Year 2019, Volume 14, Issue 2, Pages 45 - 56 2019-05-31

Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi?

Sevda TÜZÜN ÖZDEMİR [1] , Asiye DURMAZ AKYOL [2]

28 35

AMAÇ: Bu araştırma, kronik hemodiyaliz ünitesinde tedavi alan hastaların arteriyovenöz fistüle ilişkin özbakım davranışlarına yönelik verilen hasta eğitiminin etkinliğini belirlemek amacıyla yapılmış yarı deneysel ve kesitsel tipte bir çalışmadır.

GEREÇ ve YÖNTEMLER: Bu araştırma, Türkiye’nin batı bölgesindeki bir eğitim araştırma hastanesinde hemodiyaliz tedavisi alan ve araştırmayı kabul eden 45 hasta ile yapıldı. Veriler, literatür doğrultusunda oluşturulan olgu rapor formu ve Hemodiyaliz Hastalarında Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Öz Bakım Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği ile elde edildi. Ölçek formu eğitim öncesinde ve eğitimden iki hafta sonra ön test-son test şeklinde uygulandı. Veriler birebir görüşme tekniği kullanılarak araştırmacılar tarafından toplandı. Verilerin analizi SPSS 23.0 programında ve normallik sınaması Shapiro Wilk testi ile yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum-maksimum) ile Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Wilcoxon testleri  kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi.

BULGULAR: Hastaların %53.3’ü 35-64 yaş arasında, %51.1’ i erkek, %46.7’ si ilkokul mezunu, %60 ‘ı herhangi bir işte çalışmıyordu. Hastaların %35.6’sı 2-5 yıldır kronik böbrek yetmezliği tedavisi almaktaydı. İlk tedavilerinde girişim yöntemi olarak %55,6 ile santral venöz kateterizasyon kullanıldığı, hemodiyaliz tedavisi öncesinde arteriyovenöz fistül hakkında %66,7‘sinin, böbrek yetmezliği konusunda %64,4’ünün eğitim almadığı belirlendi. Hastaların ölçekten aldıkları toplam puan ortancası, ön test için 60,95 ± 10,55 ve son test için 71,64 ± 4,60 olup son test puanı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksekti (z=-5,283; p=0,000). Hastaların %44,4’ü eğitim öncesinde fistülün tanımını doğru yaparken eğitim sonrasında %91’i anlamlı düzeyde daha doğru cevapladı (z=-4,200;p=0,000). Değişkenler ile ön test ve son test puanları arasında korelasyon incelendiğinde; hemodiyaliz öncesi böbrek yetmezliği konusunda eğitim alma durumları ile ön test toplam puanı (r=-0,417; p=0,004) ve arteriovenöz fistül tanımına verilen cevap ile son test toplam puanı arasında (r=-0,390; p=0,008) anlamlı bir ilişki olduğu fakat, yaş grupları, eğitim durumu, medeni durum, kronik böbrek yetmezliği hastalık süresi, hemodiyalize girme süresi ve sıklığı, hemodiyalize başlamadan önce damar yolu eğitim alma durumu ile ön test ve son test toplam puanı arasında anlamlı bir farkın olmadığı saptanmıştır (p>0,05).

 

SONUÇ: Hemodiyaliz hastalarının diyalizi etkileyen pek çok faktör hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadığı, eğitim sonrası hastaların arteriyovenöz fistüle ilişkin özbakım davranışlarının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır.

