Legal Character of Agreements Secondary Consequences of Divorce in Divorce With Consent

Öz

In Turkish law, spouses demanding to end their marriage have the opportunity to divorce by settlement under the conditions in Article 166/3 of the Turkish Civil Code (TCC), provided that the agreement they have reached regarding the divorce and its consequences is approved by the judge. This method of divorce is referred to as divorce with agreement and this type of divorce is different from contested divorce with its conditions and field of applicetion. On the other hand, in order to enable spouses to conclude the contested divorce process as peacefully and easy as possible Turkish legislator also gives the opportunity to enter into agreements regarding the consequences of divorce under Article 184/5 of the TCC. In the nutshell, there are two different articles regulating these agreements according to type of divorce. However, even if there are two different articles regulating these agreements there is no certain provision showing legal character of these agreements. Hence, there are different ideas about this both in legal doctrine and decisions of Turkish Supreme Court (Yargıtay). This article will examine legal debates about legal character of agreements regulating consequences of divorce and possible problems according to these ideas.

Anahtar Kelimeler

• Divorce
• Divorce With Agreement
• Results of Divorce
• Agreements About Results of Divorce
• Family Law

Anlaşmalı Boşanmada Boşanmanın Fer’i Sonuçlarına Dair Sözleşmelerin Hukuki Niteliği ve Bu Anlaşmalara Dair Çeşitli Meseleler

Öz

Türk hukukunda boşanmak isteyen eşler Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166/3’te düzenlenen şartlar dahilinde boşanma ve boşanmanın fer’i sonuçları hususunda vardıkları anlaşmanın hakim tarafından onaylanmasıyla birlikte anlaşmalı olarak boşanma imkanına sahiptir. Söz konusu boşanma şekli “anlaşmalı boşanma” olarak ifade edilmektedir ve çekişmeli boşanmadan farklı bir boşanma şeklidir. Lakin Türk kanun koyucusu çekişmeli boşanma sürecinde de eşlerin bu süreci mümkün mertebe en barışçıl şekilde de suhuletle sona erdirebilmesi adına TMK 184/b.5’te boşanmanın fer’i sonuçlarına dair sözleşme yapma imkanı vermiştir. Dolayısıyla Türk hukukunda bu sözleşmeleri düzenleyen iki farklı hüküm bulunmaktadır. Ancak söz konusu anlaşmaların hukuki niteliğiyle ilgili olarak ne TMK’da ne de başka bir kanunda herhangi bir düzenleme bulunmaktadır. Dolayısıyla Türk öğretisinde bu konuyla ilgili olarak çeşitli görüşler ortaya atılmıştır. Bu çalışmada temel itibariyle eşlerin vardığı anlaşmanın hukuki niteliği ve bu konudaki tartışmalar, söz konusu tartışmalara göre ortaya çıkabilecek muhtemel hukuki sonuçlar incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Boşanma
• Anlaşmalı Boşanma
• Boşanmanın Fer’i Sonuçları
• Boşanmanın Sonuçlarına Dair Sözleşmeler
• Aile Hukuku

Kaynakça

1. ACAR, Aile Hukuku: Evliliğin Sona Ermesi ve Boşanma Sebepleri Fasikül III, 1. Basım, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2025. (ACAR, Sona Erme)
2. ACAR, Aile Hukuku: Boşanma Davası ve Sonuçları Fasikül IV, 1. Basım, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2025.
3. AKINTÜRK/ATEŞ, Borçlar Hukuku, 29. Basım, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2020.
4. AKİPEK/AKINTÜRK/ATEŞ, Kişiler Hukuku, 17. Basım, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2021.
5. ARSEBÜK, Medeni Hukuk: Aile Hukuku Cilt II, Recep Ulusoğlu Basımevi, Ankara, 1940.
6. ATMACA ÜLKÜ, Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Düzenlenir?, 1. Basım, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
7. BİLGİN YILMAZ, Türk Hukukunda Anlaşmalı Boşanma, 1. Basım, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2016.
8. DEMİR, Boşanmanın Fer’i Sonuçlarına İlişkin Sözleşmeler, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 1994.

