Year 2019, Volume 12, Issue 1, Pages 475 - 501 2019-01-30

Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını

Mehmet Sena Kösedağ [1]

75 228

Türkiye Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana geçen doksan beş yılın neredeyse yarısı, askeri yönetimler, sıkıyönetim ve olağanüstü hal uygulamalarıyla geçmiştir. Cumhuriyetin kurulmasından 1987 yılına kadar; farklı zaman dilimlerinde 12 kez sıkıyönetim ilan edilmiş;  ülke yaklaşık olarak 26 yıl boyunca ordunun kontrolü altında tutulmuştur. Bu dönemlerin gereği olarak, anayasal süreçler askıya alınmış ve basın, bu süreçlerden en fazla etkilenen yapılardan biri olmuştur.  

Bu çalışma, Türkiye’de hayata geçirilen sıkıyönetim uygulamalarının basın üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Cumhuriyet’in ilanından günümüze kadar geçen süreçte yaşanan olağanüstü dönemlerin Türk basınının tarihsel gelişimi ve yapısal dönüşümü üzerindeki rolünün de incelendiği çalışmada, sıkıyönetim dönemlerinde genel olarak basın özgürlüğünün ortadan kaldırıldığı ve ağır sansür koşullarının devreye girdiği belirlenmiştir. İncelenen dönemlerin günün koşullarına göre kendi içerisinde farklı özellikler gösterdiği ve bu nedenle basının yayın politikalarında kırılmalara neden olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, bu dönemlerde gerçekleştirilen yasal düzenlemelerle birlikte iktidarların uyguladığı politikalar nedeniyle medyanın mülkiyet yapısı değişikliğe uğramış, bu yapısal dönüşümün doğurduğu yeni anlayış, gazetecilik pratiklerini de olumsuz yönde etkilemiştir.

Kaynak tarama yöntemi ile gerçekleştirilen bu makale, Türk medyasının geçirdiği evrelerin ortaya konulması, bunun yanında medyayı biçimlendiren koşulların yansıtılması bakımından önem arz etmektedir. 

