Tradition and Conflict in the Grip of Rural Life: The Sociological Dynamics of Blood Feuds in the Case of Iğdır

Öz

The aim of this study is to examine the causes, dynamics of continuation, and resolution processes of blood feuds in rural Iğdır from a sociological perspective. A qualitative research method was employed. Data were obtained through semi-structured interviews conducted with 13 participants from different age and educational backgrounds and were analyzed using thematic analysis. The findings indicate that factors such as lack of education, ignorance, communication deficiencies, tribalism, kinship relations, longstanding hostilities, perceptions of honor, conflicts of economic interest, and disputes over land and water contribute to the emergence of blood feuds and hostilities. Participants stated that seemingly minor disputes often escalate as family members, relatives, and tribal groups become involved, and that following incidents resulting in death, feelings of revenge may emerge and develop into blood feuds. The findings also reveal that family elders and community leaders play an important role both in sustaining conflicts and in bringing them to an end. The joint operation of state interventions and traditional mediation mechanisms was found to strengthen peacebuilding processes. Participants' accounts further indicate that disputes initially arising from material issues, such as land or water sharing, often become deeper and more persistent hostilities when combined with past grievances, jealousy, and group affiliations. In conclusion, blood feuds are not merely individual disputes but constitute a multidimensional social problem arising from the interaction of social structures, cultural values, economic relations, and traditional mechanisms of authority.

Anahtar Kelimeler

• Tribalism
• Blood Feud
• Rural Society
• Social Conflict
• Social Peace.

Kırsalın Kıskacında Gelenek ve Çatışma: Iğdır Örneğinde Kan Davasının Sosyolojik Dinamikleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, Iğdır kırsalında kan davalarının ortaya çıkış nedenlerini, sürdürülme dinamiklerini ve çözüm süreçlerini sosyolojik bir perspektifle incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, farklı yaş ve eğitim düzeylerine sahip 13 katılımcıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiş ve tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, kan davalarının ve husumetlerin ortaya çıkışında eğitimsizlik, cehalet, iletişim eksikliği, aşiretçilik, akrabalık ilişkileri, geçmişten gelen husumetler, namus anlayışı, ekonomik çıkar çatışmaları, arazi ve su paylaşımı gibi faktörlerin etkili olduğunu göstermiştir. Katılımcılar, basit görünen tartışmaların çoğu zaman ailelerin, akrabaların ve aşiretlerin sürece dâhil olmasıyla büyüdüğünü ve ölüm olaylarının ardından intikam duygusunun devreye girerek kan davasına dönüştüğünü ifade etmiştir. Bulgular ayrıca aile büyükleri ve kanaat önderlerinin çatışmaların hem sürdürülmesinde hem de sona erdirilmesinde önemli bir role sahip olduğunu ortaya koymuştur. Devlet kurumlarının müdahalesi ile geleneksel arabuluculuk mekanizmalarının birlikte işletilmesinin barış süreçlerini güçlendirdiği görülmüştür. Katılımcı anlatıları, görünürde arazi veya su paylaşımı gibi maddi nedenlerle başlayan anlaşmazlıkların çoğu zaman geçmişten gelen kırgınlıklar, kıskançlıklar ve grup aidiyetleriyle birleşerek daha derin ve kalıcı husumetlere dönüştüğünü ortaya koymuştur. Sonuç olarak kan davalarının yalnızca bireysel anlaşmazlıklardan değil, toplumsal yapı, kültürel değerler, ekonomik ilişkiler ve geleneksel otorite mekanizmalarının etkileşiminden kaynaklanan çok boyutlu bir toplumsal sorun olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Aşiretçilik
• Kan Davası
• Kırsal Toplum
• Sosyal Çatışma
• Toplumsal Barış.

