Year 2019, Volume , Issue 35, Pages 341 - 352 2019-04-26

TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI

Zeynep Balkanal [1]

24 40


Anadolu insanı kilim motiflerine çok çeşitli anlamlar yükleyerek dokumalarını oluşturmuştur. Kilim motiflerinin çok zengin çeşitliliğe sahip oluşu birçok sanat dalını da estetik yönden etkilemektedir. Bu sanat dallarından bir tanesi de kaat’ı sanatıdır.


Kaat’ı sanatı bir motif veya yazı örneğinin kâğıt veya deriden oyulması suretiyle meydana getirilen eserlere verilen addır. Kaat’ı sanatının farklı materyal ve tasarımlarla uygulanabilirliğini göstermek ve kaat’ı sanatına kilim motifleri ile farklı bir boyut kazandırmak amacıyla kurutulmuş doğal yapraklar üzerine kilim motifleri değişik şekillerde tasarımları yapılarak uygulanmıştır. Tasarım sürecinde alışılmışın dışında ve daha önce yapılmamış farklı bir görsellikte hem malzeme hem de teknik açısından kendine has bir özellik taşıyan özgün eserler oluşturulmuştur.


Makalede Türk kültüründe zengin çeşitliliğe sahip olan kilim motiflerinin taşıdığı sembolik ve ikonografik anlamlar (evlenme, doğum ve çoğalma ile ilgili motifler, nazardan ve çeşitli kötülüklerden korunma amaçlı motifler, bereketi ve mutluluğu simgeleyen motifler gibi) üzerinde durulmuş ve kaat’ı sanatında uygulamaları tasarım açısından incelenerek örnekleri ile aktarılmıştır.


Dokuma, Motif, Kaat’ı, Tasarım
  • Arıoğlu, İ. E. ve Aydoğdu Atasoy Ö. (2015). Somut Olmayan Kültürel Miras Kapsamında Geleneksel El Sanatları ve Kültür ve Turizm Bakanlığı. Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10 (16) 109-126. ISSN: 1308-2140, www.turkishstudies.net, DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9058, Ankara-Turkey.
  • Bayraktaroğlu, S. (1991). Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün Halı-Kilim Tesbit ve Tescil Çalışmaları. acikerisim.fsm.edu.tr: 8080/xmlui/bitstream/handle/ 11352/895/Bayraktaroğlu.pdf. (30. 03. 2018)
  • Çakmakoğlu Kuru, A. (2017). Anıtkabir’deki Renkli Taş Süslemeler–İkonografik Bir Yaklaşım-. Sanat Tarihi Dergisi, XXVI/1, Nisan, ISSN 1300-5707.
  • Çoruhlu, Y. (2002). Türk Mitolojisinin Ana Hatları, Antropoloji-Arkeoloji-Mitoloji Dizisi: 10, 1. Basım, Kabalcı Yayınevi, ISBN: 975-8240-11-0, İstanbul.
  • Deniz, B. (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygıları, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, ISBN: 9751612829, 1. Baskı, Ankara.
  • Deniz, B. (2010). Anadolu-Türk Halı ve Düz Dokuma Yaygılarında Bazı Motiflerin İsimlendirilmesi. Akdeniz Sanat Dergisi, Cilt 3, Sayı 5 (3) Antalya.
  • Durul, Y. (1974). “Anadolu Kilimlerinin Teşhisi ve İmler”, Birinci Uluslararası Türk Folklor Semineri Bildirileri, Başbakanlık Basımevi, Ankara.
  • Durul, Y. (1987). Türk Kilim Motifleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara.
  • Etikan, S. (2007). “Seccade Halılarda Kullanılan Bazı Motifler ve Bu Motiflerin İslam Sanatında Yeri”, ICANAS 38, Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
  • Etikan, S. ve Kılıçarslan, H. (2012). Düz Dokumalarda Nazar İnancı ve Göz Motifi. ART-E SDÜ Güzel Sanatlar Hakemli Dergisi, Kasım-Aralık, Sayı: 10, ISNN: 1308-2698, Isparta.
  • Erbek, G. (1986). Anadolu Motifleri Sergisi Sergi Kataloğu, İzmir Resim ve Heykel Müzesi, İzmir Alman Kültür Merkezi.
  • Erbek, M. (2002). Çatalhöyük’ten Günümüze Anadolu Motifleri, T. C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • İbrahimgil, M. (2002). Makedonya’da Türk Mimarisinde Görülen Sembolik Motifler, Ankara.
  • Karahan, R. (1992). Konya Müzelerinde Bulunan Kilimler. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Konuk, M. (2009). Karaman ve Çevresindeki Dokumalar. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • MEGEP (2011). İnsan Figürlü Motif Çizimi, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Mesara, G. (1998). Türk Sanatında İnce Kâğıt Oymacılığı (Katı’), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Genel Yayın No: 215, Sanat Dizisi: 35, Minpa Basımevi, Ankara.
  • Mülayim, S. (1998). “Tanımsız Figürlerin İkonografisi”, Türk Soylu Halkların Halı, Kilim ve Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs, Kayseri. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara.
  • Ögel, B. (1995). Türk Mitolojisi, II. Cilt, Ankara.
  • Önlü, N. (2004). Tasarımda Yaratıcılık ve İşlevsellik Tekstil Tasarımındaki Konumu. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 3, Sayı 1, Erzurum.
  • Özönder, H. (2003). Ansiklopedik Hat ve Tezhip Sanatları Deyimleri Terimleri Sözlüğü, Sebat Ofset Matbaacılık, Konya.
  • Sevim, K. ve Canay, A. (2013). Anadolu’da Üretilen Kilim Motiflerinden Bukağı Motifi ve Bu Motiften Çıkan Seramik Çalışmalar. İdil Sanat Dergisi, 2(6), 60-70.
Primary Language tr
Subjects Art
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-4967-4164
Author: Zeynep Balkanal (Primary Author)
Institution: ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { pausbed450535, journal = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1308-2922}, eissn = {2147-6985}, address = {Pamukkale University}, year = {2019}, volume = {}, pages = {341 - 352}, doi = {10.30794/pausbed.450535}, title = {TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI}, key = {cite}, author = {Balkanal, Zeynep} }
APA Balkanal, Z . (2019). TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 341-352. DOI: 10.30794/pausbed.450535
MLA Balkanal, Z . "TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2019): 341-352 <http://dergipark.org.tr/pausbed/issue/44852/450535>
Chicago Balkanal, Z . "TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2019): 341-352
RIS TY - JOUR T1 - TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI AU - Zeynep Balkanal Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.30794/pausbed.450535 DO - 10.30794/pausbed.450535 T2 - Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 341 EP - 352 VL - IS - 35 SN - 1308-2922-2147-6985 M3 - doi: 10.30794/pausbed.450535 UR - https://doi.org/10.30794/pausbed.450535 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI %A Zeynep Balkanal %T TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI %D 2019 %J Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1308-2922-2147-6985 %V %N 35 %R doi: 10.30794/pausbed.450535 %U 10.30794/pausbed.450535
ISNAD Balkanal, Zeynep . "TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 35 (April 2019): 341-352. https://doi.org/10.30794/pausbed.450535