YETİŞKİN BİREYLERİN YAS SÜREÇLERİ İLE MMPI-2 PROFİLLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Bu çalışmanın amacı yetişkin bireylerin yas süreçleri ile kayıp yaşantısına ilişkin değişkenler ve kişilik özelliklerini ifade eden MMPI-2 profilleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bireylerin yas süreçlerinin şiddeti, kaybı travmatik algılama düzeyleri ve kayıp sonrası sosyal işlevsellik düzeyleri ile kayıp yaşantıları değişkenleri olan ölüm şekli, ölüm nedeni, ölümün ani/beklendik oluşu, ölen kişinin yaşı, vb. faktörler ve yas yaşayan kişinin kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde yaşamını sürdüren, 18 yaşın üzerinde olan ve verilerin toplandığı süreçte en az 6 ay en çok 2 yıllık süreç içerisinde birinci derece bir yakınını kaybetmiş olan 90 kadın ve 124 erkek olmak üzere toplam 214 yetişkin birey oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Temel Yas Unsurları Envanteri, İki Boyutlu Yas Ölçeği ve Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri-2 kullanılmıştır. Veri analizine başlamadan önce, toplanan veriler bilgisayar ortamına gönderilmiş ve istatistiksel analizi SPPS 25 programıyla yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda MMPI-2 klinik ölçeklerinden depresyon, hipokondriyazis, hipomani, psikasteni ve sosyal içe dönüklük düzeylerinin yetişkin bireylerin yas süreçleri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. MMPI-2 içerik ölçeklerinden anksiyete, korkular, sağlık ile ilgili endişeler, öfke, düşük kendilik değeri ve aile sorunları puanlarının yas sürecinin ne şekilde seyrettiği ile ilişkili olduğu ortaya konulmuştur. Sosyo-demografik özelliklerden cinsiyet ile kayıp yaşantısına ait değişkenler olan ölüm nedeni, ölümün beklendik olup olmaması ve kaybedilen kişinin yaşı ile yas süreçleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu sonuçları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• yas süreci
• kişilik özellikleri
• MMPI-2

THE RELATIONSHIP BETWEEN THE GRIEF PROCESSES OF ADULT INDIVIDUALS AND MMPI-2 PROFILES

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between the grief processes of adult individuals and the variables related to loss experience and MMPI-2 profiles, which express personality traits. The severity of the mourning processes of the individuals, the traumatic perception levels of the loss, the social functionality levels after the loss, and the type of death, which are the variables of loss experiences, the cause of death, the sudden / expected death, the age of the deceased, the relationship with the deceased, etc. It is also aimed to examine the relationship between the socio-demographic characteristics of individuals experiencing mourning and their grief processes. The sample of this study consists of a total of 214 adult individuals, 90 females and 124 males, who live in Istanbul, are over the age of 18 and have lost a first-degree relative within a period of at least 6 months and at most 2 years during the data collection process. Personal Information Form, Basic Grief Elements Inventory, Two Dimensional Grief Scale and Minnesota Multiphasic Personality Inventory-2 were used as data collection tools in the study. Before starting data analysis, the collected data was sent to computer environment and statistical analysis was made with SPPS 25 program. As a result of the study, it was determined that the levels of depression, hypochondriasis, hypomania, psychosis and social introversion, among the MMPI-2 clinical scales, were effective on the grief processes of adult individuals. It was revealed that the scores of anxiety, fears, health-related concerns, anger, low self-worth, and family problems from MMPI-2 content scales were related to how the grief process proceeded. Among the socio-demographic characteristics, the results were obtained that there were significant relationships between gender and variables related to the loss experience, the cause of death, how close the deceased was perceived, whether the death was expected or not, and the age of the disappeared and mourning processes.

Anahtar Kelimeler

• Grief Processes
• personality
• MMPI-2

Kaynakça

1. Akyıldız, D. (2019). Yas tepkilerinin algılanan eş desteği, duygusal baskılama ve duygusal tepkisellik ile ilişkilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Ayaz, T. (2011). The contributory roles of attachment styles, coping and affect regulation strategies on bereavement. Yüksek Lisans Tezi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
3. Bal NB, İlhan RS, Kaplan, B., Cankorur VŞ, Çevik, A. (2017). Psikoz sanılan patolojik yas: Olgu sunumu. Kriz Dergisi 22 (1-2-3): 13-19
4. Bildik, T. (2013). Ölüm, kayıp, yas ve patolojik yas. Ege Tıp Dergisi, 52(4), 223-229.
5. Boelen, P. A., Van Den Hout, M. A., & Van Den Bout, J. (2006). A cognitive behavioral conceptualization of complicated grief. Clinical Psychology: Science and Practice, 13(2), 109-128.
6. Bonanno, G. A., & Kaltman, S. (2001). The varieties of grief experience. Clinical Psychology Review, 21(5), 705-734.
7. Bruce ML, Kim K, Leaf PJ vd. (1990) Depressive episodes and dysphoria resulting from conjugal bereavement in a prospective community sample. Am J Psychiatry 147: 608–611
8. Burke, L. A., & Neimeyer, R. A. (2013). Prospective risk factors for complicated grief. Complicated grief: Scientific foundations for health care professionals, 145.