Sıkıyönetim ve Basın, Türk Basını, Basın Özgürlüğü, Basın-iktidar ilişkileri
  • Alemdar K (1999). Medya Gücü ve Demokratik Kurumlar, AFA Yayıncılık, Ankara.
  • Arıkan A (1999) 1957-1962 Dönemi Türkiye’de Basının Durumu ve Basın İktidar İlişkileri, Yüksek Lisans Tezi, GÜ. Sos. Bil. Ens, Ankara.
  • Demir S (2013) Türkiye’de 2001 Yılı Sonrasında Medya-İktidar İlişkileri ve Gazeteci Pratiklerine Yansıması, Yüksek lisans tezi, AÜ. Sos. Bil. Ens, Ankara
  • Erdem B (2012) TBMM ve Divan-ı Harp Mahkemesi Tutanaklarına Göre “Kubilay Olayı”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 3, s. 99-116.
  • Girgin A (2009) Türkiye’de Yerel Basın, Der Yayınları, İstanbul.
  • Göz A C (2011) İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Türkiye’de Siyasal İktidar Tarafından Kapatılan Basın organları Bağlamında Bir Listeleme Denemesi, Süleyman
  • Demirel Üniversitesi Vizyoner Der., Y. 2011, C. 3, S. 5. s. 1-12
  • Gözler K (2000) Türk Anayasa Hukuku, Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa.
  • Güran N (1998) Türkiye’de Demokrasiye Geçişte Basın (1945-1950), İletişim Yayınları, İstanbul.
  • Kabacalı A (1994) Türk Basınında Demokrasi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Kabacalı A (1990) Başlangıçtan günümüze TÜRKİYE’DE BASIN SANSÜRÜ, Gazeteciler Cemiyeti Yayınları, İstanbul.
  • Kaya A E E (2010) Demokrat Parti Döneminde Basın İktidar İlişkileri, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, S. 39, s. 93-118.
  • Koloğlu O (1999) Medya-Devlet ve Sermaye, Birikim Yayınları, İstanbul.
  • Kösedağ M S (2016) Çok Partili Dönemden Günümüze Yazılı Basın Alanında Yapılan Yasal Düzenlemeler ve Bunların Basında Temsili, Doktora Tezi, EÜ Sos. Bil: Enst, Kayseri.
  • Neziroğlu İ (2003) Türkiye’de Askeri Müdahaleler ve Basın (1950-1980), Türk Demokrasi Vakfı Yayınları, Ankara.
  • Odyakmaz N (2003) Cumhuriyet Döneminde Anayasal Düzenlemeler ve Basın Özgürlüğü. İstanbul İletişim Fakültesi Dergisi. S. 17. s. 121-144.
  • Özgen M (2004) 1980 Sonrası Türk Medyasında Gelişmeler ve Magazinleşme Olgusu, http://cim.anadolu.edu.tr/pdf/2004/1130848156.pdf, erişim tarihi: 25.10.2017
  • Salihpaşaoğlu Y (2007) Türkiye'de Basın Özgürlüğü, Seçkin Yayınları, Ankara.
  • Şeker M (2005) Yerel Gazeteler ve Resmi İlan, Selçuk İletişim Dergisi. C. 4, S.1, s. 101-115.
  • MEGEP (2008) T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi, Gazetecilik, Türk Basının Doğuşu ve Gelişimi, Ankara.
  • Topuz H (2003) II. Mahmut’tan Holdinglere Türk Basın Tarihi (1. Bas.), Remzi Kitapevi, İstanbul
  • Topuz H (2014) II. Mahmut’tan Holdinglere Türk Basın Tarihi (5. Bas.), Remzi Kitapevi, İstanbul.
  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
  • Üskül Z (1989). Siyaset ve Asker –Cumhuriyet Döneminde Sıkıyönetim Uygulamaları, Afa Yayınları, İstanbul.
  • Yeşilçayır N (2011) Çok Partili Döneme Geçiş Sürecinde Türk Basını, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C. 27, S. 79, s. 131-192.
  • Yetkin B (2010) 1945-1950 Arası Demokratikleşme Sürecinde Basın, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, S. 17-18 s. 1-37.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Mehmet Sena Kösedağ (Primary Author)
Institution: BOZOK UNIVERSITY, FACULTY OF COMMUNICATION
Country: Turkey


Dates

Publication Date: January 30, 2019

Bibtex @research article { josc413203, journal = {SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ}, issn = {1302-2865}, eissn = {2148-2942}, address = {Selcuk University}, year = {2019}, volume = {12}, pages = {475 - 501}, doi = {10.18094/josc.413203}, title = {Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını}, key = {cite}, author = {Kösedağ, Mehmet Sena} }
APA Kösedağ, M . (2019). Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ, 12 (1), 475-501. DOI: 10.18094/josc.413203
MLA Kösedağ, M . "Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 475-501 <http://dergipark.org.tr/josc/issue/42922/413203>
Chicago Kösedağ, M . "Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 475-501
RIS TY - JOUR T1 - Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını AU - Mehmet Sena Kösedağ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18094/josc.413203 DO - 10.18094/josc.413203 T2 - SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 475 EP - 501 VL - 12 IS - 1 SN - 1302-2865-2148-2942 M3 - doi: 10.18094/josc.413203 UR - https://doi.org/10.18094/josc.413203 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Journal Of Selcuk Communication Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını %A Mehmet Sena Kösedağ %T Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını %D 2019 %J SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ %P 1302-2865-2148-2942 %V 12 %N 1 %R doi: 10.18094/josc.413203 %U 10.18094/josc.413203
ISNAD Kösedağ, Mehmet Sena . "Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 / 1 (January 2019): 475-501. https://doi.org/10.18094/josc.413203
AMA Kösedağ M . Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ. 2019; 12(1): 475-501.
Vancouver Kösedağ M . Sıkıyönetim Dönemlerinde Türk Basını. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ. 2019; 12(1): 501-475.