Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme

Cilt: 7 Sayı: 2 26 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, özgül fobi tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi’ nin (BDT) etkililiğini ve güncel uygulamalarını incelemektir. Sistematik derleme modelinde tasarlanan bu çalışmada; herhangi bir saha uygulaması veya ölçek kullanılmamıştır. PRISMA yöntemi izlenerek 2016–2026 yılları arasında ResearchGate ve PubMed veri tabanlarından dizinlenen İngilizce çalışmalarla sınırlandırılmıştır. Belirlenen anahtar kelimeler doğrultusunda yapılan tarama sonucunda, kriterleri karşılayan 10 randomize kontrollü çalışma analize dahil edilmiştir. Çalışmanın bulguları, BDT’nin özgül fobi tedavisinde farklı yaş grupları ve farklı fobi türlerinde etkili ve güvenilir bir yaklaşım olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle maruz bırakma temelli tekniklerin fobik uyaranlara verilen kaygı tepkilerini azaltmada merkezi bir rol oynadığı; sanal gerçeklik ve internet tabanlı müdahalelerin ise bu etkililiğin farklı ortamlarda da sürdürülebilirliğini desteklediği göstermektedir. Çalışmanın sonucu, BDT’nin, özgül fobi tedavisinde sadece semptom azaltmakla kalmayıp aynı zamanda bazı fobi türlerinde ve takip sürelerinde uzun süreli iyileşme sağlayabilen bir yöntem olduğunu göstermektedir. BDT’nin özgül fobi tedavisinde birincil ve kanıta dayalı bir yöntem olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altunpala, E. D. (2021). Özgül fobi tedavisinde EMDR terapisi uygulanması ve etkisinin araştırılması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Maltepe Üniversitesi, İstanbul. Erişim:https://www.proquest.com/dissertations-theses/özgül-fobi-tedavisinde-emdr-terapisi-uygulanması/docview/3235005243/se-2
  2. Álvarez-Pérez, Y., Rivero, F., Herrero, M., Viña, C., Fumero, A., Betancort, M. ve Peñate, W. (2021). Changes in Brain Activation through Cognitive-Behavioral Therapy with Exposure to Virtual Reality: A Neuroimaging Study of Specific Phobia. Journal of Clinical Medicine, 10(16), 3505. doi: 10.3390/jcm10163505.
  3. Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı: DSM-5™ (5. baskı). Köksal, E. (Çev. Ed.). Ankara: Hekimler Yayın Birliği. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
  4. Antony, M. M., ve Swinson, R. P. (2000). Phobic disorders and panic in adults: Assessment and treatment guide. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10348-000
  5. Arkar, H. (2020). Çocukluk çağı ruhsal bozuklukları ve bilişsel davranışçı terapiler (DSM-5 odaklı). Ankara: Nobel Yayınevi.
  6. Beck, A. T. (1970). Cognitive therapy: Nature and relation to behavior therapy. Behavior Therapy, 1(2), 184-200. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(70)80030-2
  7. Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond (2nd ed.). Guilford Press.
  8. Berge, K. G., Agdal, M. L., Vika, M. ve Skeie, M. S. (2017). Treatment of intra-oral injection phobia: a randomized delayed intervention controlled trial among Norwegian 10- to 16-year-olds. Acta Odontologica Scandinavica, 75(4), 294–301. https://doi.org/10.1080/00016357.2017.1297849

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yazarlar

Yeşil Çolak *
0009-0003-2271-6501
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Meryem Karaaziz
0000-0002-0085-612X
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

5 Nisan 2026

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çolak, Y., & Karaaziz, M. (2026). Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 21-40. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1923489
AMA
1.Çolak Y, Karaaziz M. Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme. 19maysbd. 2026;7(2):21-40. doi:10.52835/19maysbd.1923489
Chicago
Çolak, Yeşil, ve Meryem Karaaziz. 2026. “Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme”. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi 7 (2): 21-40. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1923489.
EndNote
Çolak Y, Karaaziz M (01 Haziran 2026) Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi 7 2 21–40.
IEEE
[1]Y. Çolak ve M. Karaaziz, “Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme”, 19maysbd, c. 7, sy 2, ss. 21–40, Haz. 2026, doi: 10.52835/19maysbd.1923489.
ISNAD
Çolak, Yeşil - Karaaziz, Meryem. “Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme”. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi 7/2 (01 Haziran 2026): 21-40. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1923489.
JAMA
1.Çolak Y, Karaaziz M. Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme. 19maysbd. 2026;7:21–40.
MLA
Çolak, Yeşil, ve Meryem Karaaziz. “Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme”. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, c. 7, sy 2, Haziran 2026, ss. 21-40, doi:10.52835/19maysbd.1923489.
Vancouver
1.Yeşil Çolak, Meryem Karaaziz. Özgül Fobi Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi: Sistematik Bir Derleme. 19maysbd. 01 Haziran 2026;7(2):21-40. doi:10.52835/19maysbd.1923489

© 2019–2026 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi. 
Bu dergi, Çanakkale Eğitim, Bilim, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar ve Uygulamalar Derneği tarafından yayımlanmakta ve DergiPark altyapısıyla açık erişimli olarak sunulmaktadır. 
ISSN: 2717-736X | Yayın Periyodu: Yılda 4 Sayı | Baş Editör: Halil Emre Deniş 
Yayın Ücreti: Alınmamaktadır | Yayın Dili: Türkçe ve İngilizce 
Web adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/19maysbd  | İletişim: editor@cebsader.com

Creative Commons Lisansı: BY-NC 4.0
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) lisansı ile lisanslanmıştır.