BEYLİKLER DÖNEMİ ANADOLUSUNDA BİR HAKİMİYET MÜCADELESİ ÖRNEĞİ: FRENKYAZISI SAVAŞI (1386-1387)

Öz

Bu çalışma, 1386-1387 yıllarında Osmanlı Devleti ile Karamanoğulları Beyliği arasında gerçekleşen Frenkyazısı Savaşı’nı incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada savaşın nedenleri, gelişimi, sonuçları ve Osmanlı-Karaman ilişkilerine etkileri, dönemin ana kaynakları (Âşıkpaşazâde, Neşrî, Müneccimbaşı, Şikârî vb.) ile modern araştırmalar ışığında karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İnceleme alanı, Frenkyazısı Savaşı özelinde XIV. yüzyıl sonu Anadolu’sundaki Osmanlı-Karaman rekabetidir. Temel bulgular, savaşın Osmanlı ordusunun askerî üstünlüğüyle sonuçlandığını, Timurtaş Paşa’nın başarılı taarruzunun belirleyici olduğunu, Alâeddin Ali Bey’in yenilgi sonrası Konya Kalesi’ne sığınmak zorunda kaldığını ve Sultan I. Murad’ın kızı Melek Hatun’un aracılığıyla barış sağlandığını göstermektedir. Barış antlaşmasıyla Karamanoğulları işgal ettikleri yerleri geri vermiş, ancak bu barış kalıcı olmamış; ilerleyen yıllarda çatışmalar devam etmiştir. Savaş, Osmanlıların Anadolu’daki nüfuzunu artırmış, Karamanoğulları’nın prestij kaybına yol açmış, fakat iki beylik arasındaki mücadeleyi sona erdirmemiştir. Çalışma, Frenkyazısı Savaşı’nın Osmanlı-Karaman ilişkilerinde bir dönüm noktası olduğunu ve Anadolu’da Türk siyasi birliğinin sağlanması sürecinde önemli bir aşama teşkil ettiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Frenkyazısı Savaşı
• Osmanlı-Karaman ilişkileri
• I. Murad
• Alâeddin Ali Bey
• Timurtaş Paşa.

An Example of a Struggle for Dominance in Anatolia During the Principalities Period: The Battle of Frenkyazısı (1386-1387)

Öz

This study aims to examine the Battle of Frenkyazısı (1386-1387) between the Ottoman State and the Karamanid Principality. It analyzes the causes, course, and consequences of the battle, as well as its impact on Ottoman-Karamanid relations, through a comparative analysis of primary sources (Âşıkpaşazâde, Neşrî, Müneccimbaşı, Şikârî, etc.) and modern scholarship. The scope focuses on the Ottoman-Karamanid rivalry in late 14th-century Anatolia, with the Battle of Frenkyazısı as the case study. Key findings reveal that the battle ended with Ottoman military superiority, largely due to Timurtaş Pasha’s successful offensive. Alâeddin Ali Bey fled to Konya Castle after his defeat, and peace was negotiated through the mediation of Sultan Murad I’s daughter, Melek Hatun. Although the Karamanids returned the occupied territories, the peace proved temporary, and conflicts resumed in subsequent years. The battle enhanced Ottoman influence in Anatolia and diminished Karamanid prestige, but it did not resolve the struggle between the two principalities. This study demonstrates that the Battle of Frenkyazısı marked a turning point in Ottoman-Karamanid relations and constituted a significant phase in the process of Turkish political unification in Anatolia.

Anahtar Kelimeler

• Battle of Frenkyazısı
• Ottoman-Karamanid relations
• Murad I
• Alâeddin Ali Bey
• Timurtaş Pasha.

Kaynakça

1. Âşıkpaşazâde. (1970). Âşık Paşazade tarihi. (Haz. A. Atsız). Ankara: M.E.B. Yayınları.
2. Emecen, F. M. (2012). “Timurtaş Paşa”. DİA, XXXI, Ankara: TDV Yayınları. s. 185-186.
3. Emecen, F. M. (2015). Osmanlı Klasik Çağında Savaş: Taktikler ve Ateşli Silahlar İlk Osmanlı Savaşları ve Taktikleri. İstanbul: Timaş Yayınları.
4. Emecen, F. M. (2017). “Osmanlı Tarihinin İlk Büyük Savaş Anlatımı: Osmanlılarla Karamanlılar Arasındaki Frenkyazısı Muharebesi (1386/1387)”. Osmanlı Araştırmaları, 49 (49), s. 57-88.
5. İbn Kemal. (2014). Tevârih-i Âl-i Osman, III. Defter (Haz. A. Satun). İstanbul: Çamlıca Yayınları.
6. İdris-i Bitlisî. (2008). Heşt Bihişt. (Haz. M. Karataş, S. Kaya & Y. Baş). İstanbul: Betav Yayınları.
7. İnalcık, H. (2015). Devlet-i Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar. I. İstabul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
8. Jorga, N. (2005). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi. I. (Çev. N. Epçeli). İstanbul: Yeditepe Yayınevi.

9. Kesik, M. (2018). Anadolu Türk Beylikleri. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınevi.
10. Merçil, E. (2013). Müslüman-Türk Devletleri Tarihi. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
11. Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah. (1995). Câmiu’d-Düvel. (Haz. A. Öngül). İstanbul: Akademi Kitabevi.
12. Neşrî, M. (1987). Kitâb-ı Cihannüma. (Haz. R. Unat & M. A. Köymen). Ankara: TTK Yay.
13. Sevim, A., & Yücel, Y. (1989). Türkiye Tarihi: Fetih, Selçuklu ve Beylikler Dönemi. Ankara: TTK Yay.
14. Sümer, F. (2001). “Karamanoğulları”. DİA. XXIV. Ankara: TDV Yay. ss. 454-460.
15. Şahin, İ. (1992). “Kuruluştan Fetret Devrine Kadar Osmanlı Siyasi Tarihi”. Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi. X. İstanbul: Çağ Yayınları. s. 134-165.
16. Şikârî. (2005). Karamannâme (Zamanın kahramanı Karamanîler’in tarihi). (Haz. N. Sakaoğlu). Karaman: Karaman Valiliği Yay.
17. Taşkıran, H. (2016). “Karamanlı Sarayında Bir Osmanlı: Melek Hatun”. TİDSAD. 3 (6), s. 329-338.
18. Taşkıran, H. (2016b). “Karamanoğullarında Veraset Sistemi ve İktidar Mücadeleleri”. Tarih Okulu Dergisi, 9 (15), s. 381-399.
19. Tekindağ, M. C. (1954). Karamanlılar’ın Gorigos Seferi (1367). Tarih Dergisi, 6 (9), 161-174.
20. Tekindağ, Ş. (1977). “Karamanlılar”, İA, VIII, İstanbul: MEB Yay. s. 317-330.
21. Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Büyük Osmanlı Tarihi. I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
22. Varlık, M. Ç. (1974). Germiyan-oğulları tarihi (1300-1429). Ankara: Sevinç Matbaası.