Evaluation On The Connection Between Exchange And National Identity

Öz

The study emphasizes that in order to comprehend the concept of national identity accurately, it is first necessary to determine what the concept signifies and what it does not. Accordingly, the notion of “national identity” has been explained, and its connection with the phenomena of nationalism and the idea of the nation-state has been discussed. The process by which the newly established Republic sought to construct its own national identity has been examined in relation to the Turkish-Greek Population Exchange, and the Exchange Agreement has been evaluated as a decisive factor in the formation of national identity. In this context, Constructivist theory provides a conceptual framework for explaining this process of identity construction. The population movements that began before the Exchange due to war conditions, along with the resulting social, political, and demographic transformations, constitute the historical background of the study. The factors that triggered migration, the ways in which these movements unfolded, and the difficulties faced by societies during this period have been analyzed, while the implementation of the Exchange and the social transformations that followed have been addressed. This historical background is crucial for understanding the ground on which national identity was constructed. Within this framework, the study examines the effects of the Population Exchange on the national identity of Turkish society, discussing its role in the Republic’s identity-building process and its reflections on Turkish nationalism. It also evaluates how the Exchange has been remembered in collective memory and the long-term influence of this historical event on the shaping of national identity. Thus, the Turkish-Greek Population Exchange is not regarded merely as a demographic or political process but as a pivotal turning point in the construction of a new national identity.

Anahtar Kelimeler

• National Identity
• Turkish-Greek Population Exchange
• Nationalism

Mübadele Ve Milli Kimlik Bağlantısı Üzerine Değerlendirme

Öz

Çalışma, Milli kimliği doğru biçimde kavrayabilmek için öncelikle kavramın neyi ifade edip neyi etmediğini ortaya koymak gerekmektedir. Bu doğrultuda, “milli kimlik” kavramı açıklanmış; bu kavramın milliyetçilik olgusu ve ulus-devlet anlayışıyla olan bağı tartışılmıştır. Yeni kurulan Cumhuriyet’in kendi milli kimliğini inşa etme süreci, Türk-Yunan Mübadelesi ile ilişkilendirilmiş ve Mübadele Anlaşması milli kimlik oluşumunda belirleyici bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda İnşacılık teorisi, söz konusu kimlik inşa sürecini açıklamak için kavramsal bir çerçeve sunmaktadır. Mübadele öncesinde savaş koşulları nedeniyle başlayan göç hareketleri ve bu sürecin yol açtığı sosyal, politik ve demografik değişimler çalışmanın tarihsel arka planını oluşturmaktadır. Göçlerin hangi faktörlerle tetiklendiği, nasıl geliştiği ve bu süreçte toplumların karşılaştığı zorluklar değerlendirilmiş; Mübadele’nin uygulanış süreci ile bu dönemde yaşanan toplumsal dönüşümler ele alınmıştır. Tüm bu tarihsel arka plan, milli kimliğin inşa edildiği zemini anlamak açısından önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında, Mübadele’nin Türk toplumunun milli kimlikleri üzerindeki etkileri incelenmiş; bu olayın Cumhuriyet’in kimlik inşa sürecindeki rolü ve Türk milliyetçiliği üzerindeki yansımaları tartışılmıştır. Ayrıca Mübadele’nin toplumsal hafızada nasıl yer edindiği ve bu tarihsel olayın ulusal kimliğin şekillenmesindeki uzun vadeli etkileri değerlendirilmiştir. Böylece, Türk-Yunan Mübadelesi yalnızca demografik ya da politik bir süreç olarak değil, aynı zamanda yeni bir milli kimliğin inşasında belirleyici bir dönüm noktası olarak ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• MÜBADELE
• MİLLİ KİMLİK
• MİLLİYETÇİLİK

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Çalışma da; • Tez içindeki bütün bilgileri etik davranış ve akademik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi, • Tez çalışmasının hazırlık, bilgi, belge, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarda bilimsel etik ve ahlak kurallarına uygun davrandığımı, • Tez çalışmasında kullanılan tüm eserlere eksiksiz atıf yaptığımı ve kullanılan tüm eserlere kaynaklar/kaynakçada yer verdiğimi, • Tez çalışmasının özgün olduğunu, •Tez çalışmasının Mardin Artuklu Üniversitesi tarafından kullanılan “bilimsel intihal tespit programı” ile tarandığını ve hiçbir şekilde “intihal içermediğini” beyan eder, aksinin ortaya çıkması durumunda her türlü yasal sonucu kabullendiğimi bildiririm.