9. Burke, L. A., Neimeyer, R. A., Holland, J. M., Dennard, S., Oliver, L. ve Shear, M. K. (2014). Inventory of Complicated Spiritual Grief: Development and validation of a new measure. Death studies, 38(4), 239-250.
10. Burnet P, Middleton W, Raphael B et al. (1997). Measuring core bereavement phenomena. Psychol Med, 27:49-57.
11. Butcher, J. N., Dahlstrom, W. G., Graham, J. R., Tellegen, A., & Kaemmer, B. (1989). Minnesota Multiphasic Personality Inventory-2 (MMPI-2). Manual for Administration and Scoring. Minneapolis: University of Minnesota Press.
12. Cesur, G. (2012). Yetişkinlerde travmatik yasın ve travma sonrası büyümenin psikososyal belirleyicileri. Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
13. Cesur, G. (2017). ''Kayıp yaşantılarının sonrası: Tartışmalı bir kavram “Karmaşık Yas” Nesne, 5(10): 289-310.
14. Çelik, S. (2006). ''Yas Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması'', Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(25): ss. 105-114.
15. Çelik, S. ve Sayıl, İ. (2003). Patolojik yas kavramı yeni bir yaklaşım: Travmatik yas. Kriz Dergisi, 11(2).
16. Decinque, N., Monterosso, L., Dadd, G., Sidhu, R., Macpherson, R., & Aoun, S. (2006). Bereavement support for families following the death of a child from cancer: experience of bereaved parents. Journal of Psychosocial Oncology, 24(2), 65-83.
17. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson.
18. He L, Tang SQ, Yu W vd.. (2014) The prevalence, comorbidity and risks of prolonged grief disorder among bereaved Chinese adults. Psychiatry Res, 219: 347–352
19. Hu XL, Li XL, Dou XM vd.. (2015) Factors Related to Complicated Grief among Bereaved Individuals after the Wenchuan Earthquake in China. Chinese Medical Journal 128 (11): 1438-1443
20. Jacobs S, Hansen F, Kasl S vd.. (1990) Anxiety disorders during acute bereavement: Risk and risk factors. J Clin Psychiatry, 51: 269-274.
21. James, J. W., Friedman, R. ve Landon Matthews, L. (2001). When children grieve. New York: Harper Collins.
22. Kaltman S, Bonanno GA. (2003) Trauma and bereavement: examining the impact of sudden and violent deaths. J Anxiety Disord, 17: 131–47.
23. Karasar, N. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Bilim Kitap Kırtasiye Yayınevi.
24. Kavanagh, D.J. (1990). Towards a Cognitive-Behavioural İntervention for Adult Grief Reactions. British Journal of Psychiatry. 157: 373-383.
25. Kawashima, D. ve Kawano, K. (2019). Parental Grief After Offspring Suicide and Adaptation to the Loss in Japan. OMEGA-Journal of Death and Dying, 79(1), 34-51.
26. Kersting, A., Brahler, E., Glaesmer, H., & Wagner, B. (2011). Prevalence of complicated grief in a representative population-based sample. Journal Of Affective Disorders, 131(1), 339-343.
27. Keser, E. (2019). Kayıp yaşamış yetişkinlerde uzamış yas belirtilerinin süregiden bağlar, süregiden bağlara ilişkin bilişler ve anlamı yeniden yapılandırma çerçevesinde incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
28. Kristensen, F.P., Weisaeth, L. ve Heir, T. (2010). Predictors of complicated grief after a natural disaster: A population study two years after The 2004 South-East Asian Tsunami. Death Studies, 34, 137–150.
29. Li J, Chow AY, Shi Z (2015) Prevalence and risk factors of complicated grief among Sichuan earthquake survivors. J Affect Disord. 175: 218-23.
30. Lotterman JH, Bonanno GA, Galatzer-Levy I (2014) The heterogeneity of long-term grief reactions. J Affect Disord, 167:12-19
31. Marques L, Bui E, LeBlanc N vd.. (2013) Complicated grief symptoms in anxiety disorders: prevalence and associated impairment. Depress anxiety 30: 1211–1216.
32. Melhem, N. M., Moritz, G., Walker, M., Shear, M. K. ve Brent, D. (2007). Phenomenology and correlates of complicated grief in children and adolescents. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 46(4), 493-499.
33. Mizuno Y, Kishimoto J, Asukai N. (2012) A nationwide random sampling survey of potential complicated grief in Japan. Death Study, 36: 447–461
