Komitesi’nin tavsiyeleri, Romanşçanın sürdürülebilirliği için eğitim, medya ve kamu kurumlarında daha güçlü destek mekanizmalarının gerekliliğini vurgulamaktadır. Makale, İsviçre’nin çokdilli federalizmini Romanşça örneği üzerinden değerlendirerek, azınlık haklarının anayasal güvenceye alınmasının sembolik önemini ve uygulamadaki zorluklarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Romanşçanın korunması yalnızca bir dilin yaşatılması değil, aynı zamanda İsviçre’nin tarihsel mirasının, kültürel çeşitliliğinin ve çoğulcu kimliğinin sürdürülebilirliği açısından kritik bir sınavdır. Bu bağlamda, Romanşçanın geleceği, kurumsal desteklerin güçlendirilmesi, kamu kurumlarında görünürlüğünün artırılması ve toplumsal farkındalığın geliştirilmesiyle doğrudan bağlantılıdır.

Keywords

References

  1. Billigmeier Robert H. (1983). Land und Volk der Rätoromanen: Eine Kultur- und Sprachgeschichte. Mit einem Vorwort von Iso Camartin. Verlag Huber Frauenfeld,
  2. Bondolfi S. (2017). Stirbt die Sprache der Bergler aus? https://www.swissinfo.ch/ger/politik/stirbt-die-sprache-der-bergler-aus/43226924 (E.T: 26/10/ 2025).
  3. Bossong G. (2008). Die romanischen Sprachen -Eine vergleichende Einführung, Hamburg, Helmut_Buske Verlag,
  4. Burri Th. (2017). Verfassungslos: Verfassungs-und staatsrechtliche Bedenken anlässlich des Bundesgerichts-entscheides zur Bündner Spracheninitiative. https://sui-generis.ch/article/view/sg.40/575 (E.T: 25/10/ 2025).
  5. Catrina W. (1983). Die Rätoromanen zwischen Resignation und Aufbruch. Zürich - Schwäbisch Hall, Orell Füssli Verlag, Auflage: 1.
  6. Cavigelli P. (1975). Das Rätoromanische in den Alpentälern Graubündens, In: aus politik und geschichte, beilage zur wocnen zeitung das parlament, B 18/75, 1975, (11-20)
  7. Dürrenmatt, P. (1963). Schweizer Geschichte, Schweizer Druck- und Verlagshaus AG, Zürich
  8. Fahrni, D. (1994). Schweizer Geschichte: Ein historischer Abriss von den Anfängen bis zur Gegenwart, 6. Auflage, Hrsg. Pro Helvetia Dokumentation-Information—Presse, Zürich.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Sociology

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

December 28, 2025

Acceptance Date

June 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 72

APA
Bingöl, O. (2026). Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72, 124-133. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1850827
AMA
1.Bingöl O. Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(72):124-133. doi:10.53568/yyusbed.1850827
Chicago
Bingöl, Oğuzhan. 2026. “Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık Ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 72: 124-33. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1850827.
EndNote
Bingöl O (June 1, 2026) Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 72 124–133.
IEEE
[1]O. Bingöl, “Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 72, pp. 124–133, June 2026, doi: 10.53568/yyusbed.1850827.
ISNAD
Bingöl, Oğuzhan. “Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık Ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 72 (June 1, 2026): 124-133. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1850827.
JAMA
1.Bingöl O. Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:124–133.
MLA
Bingöl, Oğuzhan. “Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık Ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 72, June 2026, pp. 124-33, doi:10.53568/yyusbed.1850827.
Vancouver
1.Oğuzhan Bingöl. Romanşça’nın İsviçre’deki Kurumsal Statüsü: Azınlık ve Ulusal Dil Olarak Tanınma Süreci. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jun. 1;(72):124-33. doi:10.53568/yyusbed.1850827

Journal of Yüzüncü Yıl University Graduate School of Social Sciences is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).