Kaynakça

1. Aksoy, N. D., ve Arslantaş, H. A. (2010). Ulus, ulusçuluk ve ulus-devlet. Türklük Bilimi Araştırmaları, 28, 31–39.
2. Akşin, S. (2022). Büyük zafer: İstanbul hükümetleri ve millî mücadele 4 – İyonya niyetlerini çökerten muharebe 1921–1922. İş Bankası Kültür Yayınları.
3. Argali, M. (2020). Milliyetçilik tartışmalarının kuramsal boyutu: Etno-sembolist milliyetçilik kuramı kapsamında Türk milliyetçiliği. TASAM. https://www.tasam.org
4. Arı, K. (2023). Büyük mübadele. İş Bankası Kültür Yayınları.
5. Aydın, R. (2018). Ulus, uluslaşma ve devlet: Bir modern kavram olarak ulus devlet. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 6(1), 229–256. https://doi.org/10.14782/marusbd.412645
6. Baş, R. (2023). Türkiye’nin nüfus politikası 1923–1980 (ss. 26–43). Atatürk Araştırma Merkezi.
7. Çoban, M. (2022). Erken Cumhuriyet dönemi Türkleştirme politikaları bağlamında iki Yahudi entelektüel ve faaliyetleri: Avram Galanti ve Moiz Kohen. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 55, 308–320. https://doi.org/10.35237/sufesosbil.1078064
8. Erdal, İ. (2007). Nüfus değişiminde mübadillerin uyum süreci ve sosyo-ekonomik değişimdeki rolleri. In International Congress of Asian and North African Studies (Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi) (ss. 10–15).

9. Ertan, T. F. (2018). Milliyetçiliğin müphemliği: Milliyetçilik nedir? Atatürk Yolu Dergisi, 16(62).
10. Gökalp, E. (2007). Milliyetçilik: Kuramsal bir değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 279–298.
11. Güngördü, A., ve Eldek Güner, H. (2019). 1922 Büyük İzmir Yangını sonrası İzmir Cumhuriyet Meydanı’nın oluşumu ve mekânsal gelişiminin incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 11(2), 111–130.
12. Karaca, N. (2021). Bülbül şiirinin izinde Bursa’nın işgali ve Mehmet Akif. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 35(Özel Sayı), 89–102. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1034526
13. Karacaer, G. (2006). Türkiye kent yaşamı ve mübadiller (1923–1930) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü.
14. Karacan, A. N. (2009). Lozan (İlk baskı 1943). İş Bankası Kültür Yayınları.
15. Köroğlu, A. (2009). İlk dönem Cumhuriyet Türkiyesi’nde Türkleştirme politikaları. İLEM Yıllık, 129–131.
16. Kurt, G. (2024). Cumhuriyet dönemi mübadele romanlarında kadın (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi.
17. Yuce, A. O. (2024). Gagavuzlarin i̇nşacilik teori̇si̇ kapsaminda değerlendi̇ri̇lmesi̇. In Găgăuzia: limbă, istorie, cultură. (pp. 221-226).
18. Özdemir, K. (2021). Atatürk döneminde uygulanan “Vatandaş Türkçe konuş” kampanyaları (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
19. Peker, M. (2005). Lozan Konferansı’nda nüfus tartışmaları. Belleten, 69(256), 819–842.
20. Sepetçioğlu, T. E. (2010). Türkiye’de ana dili Türkçe olmayan göçmen topluluklara yaklaşımlara dair bir örnek: Girit göçmenleri. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 9(20), 77–108.
21. Sepetçioğlu, T. E. (2014). İki tarihsel “eski” kavram, bir sosyo-kültürel “yeni” kimlik: Mübadele nedir, mübadiller kimlerdir? Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 180(180), 49–84.
22. Söylemez, M. (2019). Göç türküleri: Yunanistan mübadilleri örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 2545–2563.
23. Süar, S. (2014). 2000 sonrası Yunan sinemasında Küçük Asya Felaketi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 180(180), 143–166. https://doi.org/10.20296/tsad.59585
24. Şeyhoğlu, R., ve Büyükbaş, H. (2025). Kimlik yaklaşımları ve millî kimlikler. Enderun, 9(1), 136–151.
25. Tarcan, B. H. (2020). Türk-Yunan nüfus mübadelesinde İstanbul’a gelen Türk göçmenlerin uyum ve entegrasyon süreci. İçtimaiyat, 5(1), 90–102.
26. Turan, E. (2011). Milliyetçilik teorisinin gelişimi ve Türk milliyetçiliği. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 1, 135–149.
27. Turan, Ş. (1988). Atatürk milliyetçiliği. Belleten, 52(204), 849–868.
28. Yıldız, R., ve Demir, S. (2015). Millî kimliğin oluşumunda zihniyet. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 1–13.
29. Yılmaz, Y. (2019). Osmanlı Devleti’nde vergi sistemi ve vergi denetimi. Vergi Raporu, 232, 11–22.
30. Dümen, Ö. N. (2019). Millî mücadele döneminde mizah basını: Ay Dede ve Güleryüz (1922) (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Ankara.
31. İki Yaka Mübadilleri. https://www.ikiyakamubadilleri.org/galeri/mubadele-ile-ilgili-fotograflar/3 (Erişim tarihi: 22.05.2024).
32. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/catalca-mubadele-muzesi-mubadele-kulturune-isik-tutuyor/2902487 (Erişim tarihi: 01.06.2024).