34. Nam, I. (2016). Complicated grief treatment for older adults: The critical role of a supportive person. Psychiatry Research, 244(30), 97-102.
35. Öngider, N., ve Özışık Eyüboğlu, S. (2013). Investigation of death anxiety among depressive patients. Journal of Clinical Psychiatry, 16(1), 34-46.
36. Pfefferbaum, B., Call, J.A., Lensgraf,S.J., Miller, P.D., Flynn, B.W., Doughty, D.E., Tucker, P., Dickson, W.L. (2001). Traumatic grief in a convenience sample of victims seeking support services after a terrorist ıncident. Annals of Clinical Psychology, 13 (1), 19-24.
37. Prigerson, H. G., Horowitz, M. J., Jacobs, S. C., Parkes, C. M., Aslan, M., Goodkin, K., & Maciejewski, P. K. (2009). Prolonged grief disorder: Psychometric validation of criteria proposed for DSM-V and ICD-11. PLoS Medicine 6(8). e1000121.
38. Ringdal, G. I., Jordhøy, M. S., Ringdal, K., & Kaasa, S. (2001). Factors affecting grief reactions in close family members to individuals who have died of cancer. Journal of Pain and Symptom Management, 22(6), 1016-1026.
39. Robinson, C. ve Pond, R. (2019). Do online support groups for grief benefit the bereaved? Systematic review of the quantitative and qualitative literature. Computers in Human Behavior, 100, 48-59.
40. Roskin, M. (1984). Emotional reaction among breaving Israeli parents. Israel Journal of Psychiatry Relatied Science, 21(2): 73-84
41. Rubin, S.S., Nadav, O.B., Malkinson, R. , Koren, D., Goffer-Shnarch, M. and Michaeli, E. (2009). The Two-Track Model of Bereavement Questionnaire (TTBQ): Development and Validation of a Relational Measure. Death Studies, 33, 305–333
42. Saydam, MB., ve İmre, H. (1989). Yas sürecinin psikiyatrik ve psikosomatik açılardan irdelenmesi. XXV. Ulusal Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi. Türkiye Ruh Sağlığı ve Tedavi Vakfı Yayınları: 1. Ankara, 508-512
43. Schaal, S., Jacob, N., Dusingizemungu, J.B., Elbert, T. (2010). Rates and risks for prolonged grief disorder in a sample of orphaned and widowed genocide survivors. BMC Psychiatry, 10, 55.
44. Schwab, R. (1996). Gender differences in parental grief. Death Studies, 20(2), 103- 113.
45. Selvi, Y. Öztürk, Rİ. Ağargün, MY. Beşiroğlu, L. Çilli, A. (2011). Temel Yas Unsurları Ölçeği Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Nöropsikiyatri Arşivi. 48:129-34.
46. Shanfield SB, Benjamin AH, Swain BJ. (1984). Parents’ reactions to the death of an adult child from cancer. American Journal of Psychiatry. 141 (9): 1092-4
47. Shear MK, Mulhare E. (2008). Complicated grief. Psychiatr Ann 2008;39: 662-70.
48. Simon, N. M., Shear, K. M., Thompson, E. H., Zalta, A. K., Perlman, C., Reynolds, C. F., ... ve Silowash, R. (2007). The prevalence and correlates of psychiatric comorbidity in individuals with complicated grief. Comprehensive Psychiatry, 48(5), 395-399.
49. Uluç, S. (2007). MMPI-2 depresyon, kaygı ve öfke içerik ölçeklerinin ölçüt geçerliği açısından değerlendirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 19 (1), 57-66.
50. Uzun, T. (2019). Ergenlerin yas karşısındaki tutumlarının psikopatolojik belirtiler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
51. Van der Houwen K, Stroebe M, Stroebe W vd.. (2010) Risk Factors for Bereavement Outcome: A Multivariate Approach, Death Stud, 34 (3): 195-220
52. Ward, L., Mathias, J. L., and Hitchings, S. E. (2007). Relationships between bereavement and cognitive functioning in older adults. Gerontology, 53(6), 362–372
53. Weiss, R. S. (2001). Grief, bonds, and relationships. In: Stroebe MS, Hansson RO, Stroebe W, Schut H (eds). Handbook of bereavement research: Consequences, coping, and care. Washington, DC; APA: 47-62.
54. Worden, J. W. (2008). Grief counseling and grief therapy: A handbook for the mental health practitioner. Springer Publishing Company.
55. Zara, A. (2011). Kayıplar, yas tepkileri ve yas süreci. Yaşadıkça, 73-90.