Year 2019, Volume 5, Issue 1, Pages 71 - 93 2019-01-26

ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ

Beyhan KESİK [1]

30 82

Enderun, Osmanlılarda idarî ve askerî kadroların yetiştirilmesi için oluşturulan saray okuludur. Medrese dışındaki en önemli eğitim kurumu olarak dikkati çeker. Fatih zamanında gerçek yapısına kavuştuğu söylenen bu kurumda ırk ve kan bağı yerine kültür ve disiplin temel prensipler olarak benimsenmiştir ve devletin ihtiyacı olan kadrolar bu anlayışla yetiştirilmiştir. Genellikle aileleriyle ilgisi kalmayan devşirme çocukların, belli bir eğitime tabi tutulduktan sonra alınıp yetiştirildiği yer olarak dikkati çeker. Yetiştirme faaliyetleri, Büyük ve Küçük Odalar, Doğancı Koğuşu, Seferli Koğuşu, Kiler Odası, Hazine Odası ve Has Oda olmak üzere yedi kademe şeklinde sürdürülmüştür. Bunlardan IV. Murat zamanında oluşturulan Seferli Koğuşu, başlangıçta çamaşırhane olarak kullanılırken çalışmaların sanata kaydırılmasıyla şair, musikişinas, hanende, kemankeş, pehlivan, berber vb. meslek dallarında gençlerin yetiştiği bir koğuşa dönüşmüştür. Bu koğuşta yetişen şairlerden biri de Enderunlu Kâmil’dir. Akkâ muhafızı Tâhir Ömer’in torunu ve Tâhir Ali Bey’in oğlu olan Kâmil, Sultan I. Abdülhamit zamanında (1174-1789) devlete isyan eden dedesinin ve babasının idam edilmesiyle Cezayirli Gazi Hasan Paşa tarafından kardeşi Enderunlu Fâzıl ile birlikte İstanbul’a getirilip Enderun’a alınmıştır ve burada Seferli Koğuşu’nda görevlendirilmiştir. Kaynaklarda, 28 yaşındayken asrının ender şairlerinden olabilecekken vefat ettiği ve şiirlerinin kaybolduğu bilgisi yer almaktadır.

            Bu çalışmayla Kâmil’in bir şiir mecmuasında yer alan 12 manzumesi tanıtılacaktır.

Enderun, saray okulu, eğitim, şair
  • Arslan, Mehmet (hzl.) (2010). Tayyâr-zâde Atâ Osmanlı Tarihi, Târîh-i Enderûn. C. 4. İstanbul: Kitabevi Yay. 547-548.
  • Bursalı Mehmed Tâhir (2000). Osmânlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay. 371.
  • Çiftçi, Ömer (hzl.) (2017). Fatîn Davud Hâtimetü’l-Eş‘âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55976,fatin-tezkiresi-pdf.pdf?0 [erişim tarihi: 14.12.2018]. 413-414.
  • İpşirli, Mehmet (1995). “Enderun”. İslâm Ansiklopedisi. C. 11. İstanbul: TDV Yay. 185-187.
  • Kesik, Beyhan (2014). “Kâmil, Enderunlu Hasan Kâmil Bey”. http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=2871 [erişim tarihi: 14.12.2018]
  • Kesik, Beyhan (2018a). “Bağdatlı Vakanüvis Ahmed Vâsıf Efendi’nin Dîvânçesi ile Diğer Şiirleri”. ICOESS 2. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Kongresi Bildiri Tam Metinleri Kitabı. Ed. Prof. Dr. Kadir Ulusoy. http://www.icoess.com/Pages/64/152/ICOESS-2018-B%C4%B0LD%C4%B0R%C4%B0-TAM-MET%C4%B0NLER%C4%B0--K%C4%B0TABI [erişim tarihi: 13.12.2018]: 419-450.
  • Kesik, Beyhan (2018b). “Musullu Alî Behcet Efendi ve Şiirleri”. 18. Türk Tarih Kongresi Bildiri Özetleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. 715.
  • Kesik, Beyhan, F. Kola (2018). “Osmanlı Dönemi Şairlerinden Boyabatlı Fikrî’nin Bir Gazeli”. Uluslararası Geçmişten Günümüze Sinop’ta Türk-İslam Kültürü Sempozyumu Bildiriler Kitabı, C. I. Sinop: Sinop Üniversitesi Yay. 457-460.
  • Kılcı, Mehmet (hzl.) (2001). Enderunlu Mehmet ^Mir’ât-ı Ş’ir. Yüksek Lisans Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi.
  • Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 840-841.
  • Küçük, Sabahattin (1995). “Enderunlu Fâzıl”. İslâm Ansiklopedisi. C. 11. İstanbul: 1995: 188-189.
  • Oğraş, Rıza (hzl.) (2018). Esad Mehmed Efendi Bağçe-i Safâ-Endûz. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/59393,esad-mehmed-efendi-bagce-i-safa-enduzpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 14.12.2018]. 155.
  • Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 5. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 3816.
  • Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1982). C. 5. “Kâmil Hasan Bey”. İstanbul: Dergâh Yay. 132.
  • Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2004). “Kâmil”. C. 5. Ankara: AKM Yay. 310.
  • Uysal Bozaslan, Seda (2012). “Enderunlu Mehmet Âkif’in Mir’ât-i Şi’r Adlı Tezkiresinin Muhtasar Bir Nüshası”. Turkish Studies=Türkoloji Araştırmaları 7 (2): 2531-2568. http://www.turkishstudies.net/Makaleler/503051239_142Uysal%20Bozaslan%20Seda_S-2531-2568.pdf [erişim tarihi: 14.12.2018].
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Makaleler
Authors

Orcid: 0000-0003-3495-4745
Author: Beyhan KESİK
Institution: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { littera501592, journal = {Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature}, issn = {}, eissn = {2149-892X}, address = {Bahir SELÇUK}, year = {2019}, volume = {5}, pages = {71 - 93}, doi = {10.20322/littera.501592}, title = {ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ}, key = {cite}, author = {KESİK, Beyhan} }
APA KESİK, B . (2019). ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 5 (1), 71-93. DOI: 10.20322/littera.501592
MLA KESİK, B . "ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ". Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 5 (2019): 71-93 <http://dergipark.org.tr/littera/issue/42852/501592>
Chicago KESİK, B . "ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ". Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 5 (2019): 71-93
RIS TY - JOUR T1 - ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ AU - Beyhan KESİK Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.20322/littera.501592 DO - 10.20322/littera.501592 T2 - Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature JF - Journal JO - JOR SP - 71 EP - 93 VL - 5 IS - 1 SN - -2149-892X M3 - doi: 10.20322/littera.501592 UR - https://doi.org/10.20322/littera.501592 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ %A Beyhan KESİK %T ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ %D 2019 %J Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature %P -2149-892X %V 5 %N 1 %R doi: 10.20322/littera.501592 %U 10.20322/littera.501592
ISNAD KESİK, Beyhan . "ENDERUNLU KÂMİL VE ŞİİRLERİ". Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 5 / 1 (January 2019): 71-93. https://doi.org/10.20322/littera.501592