9. DEMİRBAŞ, “Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Taşınmazlar Üzerindeki Aynî Haklara İlişkin Hükümleri ile İlgili Bazı Hukuki Sorunlar”, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı: 2, Yıl: 2020, s. 559-598.
10. DOĞAN/ŞAHAN/ATAMULU, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 4. Basım, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
11. DURAL/ÖĞÜZ/GÜMÜŞ, Türk Özel Hukuku: Aile Hukuku Cilt III, 21. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2025.
12. DURAL/SARI, Türk Özel Hukuku: Temel Kavramlar ve Medeni Kanunun Başlangıç Hükümleri Cilt I, 16. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2023.
13. DURAL/ÖĞÜZ, Türk Özel Hukuku Cilt II Kişiler Hukuku, 24. Basım, İstanbul, 2024.
14. EGGER, Aile Hukuku, çev. Tahir Çağa, Kenan Matbaası, İstanbul, 1943.
15. ESENER, “Boşanmanın Fer’i Neticelerine Dair Mukaveleler”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 3, Yıl: 1951, s. 610-628.
16. FEYZİOĞLU/ÖZAKMAN/SARIAL, Aile Hukuku, 3. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1986.
17. GENÇCAN, Boşanma Hukuku Cilt II, 12. Basım, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
18. GRASSINGER, “Boşanma Davasında Eşlerin Boşanmanın Tali Sonuçlarına İlişkin Konularda Anlaşma Yapmaları ve Konu ile İlgili İsviçre Federal Mahkemesi Kararı”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt: 55, Sayı: 3, Yıl: 1997, s. 235-242.
19. HATEMİ/SEROZAN, Aile Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1993.
20. HATEMİ, Kişiler Hukuku, 9. Basım, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
21. HELVACI, Gerçek Kişiler, 9. Basım, Legal Yayıncılık, İstanbul, 2021.
22. İPEK, Türk Hukukunda Boşanmanın Genel Sebepleri, 1. Basım, Seçkin Yayınları, Ankara, 2008.
23. KANIŞLI, İsviçre-Türk Borçlar Hukukuna Göre Sözleşmenin Kurulmasında Yanılma, 1. Basım, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2018.
24. KILIÇOĞLU, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 6. Basım, Turhan Kitabevi, Ankara, 2024.
25. KILIÇOĞLU/KILIÇOĞLU YILMAZ, Kişilik Hakkı ve Korunması, Turhan Kitabevi, Ankara, 2023.
26. KOCAYUSUFPAŞAOĞLU/HATEMİ/SEROZAN/ARPACI, Borçlar Hukuku, Cilt I, 7. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2017.
27. KÖPRÜLÜ/KANETİ, Aile Hukuku, 2. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1989.
28. NOMER, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 19. Basım, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2023.
29. NOMER, “Anlaşmalı Boşanma Protokolünden Dönülebilir Mi?”, Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 2, Yıl: 2021, s. 583-591.
30. OĞUZMAN/DURAL, Aile Hukuku, 2. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1998.
31. OĞUZMAN/ÖZ, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, 22. Basım, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2024.
32. OĞUZMAN/SELİÇİ/ÖZDEMİR, Eşya Hukuku, 26. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
33. ÖZDEMİR, Türk ve İsviçre Hukukunda Anlaşmalı Boşanma, 1. Basım, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2003.
34. ÖZTAN, Aile Hukuku, 6. Basım, Turhan Kitabevi, Ankara, 2015.
35. REYHANİ YÜKSEL, Yargıtay Kararları ile Zenginleştirilmiş Aile Hukuku, 1. Basım, Aristo, İstanbul, 2023.
36. SEÇER, “Anlaşmalı Boşanmada Eşlerin Yaptıkları Anlaşma”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 2, Yıl: 2016, s. 259-286.
37. TEKİN, Anlaşmalı Boşanma, 1. Basım, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
38. TEKİNAY, Aile Hukuku, 7. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1990.
39. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP, Eşya Hukuku: Zilyetlik-Tapu Sicili-Mülkiyet, Cilt I, 5. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1989.
40. TOPAK, Boşanma Davalarında Yargılama Usulü, 1. Basım, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
41. TUTUMLU, Teorik ve Pratik Boşanma Yargılaması Hukuku Cilt II, 2. Basım, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
42. UZUN KAZMACI, “Anlaşmalı Boşanma Kararı ile Tescilsiz Kazanımda Uygulamaya İlişkin Değerlendirmeler”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 17, Sayı: 206, Yıl: 2022, s. 107-126.
43. ÜNLÜTEPE, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 1. Basım, Seçkin Yayıncılık, 2021.
44. VELİDEDEOĞLU, Aile Hukuku, 5. Basım, Nurgök Matbaası, İstanbul, 1965.
45. YAVUZ/ÖZEN/ACAR, Borçlar Hukuku Dersleri (Özel Hükümler), 19. Basım, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2024.
46. ZEVKLİLER/GÖKYAYLA, Borçlar Hukuku: Özel Borç İlişkileri, 22. Basım, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2024.