Year 2018, Volume 17, Issue 34, Pages 407 - 438 2018-12-30

Tefsirde Sebeb-i Nüzulün Bağlayıcılığı ve İşlevi
Binding and Function of Occasıon of The Revelation in Tafsīr

Muhammed İsa Yüksek [1]

81 315

Bir olay veya soru üzerine inen âyetlerin anlaşılmasında lafızların umûm manalarının mı yoksa sebeb-i nüzulün mü belirleyici olduğu konusu âlimler tarafından tartışılmıştır. Usûlcülerin ve tefsircilerin çoğu ayetlerin manalarını tespit ederken lafızların umûm manasını muteber kabul etmişler; bazı âlimler ise bu manaları sebeb-i nüzul rivayetleri çerçevesinde belirlemişlerdir. Esasında bu iki görüşü benimseyen âlimler arasındaki ihtilaf, manaların ve hükümlerin ilk muhataplarla sınırlı olup olmadığında değil, hükmün dolaylı muhataplara geçişindeki yöntem farklılığındadır. Lafızların umumunu dikkate alanlara göre dolaylı muhataplar lafızların kapsamına başlangıçta dahildir. Âyetleri sebeb-i nüzul çerçevesinde anlayanlar ise dolaylı muhatap ve manalara kıyas gibi yöntemlerle geçiş yapmaktadırlar. Bu çalışma, âyeti sebeb-i nüzul etrafında anlayanların sebeb-i nüzul rivâyetinden yoksun olmaları durumunda âyetten mana/hüküm çıkarabilme imkânını sorun edinmektedir. Çalışmada öncelikle lafzın umûmîliği-sebebin husûsîliği çerçevesinde yapılan tartışmaların bağlamı analiz edilecek; daha sonra sebeb-i nüzulü bulanan âyetlerin kime hitap ettiği sorusu, usûlde ele alınan hitap-muhatap ilişkisi etrafında cevaplanacaktır. Makalede, ayetlerin anlamlarını tahsis ettikleri iddia edilen sebeb-i nüzul rivayetlerinin çeşitlilik arz ettikleri ve ayetlerin anlaşılmasına farklı seviyelerde katkı sundukları tespit edilecektir. Neticede, sebeb-i nüzul rivayetlerinin -ayetlerin anlamlarını belirleyen değil- ayetlerinin anlaşılmasına katkı sunan argümanlar oldukları temellendirilecektir.

The scholars discussed whether it is the general meaning of the word or the reason for understanding the verses that came down to an event or question. While most methodologists and interpreters consider the general meaning of the word, some scholars understand the verses according to the occasion of the revelation. In fact, the difference between the scholars who accept these visions is not that the meanings and judgments are limited to the first interlocutors, but rather the way in which the judgment is transmitted to the indirect interlocutors. Those who understand the verses according to the occasion of the revelation reach the meanings by syllogism while others reach it by general meaning of the words. This study deals with the possibility of deducing the meaning or judgment from the verses in the absence of a narration which has been done by those who understand the verses according to the reason of revelation. The study firstly will determine the context of the discussions that are conducted within the framework of the general word and the specific reasons, and then the question to whom the verses with the occasion of revelation were talking to will be answered in terms of the relationship between the speech and the interlocutor in the methodology of fiqh. In the article, it will be determined that the occasions of the revelation show diversity and contribute to the understanding of verses at different levels. As a result, it will be determined that they are arguments that contribute to the understanding of the verses.