: Arteriyovenöz fistül, hemodiyaliz, özbakım, santral venöz kateterizasyon, eğitim, kronik böbrek yetmezliği
  • 1.Gültekin S. Kronik Böbrek Hastalığı ve Yetmezliği, Hekimler için Hemodiyaliz Kaynak Kitabı, Güneş Tıp Kitabevleri 2009:1-252.
  • 2. Güven Ş.D., Turaç N., Hemodiyaliz Hastalarının Fistül Bakımı Bilgi Düzeyleri, Bozok Tıp Dergisi 2015.5(4)3.
  • 3. Biçer S.ve ark. Hemodiyaliz Hastalarının Yeterli Diyaliz Hakkında Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi ve Bu Konuda Eğitilmesi, Bozok Tıp Dergisi 2013;3(3):36-434.
  • 4. Çetin Ş. Kronik Böbrek Yetmezliği Olan Hastalarında Vasküler Erişim Yollarının Kullanım Süresi ve Bu Süreyi Etkileyen Faktörler, Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2015 2.Sayı:50-625.
  • 5. İkiz S.N., Hemodiyaliz Hastalarında Arteriovenöz Fistüle İlişkin Öz Bakım Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği’nin Türk Toplumu İçin Geçerlilik ve Güvenirliğinin İncelenmesi, Abant İzzet Baysal Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 2016; 5-286.
  • 6. Süleymanlar G., Ateş K., Seyahi N. Türkiye’de Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Registry 2016, T.C. Sağlık Bakanlığı Ortak ve Türk Nefroloji Derneği Ortak Raporu, 2016;9-177.
  • 7. Özbudak E. ve ark. Kalıcı Hemodiyaliz Kateteri. Ne Kadar Kalıcı? Türk Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Dergisi 2013;21(3):646-6538.
  • 8. Akyol D. A., Mertbilek A., Kara L., Karadeniz D., Arteriovenöz Fistül Kanalizasyon İşlemi Sırasında Kullanılan Giriş Tekniklerinin Ağrı Düzeyine Olan Etkisinin Saptanması, Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2015; 10-139.
  • 9. Ovayolu Ö., (Çev.Ed.: Karadakovan A.) Hemodiyaliz (Bölüm 2), Böbrek Hastalıklarında Hemşirelik Bakımı Kitabı 4. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Lit., 2016, 165-20610.
  • 10. Fila B., Ibeas J., Tey R.R.,Lovcic V., Zibar L., Arteriovenous Fistula for Haemodialysis: The Role of Surgical Experience and Vascular Access Education, Nefrologia 2016;36(2):89–9411.
  • 11. Michelle L. ve ark., Arteriovenous Fistula Development in the First 6 Weeks After Creation, radiology.rsna.org-Radiology 2016;(2):620-62912.
  • 12. Thamer M. ve ark., Medicare Costs Associated With Arteriovenous Fistulas Among US Hemodialysis Patients, AJKD 2018:10-1813.
  • 13. Ozen N. ve ark., Investigation of the Knowledge and Attitudes of Patients Who are Undergoing Hemodialysis Treatment Regarding Their Arteriovenous Fistula, J Vasc Access 2017;18(1):64-6814.
  • 14. Kösem M. A-V Fistüller, Hemodiyaliz İçin Damaryolu, Nobel Tıp Kitapevi 2017:65-8715.
  • 15. Kırıkçı G. Kronik Böbrek Yetmezliği Tedavisi Seçenekleri, Periton Diyaliz El Kitabı 2009;(2):20-2816.
  • 16. Duru Y. ve Akyol A.D. Hemodiyaliz Hastalarının, Hemodiyalize İlişkin Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi, Çınar Dergisi 9(2):43-49, 200317.
  • 17. Başel H. ve ark. Diyaliz Amacı ile Oluşturulan Arteriyo Venöz Fistül Operasyonu Sonrası Gelişen Komplikasyonlar ve Buna Fistül Açım Yerinin Etkisi, Van Tıp Dergisi: 17 (4):118-123, 2010.18.
  • 18. Çetin Ş., Çiğdem Z., Özsoy H., Hemodiyaliz Hastalarında Vasküler Erişim Yolları ve Hemşirelik Bakımı, Türkiye Klinikleri J Nurs Sci 2018;10(2):144-52
Primary Language tr
Subjects Nursing
Journal Section Article
Authors

Author: Sevda TÜZÜN ÖZDEMİR (Primary Author)
Institution: T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Country: Turkey


Author: Asiye DURMAZ AKYOL (Primary Author)
Institution: EGE ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ, HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI
Country: Turkey


Bibtex @research article { hemsire507142, journal = {NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ}, issn = {}, eissn = {2147-7728}, address = {Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği}, year = {2019}, volume = {14}, pages = {45 - 56}, doi = {}, title = {Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi?}, key = {cite}, author = {TÜZÜN ÖZDEMİR, Sevda and DURMAZ AKYOL, Asiye} }
APA TÜZÜN ÖZDEMİR, S , DURMAZ AKYOL, A . (2019). Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi?. NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ, 14 (2), 45-56. Retrieved from http://dergipark.org.tr/hemsire/issue/45515/507142
MLA TÜZÜN ÖZDEMİR, S , DURMAZ AKYOL, A . "Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi?". NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ 14 (2019): 45-56 <http://dergipark.org.tr/hemsire/issue/45515/507142>
Chicago TÜZÜN ÖZDEMİR, S , DURMAZ AKYOL, A . "Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi?". NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ 14 (2019): 45-56
RIS TY - JOUR T1 - Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi? AU - Sevda TÜZÜN ÖZDEMİR , Asiye DURMAZ AKYOL Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 45 EP - 56 VL - 14 IS - 2 SN - -2147-7728 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Journal of Nephrology Nursing Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi? %A Sevda TÜZÜN ÖZDEMİR , Asiye DURMAZ AKYOL %T Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi? %D 2019 %J NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ %P -2147-7728 %V 14 %N 2 %R %U
ISNAD TÜZÜN ÖZDEMİR, Sevda , DURMAZ AKYOL, Asiye . "Hemodiyaliz Hastalarına Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Verilen Eğitim Özbakım Davranışlarını Etkiler mi?". NEFROLOJİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ 14 / 2 (May 2019): 45-56.