Etik Beyan

Bu çalışma, Iğdır Üniversitesi Etik Kurulu’nun 10.06.2026 tarih ve 2026/16 karar sayısı ile etik kurul izni alınmıştır

Kaynakça

1. Aksoy, E., Dülger, S., & Köksal, A. (2018). Bilimsel araştırmalarda evren, örneklem, varsayım ve değişken. İçinde A. Aypay (Ed.), Bilimsel araştırma süreçleri: Yöntem, teknik ve etiğe giriş el kitabı (ss. 137–167). Anı Yayıncılık.
2. Aktaş, H.E. (2015). Kan davası ve namus cinayeti geleneklerini sürdüren grupların otorite algısı. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 13 (03), 35-56.
3. Aydın, İ. (2024). Bir Sembolik İktidar Biçimi Olarak Kan Davaları: Şan, Şeref ve Namus. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (51), 255-274.
4. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
5. Berg, B. L., & Lune, H. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Çev. Ed.). Eğitim Yayınevi.
6. Black-Michaud, J. (1975). Cohesive force: Feud in the Mediterranean and the Middle East. (No Title).
7. Blumer, H. (1986). Symbolic interactionism: Perspective and method. Univ of California Press.
8. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.

9. Burç, S. A. (2021). Traditional Conflict and Peacemaking Processes: The Case of Kurdish Tribes in Mardin, Turkey. In Decolonising Conflicts, Security, Peace, Gender, Environment and Development in the Anthropocene (pp. 433-455). Cham: Springer International Publishing.
10. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi.
11. Creswell, J. W. (2019). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
12. Çaya, S. (2011). Feud in Rural Turkey. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (26), 179-196.
13. Dahrendorf, R. (2019). Class and class conflict in industrial society. In Social Stratification, Class, Race, and Gender in Sociological Perspective, Second Edition (pp. 105-111). Routledge.
14. Durkheim, E. (2018). The division of labor in society. In Social stratification (pp. 217-222). Routledge.
15. Ericksen, K. P., & Horton, H. (1992). " Blood Feuds": Cross-Cultural Variations in Kin Group Vengeance. Behavior Science Research, 26(1-4), 57-85.
16. Fleising, U., & Goldenberg, S. (1987). Ecology, social structure, and blood Feud1. Behavior Science Research, 21(1-4), 160-181.
17. Gluckman, M. (1956). Custom and conflict in Africa (Vol. 4). Oxford: Blackwell.
18. Gözelyuz, G., & Güngörer, F. (2023). Muş İli Aşiret Yapılanmalarında Görülen Çatışma ve Anlaşmazlıkların Çözümünde Kanaat Önderlerinin Rolü. Mevzu–Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 631-668.
19. Günay, Ü. (2006). Kuramsal yaklaşım ve Türk sosyolojisi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(21), 509–542.
20. İçli, T. G. (1994). Blood feud in Turkey: A sociological analysis. The British Journal of Criminology, 34(1), 69-74. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (21. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
21. Kızıltoprak, F. (2020). Siverek ilçesinde kan davalarının sosyo-ekonomik açıdan incelenmesi (1950–2017) [Yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi].
22. Lamont, M., & Swidler, A. (2014). Methodological pluralism and the possibilities and limits of interviewing. Qualitative Sociology, 37(2), 153–171. https://doi.org/10.1007/s11133-014-9274-z
23. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry
24. Marx, K., & Engels, F. (2019). The communist manifesto. In Ideals and ideologies (pp. 243-255). Routledge.
25. Mead, G. H. (1934). Mind, self, and society from the standpoint of a social behaviorist.
26. Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th ed.). Pearson Education
27. Noy, C. (2008). Sampling knowledge: The hermeneutics of snowball sampling in qualitative research. International Journal of social research methodology, 11(4), 327-344.
28. Ökten, Ş. (2010). Kan davası: kanın öcü ya da şeref uğruna verilen kolektif savaş. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Dergisi, 24(1), 166.
29. Parsons, T. (2013). The social system. Routledge.
30. Peristiany, J. G. (1965). Honour and shame: The values of Mediterranean society. London: Weidenfeld and Nicolson.
31. Pitt-Rivers, J. (1966). Honour and social status. Honour and shame: The values of Mediterranean society, 19, 78.
32. Steward, J. H. (1972). Theory of culture change: The methodology of multilinear evolution. University of Illinois press.
33. Tezcan, M. (2015). Eğitim Sosyolojisi (15. bs.). Anı Yayıncılık.
34. Topses, M. D. (2012). Türkiye’de kan davası geleneğinin sosyolojik çözümlemesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 189-197.
35. Türkdoğan, O. (2004). Kültür, Değişme ve Toplumsal Çözülme. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
36. Uluç, A. V. (2023). Kan Davası: Sürdürülebilirliği Olmayan Bir Gelenek!. Econharran, 7(12), 1-5.