  • Abdülaziz el-Buhârî, Abdülaziz b. Ahmed b. Muhammed. Keşfü’l-esrâr. 4 cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İslamî, ts.Ali Mansur, Atiyye. Eseru ihtilâfi’l-ulemâ fî tahsîsi’l-umûm bi sebebi vürûdihî. Yüksek Lisans Tezi, Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi, 2001.Âlûsî, Şihabüddin es-Seyyid Muhammed. Rûhu’l-meânî fî tefsiri’l-Kur’âni’l-Azîm ve’s-sebʽi’l-mesânî. 30 cilt. Beyrut: Dâru İhyai’t-Türasi’l-Arabî, ts.Begavî, Muhyissünne Ebu Muhammed el-Huseyn b. Mesʽud. Meâlimü’t-tenzîl. Thk. Halid Abdurrahman el-Ak, Mervan Sivar. 4 cilt. Beyrut: Darü’l-Maʽrife, 1992.Bûtî, Muhammed Said Ramazan. min Ravâi’i’l-Kur’ân. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1999.Cessas, Ahmed b. Ali er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. Thk. Abdüsselam Muhammed Ali Şahin. 3 cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.………., el-Füsûl fi’l-usûl. Thk. Casim en-Neşmî. 3 cilt. Kuveyt: Vizaretü’l-Evkâf ve’ş-Şüûni’d-Dîniyye, 1994.Ebû Hayyan, Ebu Muhammed b. Yusuf el-Endülûsî. el-Bahru’l-muhît. Thk. Adil Ahmed Abdülmevcud, Ali Muhammed Muavviz. 8 cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1993.Ebüssuud, Ebüssuud b. Muhammed el-İmâdî el-Hanefî. İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâye’l-Kitâbi’l-Kerîm. Thk. Abdülkadir Ahmet Ata. 5 cilt. Riyad: Mektebetü’r-Riyad el-Hadîs, ts.Elmalılı, Muhammed Hamdi Yazır. Hak Dini Kur’ân Dili. Sad. İsmail Karaçam v.dğr. 10 cilt. İstanbul: Azim Dağıtım, ts.Fenâri, Muhammed b. Hamza b. Muhammed Şemsüddin, Füsûlü’l-Bedâiʽ fî usûli’ş-şerâiʽ. Thk. Muhammed Hüseyn Muhammed Hasan İsmail. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2006.Gazzâlî, Ebû Hamid Muhammed b. Muhammed. el-Müstesfâ mim ilmi’l-usûl. Thk. Hamza b. Züheyr Hafız. 4 cilt. Medine: y.y., ts.Güler, İlhami. Fazlur Rahman'ın Kur’ân'ı Yorumlama Metoduna Kur’ân Açısından Kelami Bir Katkı = A Theological Contribution from the Qur’anic Perpective to Fazlur Rahman’s Method of Qur’anic Interpratation. İslâmî Araştırmalar Dergisi 5/2 (1991): 92-99.Haffâcî, Şihabüddin Ahmed b. Muhammed b. Ömer, Hâşite’ş-Şihâb ale tefsiri’l-Beydâvî: İnâyetü’l-Kâdî ve kifâyet’r-Râdî, ale tefsiri’l-Beydâvî. 8 cilt. Beyrut: Daru Sadır, ts.İbnü’l-Arabî, Ebubekir Abdullah. Ahkâmü’l-Kur’ân. Thk. Ali Muhammed el-Bicâvî. 4 cilt. Kahire: İsa el-Babî el Halebî, ts.İbn Âşûr, Muhammed et-Tahir. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. 30 cilt. Tunis: ed-Daru’t-Tunusiyye, 1984.İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Gâlib b. Abdurrahman. el-Muharrerü’l-vecîz fî tefsiri’l-Kitâbi’l-Azîz. Thk. Abdüsselam Abdüşşâfî Muhammed. 6 cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.İbn Cevzî, Ebü’l-ferec Cemâlüddin Abdurrahman b. Ali. Zâdü’l-mesîr fî ilmi’t-tefsir. 9 cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslamî, 1984.İbn Kesir, İmâdüddin Ebü’l-Fidâ İsmail b. Ömer. Tefsiru’l-Kur’ân’i’l-Azîm. 5 cilt. Beyrut: Dâru Sadır, 2004.İbn Teymiyye, Takiyyüddin Ahmed b. Abdulhalim. Mukaddime fî usûli’t-tefsir. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1994.Kara, Ömer. Kur’ân’ın Anlaşılmasında İtibar Sebebin Hususiliğine değil Lafzın Umumiliğinedir İlkesine Usulcülerin Metodolojik Yaklaşımları. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 2001.Karâfî, Ebü’l-Abbas Şehabeddin Ahmed b. İdris. el-Akdül’l-manzûm fi’l-husûs ve’l-umûm. Thk. Ahmed el-Hatm Abdullah. Mısır: Dârü’l-Ketbî, 1999.………., Nefâisü’l-usûl fî şerhi’l-Mahsûl. Thk. Adil Ahmed Abdülmevcud, Ali Muhammed Muavviz. Riyad: Mektebetü Mustafa el Bâz, 1995.………., Şerhu Tenkihi’l-füsûl. Beyrut: Darü’l-Fikr, 2004.Koca, Ferhat. İslam Hukuk Metodolojisinde Tahsis (Daraltıcı Yorum). İstanbul: İsam Yayınları, 2011.Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmet. el-Câmi li-ahkâmi’l-Kur’ân. 20 cilt. Beyrut: Dârü’l-İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1985.Mâtürîdî, Ebu Mansur Muhammed b. Muhammed. Te’vilâtü ehli’s-sünne. Thk. Mecdi Baslûm. 10 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.Mâverdî, Ebü’l-Hasan Ali b. Muhammed b. Habib. en-Nüket ve’l-uyûn. Tlk. Abdülmaksud b. Abdürrahim. 6 cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2007.Nesefî, Ebü’l-Berakât Abdullah b. Ahmed b. Muhammed. Medârikü’t-tenzîl ve hakâiku’t-te’vil. Thk. Yusuf Ali Bedevî, Muhyiddin Dib Mutu. 3 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kelimi’t-Tayyib, 1998.Râzî, Fahreddin Muhammed b. Ömer b. Hüseyn. el-Mahsûl fî ilmi usûli’l-fıkh. Thk. Taha Cabir Feyyaz el-Alvânî. 6 cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, ts.………., Mefatihu’l-Gayb. 32 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.San’anî, Muhammed b. İsmail Emir. Usûlü’l-fıkh: İcabetü’s-sâil şerhu Buğyeti’l-âmil. Thk. Hüseyin b. Ahmed es-Siyagi, Hasan Muhammed Makbulî. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 1986.Serinsu, Ahmet Nedim. Kur’ân ve Bağlam. İstanbul: Şule Yayınları, 2012.Süyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebubekir, ed-Dürrü’l-mensûr fi’t-tefsiri’l-me’sûr. 8 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1990.………., el-İtkân fî ulûmi’l-Kur’ân. Thk. Fevvaz Ahmed Zümerlî. Beyrut: Dârü’l-Kitabi’l-Arabî, 2003.………., Lübabü’n-nükûl fî esbâbi’n-nüzûl. Thk. Halid Abdülfettah Şibl. Beyrut: Alemü’l-Kütüb, 2002.Şevkânî, Muhammed b. Ali. İrşadü’l-fühûl ilâ tahkîki’l hak min ilmi’l-usûl. Thk. Ebu Hafs Sami b el-Arabî el-Eşerî. 2 cilt. Riyad: Dârü’l-Fadîle, 2000.Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir. Câmiu’l-beyân fî te’vili’l-Kur’ân. 13 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1998.Tayyar, Müsaid b. Süleyman b. Nasır. el-Muharrar fî ulûmi’l-Kur’ân, Cidde: Merkezü’d-Dirasat ve’l-Malumat el-Kur’âniyye, 2008.Vâhidî, Ebu’l-Hasan Ali b. Ahmed. Esbâbü nüzûli’l-Kur’ân. Thk. Kemal Zağlul. Beyrut: Darû’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1998.…………, el-Vecîz fî tefsiri’l-Kitabi’l-Azîz. Thk. Safvan Adnan Davudî. 2 cilt. Dimeşk, Dârü’l-Kalem, 1415.Zemahşerî, Ebü’l-Kasım Carullah Mahmud b. Ömer. el-Keşşaf. Tsh. Muhammed Abdüsselam Şahin. 4 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1995.Zerkeşî, Bedrüddin Muhammed b. Abdullah. el-Bahru’l-muhît fî usûli’l-fıkh. 6 cilt. Kuveyt: Darü’s-Safve, 1992.…………, el-Burhân fî ulûmi’l-Kur’ân. 4 cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 2001.Zürkânî, Muhammed Abdülazim. Menâhilü’l-İrfân fî ulûmi’l-Kur’ân. 3 cilt. Kahire: Darü’l-Hadis, 2001.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0001-9521-7007
Author: Muhammed İsa Yüksek
Institution: İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 30, 2018

ISNAD Yüksek, Muhammed İsa . "Tefsirde Sebeb-i Nüzulün Bağlayıcılığı ve İşlevi". Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17 / 34 (December 2019): 407-438. https://doi.org/10.14395/hititilahiyat.496029